ร.6 ยกย่อง นาย ก.ศ.ร. เป็น “กุหลาบแห่งสยาม”

สุวรรณภูมิในอาเซียน มติชนฉบับวันพฤหัสบดีที่ 9 พฤศจิกายน พ.ศ. 2560

 

ร.6 ยกย่อง นาย ก.ศ.ร.

เป็น “กุหลาบแห่งสยาม”

 

          ร.6 ยกย่อง ก.ศ.ร. กุหลาบ เป็นกุหลาบแห่งสยาม โดยพิมพ์หนังสือที่ระลึกงานศพ แล้วเขียนถึงคุณงามความดีและความเฉลียวฉลาดปราดเปรื่อง ดังนี้

หนังสือ “กุหลาบแห่งกรุงสยาม” อัศวพาหุ เป็นผู้พิมพ์

 

 

ผู้กล่าวหาว่า ก.ศ.ร. กุหลาบ เป็นนัก “กุ”

ผู้นั้นแหละเป็นนัก “กุ” ตัวจริง

 

          สุธาชัย ยิ้มประเสริฐ ราษฎรบัณฑิต เขียนคำนำเสนอเรื่อง ก.ศ.ร. กุหลาบถูกกล่าวหาว่า “กุ” ประวัติศาสตร์ ให้หนังสือแกะปมจินตนภาพ นาย ก.ศ.ร. กุหลาบแห่งกรุงสยาม ของ บุญพิสิฐ ศรีหงส์ จะคัดมาปรับปรุงใหม่ ดังต่อไปนี้

          “ในสมัยแรกเกิดของวิชาประวัติศาสตร์ในประเทศสยาม ต้องถือว่า ก.ศ.ร. กุหลาบ เป็นสามัญชนที่เด่นมากคนหนึ่ง”

          “แต่ชื่อเสียงของเขาถูกทำลาย จากการถูกกล่าวหาว่าเป็นนัก ‘กุ’ หรือปลอมแปลงประวัติศาสตร์ งานของบุญพิสิฐจะมีส่วนสำคัญอย่างยิ่งที่อธิบายว่า การกล่าวหาเช่นนั้น มีความคลาดเคลื่อนอย่างยิ่ง” (เพิ่มเติม…)

อาณานิคมในมิวเซียม : British Museum ลบภาพเจ้าอาณานิคมของอังกฤษ

สุวรรณภูมิในอาเซียน มติชนฉบับวันพฤหัสบดีที่ 12 ตุลาคม พ.ศ. 2560

 

อาณานิคมในมิวเซียม

: British Museum

ลบภาพเจ้าอาณานิคมของอังกฤษ

 

ศิริพจน์ เหล่ามานะเจริญ

อดีตอาจารย์คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร

 

          “เราต้องคำนึงถึงโลกทั้งใบ ไม่ใช่เฉพาะแค่เพียงยุโรปเท่านั้น”

          ฮาร์ตวิก ฟิสเชอร์ (Hartwig Fischer) ผู้อำนวยการคนปัจจุบันของบริติช มิวเซียม (British Museum) เพิ่งจะตอบสัมภาษณ์กับสื่อออนไลน์เกี่ยวกับศิลปะชื่อดังที่ชื่อ The Art Newspaper เมื่อวันที่ 1 กันยายนที่ผ่านมานี้

          บริติช มิวเซียม เป็นหนึ่งในมิวเซียมอันดับต้นๆ ของโลก ที่ทั้งเก่าแก่และมีชื่อเสียงมาตั้งแต่ยุคอาณานิคม เมื่อขยับตัวก็ย่อมสะท้อนให้เห็นทิศทางของมิวเซียมต่างๆ ในโลกที่ปรับเปลี่ยนไป

 

บริติช มิวเซียม” คืออะไร?

          บริติช มิวเซียม ตั้งอยู่ในเขตบลูมส์บิวรี กรุงลอนดอน ประเทศอังกฤษ ก่อตั้ง พ.ศ. 2296 (ตรงกับยุคอยุธยาช่วงแผ่นดินพระบรมโกศ) เปิดบริการสาธารณะครั้งแรก วันที่ 15 มกราคม พ.ศ. 2302 (ตรงกับต้นแผ่นดินพระเจ้าเอกทัศน์ ก่อนกรุงแตก 8 ปี)

          ช่วงแรกที่บริติช มิวเซียมเปิดบริการเป็นสาธารณะ ได้เพิ่มเติมบรรดาข้าวของมีค่าและโบราณวัตถุต่างๆ อีกมากมาย ได้แก่ (เพิ่มเติม…)

อยุธยา สังคมเมือง ไม่เป็นสังคมชาวนา

สุวรรณภูมิในอาเซียน มติชนฉบับวันพฤหัสบดีที่ 28 กันยายน พ.ศ. 2560

 

อยุธยา สังคมเมือง

ไม่เป็นสังคมชาวนา

 

คริส เบเกอร์ บรรยายในงาน “250 ปีเสียกรุงศรีอยุธยา-สถาปนากรุงธนบุรี 2310-2560

วันศุกร์ที่ 15 กันยายน 2560 ณ หอประชุมศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ตลิ่งชัน กรุงเทพฯ

นราธิป ทองถนอม เก็บความมารายงาน

 

          ประวัติศาสตร์อยุธยาเกี่ยวกับการเมือง เศรษฐกิจ สังคม คือลักษณะสังคมในอยุธยา เป็นสังคมเมือง ไม่ใช่สังคมชาวนา โดยเฉพาะในอยุธยาตอนกลาง ในสมัยราชวงศ์ปราสาททอง

 

แรงงานยุคอยุธยา

          ความต้องการแรงงานในการผลิตอาหาร เป็นเรื่องสำคัญมาก ถ้ากลับไปดูในญี่ปุ่น หรือพูดสั้นๆ ว่าเขตหนาวของโลก ซัก 250-300 ปีก่อน ส่วนมากต้องมี 3-4 คน ทำงานการเกษตร ถึงจะมีส่วนเกินมากพอที่จะเลี้ยงคนเดียวที่อยู่ในเมือง

          ลักษณะแบบนี้เหมือนกัน ทุกๆ ประเทศเป็นแบบนี้ มันเป็นเพราะเทคโนโลยีในการผลิตอาหารไม่ค่อยดีเท่าไร ใช้แรงงานมาก ประกอบกับอยู่เขตหนาวจึงต้องดูแลมาก เห็นได้จากรูปวาดสมัยนั้น ที่เป็นภาพคนทำการเกษตรผลิตอาหาร (เพิ่มเติม…)

“โอเพ่นดาต้า” ทางศิลปวัฒนธรรม ยิ่งเปิดยิ่งเป็นพลัง “เศรษฐกิจสร้างสรรค์”

สุวรรณภูมิในอาเซียน มติชนฉบับวันพฤหัสบดีที่ 14 กันยายน พ.ศ. 2560

 

“โอเพ่นดาต้า” ทางศิลปวัฒนธรรม

ยิ่งเปิดยิ่งเป็นพลัง “เศรษฐกิจสร้างสรรค์”

 

ปรับปรุงจากเอกสารของ inherview ใน Voice TV

 

      มิวเซียมในศตวรรษนี้ ต้องนำข้อมูลทุกอย่างออกไปให้เข้าถึงประชาชน ทำให้ข้อมูลเป็นอย่างที่มันควรเป็น คือเป็นความสำส่อน

      (หมายถึงไม่มีใครเป็นเจ้าของเพียงผู้เดียว แต่เป็นสมบัติสาธารณะ จากบทความโดย Ed Rodley เรื่อง The Virtues of Promiscuity – คุณค่าแห่งความสำส่อน)

      โจทย์ในศตวรรษนี้อาจไม่ใช่การสร้างมิวเซียมเพิ่ม แต่คือการก่อสร้างโครงสร้างพื้นฐานสำหรับ digital sharing (เพิ่มเติม…)

ขอมละโว้ เก่าสุดอยู่ไทย โอนขอมไปเขมร

สุวรรณภูมิในอาเซียน มติชนฉบับวันพฤหัสบดีที่ 17 สิงหาคม พ.ศ. 2560

 

ขอมละโว้ เก่าสุดอยู่ไทย

โอนขอมไปเขมร

 

      ขอม เป็นคำภาษาไทย กลายจากภาษาเขมร ใช้เรียกกลุ่มคนพวกที่อยู่ตอนล่าง (ในไทย) บริเวณเป็นรัฐละโว้ (ลพบุรี) เมื่อเรือน พ.ศ. 1800 โดยไม่ระบุจำเพาะเผ่าพันธุ์ใด หลังจากนั้นอีกนานขอมจึงเลื่อนไปหมายถึงชาวเขมร (ในกัมพูชา)

      ขอมเป็นชื่อทางวัฒนธรรม ดังนั้นไม่เป็นชื่อชนชาติหรือเชื้อชาติ จึงไม่มีชนชาติขอม หรือเชื้อชาติขอม ฉะนั้นใครๆ ก็เป็นขอมได้เมื่อยอมรับนับถือวัฒนธรรมขอม

 

ขอมเป็นใคร? มาจากไหน?

      ขอม โดยทั่วไปหมายถึง 2 อย่าง ได้แก่ คนกลุ่มที่ถูกเรียกว่าชาวขอม และวัฒนธรรมชุดที่ถูกเรียกว่าวัฒนธรรมขอม ดังนี้

 

วัฒนธรรมขอม

      หมายถึง ประเพณีพิธีกรรมทางศาสนาพราหมณ์และพุทธมหายาน, เทวรูป, ปราสาทหินและอิฐ, บารายหรือสระน้ำ, เมืองรูปสี่เหลี่ยม เป็นต้น รวมถึงอักษร เขมร, ภาษาเขมร, นุ่งโจงกระเบน, ตัดผมสั้นเกรียน, เคี้ยวหมาก ฯลฯ เหล่านี้ถือเป็นต้นทางสำคัญของวัฒนธรรมไทย (เพิ่มเติม…)

เพลงสรรเสริญพระบารมี เริ่มสมัย ร.5 แต่งทานอง โดย ชูรอฟสกี ชาวรัสเซีย

สุวรรณภูมิในอาเซียน มติชนฉบับวันพฤหัสบดีที่ 3 สิงหาคม พ.ศ. 2560

 

เพลงสรรเสริญพระบารมี เริ่มสมัย ร.5

แต่งทานอง โดย ชูรอฟสกี ชาวรัสเซีย

ต้นฉบับโน้ตมีในอินเตอร์เน็ต

 

รายงานโดย สโมสรโบราณคดีตามอัธยาศัย

 

         โน้ตเพลงสรรเสริญพระบารมีฉบับเก่าที่สุด (เท่าที่ค้นพบขณะนี้) พิมพ์อยู่ในหนังสือ “รวมเพลงชาติต่างๆ ทั่วโลก” (Сборник национальных гимнов всех государств света)

         http://dlib.rsl.ru/viewer/01004471636#?page=1 มีหนังสือรวมโน้ตเพลงฉบับนี้ทั้งเล่ม โดยหอสมุดแห่งชาติรัสเซีย (Russia State Library) เผยแพร่ทางอินเตอร์เน็ตตั้งแต่ พ.ศ. 2552

         มีโน้ตเพลงชาติต่างๆ กว่า 80 ชาติ ในทศวรรษ 1890 หรือราวปี พ.ศ. 2433-2443 ใน 3 ภาษา คือ รัสเซีย ฝรั่งเศส และเยอรมัน

         ผู้รวบรวมคือ นายปโยตร์ อันเดรเยวิช ชูรอฟสกี (Петр Андреевич Щуровский) นักแต่งเพลงและวาทยกรชาวรัสเซีย (เพิ่มเติม…)

“อยุธยา เมืองเก่าของเราแต่ก่อน” กับ คณะราษฎร 2475

สุวรรณภูมิในอาเซียน มติชนฉบับวันพฤหัสบดีที่ 20 กรกฎาคม พ.ศ. 2560

 

“อยุธยา เมืองเก่าของเราแต่ก่อน”

กับ คณะราษฎร 2475

 

จากคำบอกเล่า ของ ดร. ธำรงศักดิ์ เพชรเลิศอนันต์

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยรังสิต

 

สัมภาษณ์ โดย สโมสรโบราณคดีตามอัธยาศัย

 

         อยุธยาเมืองใหม่ ทำถนนรอบเกาะเมือง เลียบเเม่น้ำต่างๆ 12 กิโลเมตร

         เป็นการทำลายกำเเพงเมืองอยุธยาอย่างจริงจัง เพราะก่อนหน้านี้กำเเพงเมืองยังอยู่ เเต่เมื่อทางรถไฟมาก็สร้างตลาดหัวรอ สุขาภิบาล ผู้คนเริ่มอพยพจากริมแม่น้ำขึ้นมาอยู่บนบก

         การสร้างเมืองบนบกจึงสำคัญขึ้นในช่วงสมัย ร.5, ร.6

         การทำลายกำเเพงเมืองกรุงเทพฯ เป็นต้นแบบทำลายกำเเพงเมืองอยุธยา และทำลายกำเเพงเมืองทั่วประเทศ

 

ถนน สร้างอยุธยาเมืองใหม่

         ต่อมาอีกช่วงหนึ่งเกิดพัฒนาการใหม่ก็คือถนน ถนนสายสำคัญจะเกิดช่วงเปลี่ยนแปลงการปกครอง 2475 ที่เราเรียกว่าถนนพหลโยธินในปัจจุบัน

         ถนนพหลโยธินเริ่มต้นจากอนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ กม. 0 วิ่งตัดไปบางปะอิน วังน้อย สระบุรี ลพบุรี สุดที่เชียงราย ถนนพหลโยธินมันทำให้เกิดการเดินทางแบบใหม่แบบรถยนต์ ดังนั้นจึงมีการตัดถนนที่เชื่อมจากพหลโยธินเพื่อเข้าไปยังเมืองอยุธยา (เพิ่มเติม…)

พระเจ้าอโศก ไม่เคยส่งพระสงฆ์ไปสุวรรณภูมิ

สุวรรณภูมิในอาเซียน มติชนฉบับวันพฤหัสบดีที่ 6 กรกฎาคม พ.ศ. 2560

 

พระเจ้าอโศก

ไม่เคยส่งพระสงฆ์ไปสุวรรณภูมิ

 

           พระเจ้าอโศกไม่เคยส่งพระสงฆ์ไปเผยแผ่พุทธศาสนาถึงสุวรรณภูมิ เพราะไม่พบหลักฐานเป็นข้อความในศิลาจารึกสมัยของพระองค์

           พระเจ้าอโศกครองราชสมบัติเมืองปาฏลีบุตรในชมพูทวีป (อินเดีย) ระหว่าง พ.ศ. 218-260

ภิกษุสาวก 3 รูป ถือบาตร ทำท่าบิณฑบาต ลายเส้นจำลองจากประติมากรรมดินเผา อายุราวหลัง พ.ศ. 1000 เป็นหลักฐานเก่าสุดที่แสดงว่ามีพระสงฆ์ในดินแดนสุวรรณภูมิ พบที่เมืองอู่ทอง จ. สุพรรณบุรี (ภาพจากหนังสือ สุวัณณภูมิ โดย ธนิต อยู่โพธิ์ กรมศิลปากร พิมพ์เมื่อ พ.ศ. 2510)

 

           ในไทย ขณะนั้นมีชุมชนระดับเมืองขนาดใหญ่ บริเวณลุ่มน้ำท่าจีน-แม่กลอง ได้แก่

           เมืองอู่ทอง (อ. อู่ทอง จ. สุพรรณบุรี) มีเทคโนโลยีก้าวหน้า สามารถถลุงโลหะสำริดเป็นเครื่องมือเครื่องใช้หลากหลายแล้ว เช่น แหล่งสำริดบ้านดอนตาเพชร (อ. พนมทวน จ. กาญจนบุรี) ฯลฯ (เพิ่มเติม…)

จลาจลกรุงธนบุรี 2325 บิดาสุนทรภู่อยู่กองกำลังควบคุมสถานการณ์

สุวรรณภูมิในอาเซียน มติชนฉบับวันพฤหัสบดีที่ 22 มิถุนายน พ.ศ. 2560

 

จลาจลกรุงธนบุรี 2325

บิดาสุนทรภู่อยู่กองกำลังควบคุมสถานการณ์

 

          จลาจลกรุงธนบุรี พ.ศ. 2325 บิดาสุนทรภู่น่าจะอยู่ในกองกำลังของพระยาสุริยอภัย ที่บ้านปูน (ต่อไปข้างหน้าเป็นวังหลัง)

 

สถานการณ์จลาจล

          พระยาสุริยอภัย (ทองอิน เป็นหลาน ร.1) เมื่อจลาจลกรุงธนบุรี ได้รวบรวมกำลังลงจากเมืองนครราชสีมา ตั้งกองควบคุมสถานการณ์อยู่บ้านปูน (สวนมังคุด) เพื่อรอท่าเจ้าพระยาจักรี

          [บ้านปูน อยู่ระหว่างวัดอมรินทร์กับสวนมังคุด (มีบอกในพระราชวิจารณ์ของ ร.5) ปัจจุบันเป็นบริเวณโรงพยาบาลศิริราช ต่อเนื่องตลาดตรอกวังหลัง]

          แต่ถูกล้อมโจมตีโดยกลุ่มพระยาสรรค์ ครั้งนั้นขุนสุระกับนายบุนนาก ร่วมกันยกพรรคพวกสู้รบแก้ไขจับได้พระยาสรรค์ ส่งให้พระยาสุริยอภัย

          โดยไม่พบหลักฐานขณะนี้ แต่น่าเชื่อว่าบิดาสุนทรภู่ซึ่งเป็นตระกูลพราหมณ์เมืองเพชรบุรี จะอยู่ในกองกำลังป้องกันบ้านปูนของพระยาสุริยอภัย เพราะเมื่อได้รับสถาปนาเป็นกรมพระราชวังหลัง ฝ่ายบิดากับมารดาของสุนทรภู่จึงอยู่ใกล้ชิดระดับเครือญาติ (เพิ่มเติม…)

สุนทรภู่ อยู่วังหลัง คนบางกอกน้อย ฝั่งธนบุรี

สุวรรณภูมิในอาเซียน มติชนฉบับวันพฤหัสบดีที่ 8 มิถุนายน พ.ศ. 2560

 

สุนทรภู่ อยู่วังหลัง

คนบางกอกน้อย ฝั่งธนบุรี

 

เนื้อความปรับปรุงจากบางส่วนของแผ่นป้ายประวัติศาสตร์

บริเวณรอบกำแพงแก้ว พิพิธภัณฑ์ศิริราชพิมุขสถาน

 

(ซ้าย) “สุนทรภู่ อยู่วังหลัง คนบางกอกน้อย ฝั่งธนบุรี” แผ่นป้ายประวัติศาสตร์เล่าประวัติย่อสุนทรภู่ ตั้งอยู่ริมกำแพงแก้ว ปากคลองบางกอกน้อย (ขวา) ปากคลองบางกอกน้อย ตรงวังหลัง (ปัจจุบันเป็นโรงพยาบาลศิริราช)

 

          พระสุนทรโวหาร หรือ สุนทรภู่ กวีเอกแห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ชื่อเดิม “ภู่” ถือกำเนิดในสมัยรัชกาลที่ 1 เมื่อวันจันทร์ ขึ้น 1 ค่ำ เดือน 8 ปีมะเมีย จุลศักราช 1148 เวลา 2 โมงเช้า

          ตรงกับวันที่ 26 มิถุนายน พ.ศ. 2329

          มารดาของสุนทรภู่เป็น “พระนม” ของพระธิดาในกรมพระราชวังบวรสถานพิมุข ตั้งบ้านเรือนอยู่ริมกำแพงวังหลังด้านเหนือ ปัจจุบันเป็นโรงพยาบาลศิริราชต่อเนื่องถึงย่านสถานีธนบุรี (เพิ่มเติม…)