สุวรรณภูมิสโมสร
สยามรัฐสัปดาห์วิจารณ์ ฉบับวันที่ 3-9 กุมภาพันธ์ 2555
เจนจิรา เบญจพงศ์
ซอสามสาย (คนที่สองจากขวา) เล่นร่วมกับพิณ (กระจับปี่), ทับ (โทน), และคนร้องตีกรับพวงในวงมโหรีของไทย
ซอสามสาย ที่รวมอยู่ในเครื่องดนตรีไทย มีรูปร่างคล้ายคลึงกับ ซอเขมร (โตรแขมร์) และเรอบาบ (Rebab) ของอินโดนีเซียและมาเลเซีย (มี 2-3 สาย) ซึ่งทั้งหมดมีคันชักใช้สีอยู่ด้านนอกของสายซอ (เพิ่มเติม…)
สุวรรณภูมิสโมสร
สยามรัฐสัปดาห์วิจารณ์ ฉบับวันที่ 27 มกราคม – 2 กุมภาพันธ์ 2555
เจนจิรา เบญจพงศ์
ขิม ของไทย กัมพูชา และลาว คล้ายคลึงกัน ทั้งหมดรับมาจากขิมจีนที่เรียก Yangqin หรือ Yang ch’in
มนตรี ตราโมท บอกไว้ว่า ขิมเข้ามาประเทศไทยราวสมัยรัชกาลที่ 4 โดยชาวจีนนำมาบรรเลงรวมในวงเครื่องสายจีน ประกอบการแสดงงิ้วบ้าง บรรเลงในงานเทศกาลและรื่นเริงอื่นๆบ้าง และบรรเลงเป็นเอกเทศบ้าง ถึงสมัยต้นรัชกาลที่ 6 นักดนตรีไทยจึงนำมาบรรเลง โดยแก้ไขบางอย่าง และได้รับความนิยมใช้บรรเลงร่วมอยู่ในวงเครื่องสายผสมต่อมาจนปัจจุบัน ( เรื่อง “ขิม” ของมนตรี ตราโมทใน เครื่องดนตรีไทยและขิม. กรมศิลปากร จัดพิมพ์ 2521.) (เพิ่มเติม…)
สุวรรณภูมิสโมสร
สยามรัฐสัปดาห์วิจารณ์ ฉบับวันที่ 20-26 มกราคม 2555
เจนจิรา เบญจพงศ์
ชาวจ้วง ชนพื้นเมืองที่อาศัยอยู่ทางตอนใต้ของจีนแถบแม่น้ำแยงซีเกียง ในมณฑลยูนนาน, กวางตุ้ง, กุ้ยโจว, หูหนาน, และกวางสี (ในเอกสารจีนเรียก “ไป่เยว่” หมายถึง เยว่ร้อยจำพวก เป็นดินแดนคนป่าเถื่อนร้อยพ่อพันแม่ ในทรรศนะของฮั่น) ชนกลุ่มนี้ปลูกข้าวเหนียว กินข้าวเหนียวเป็นอาหารหลักไม่น้อยกว่า 3,000 ปีมาแล้ว
เทศกาลปีใหม่ของชาวจ้วง จะฉลองระหว่างวันที่ 1-15 ตามปฏิทินจันทรคติ เป็นเทศกาลของฤดูใบไม้ผลิที่มีความสำคัญที่สุดในรอบปี เพราะนับเป็นเวลาต้อนรับฤดูใบไม้ผลิที่จะมาถึงและเริ่มฤดูทำนา เตรียมไถนา ในระหว่างวันตรุษจีน ชาวบ้านจะเตรียมเครื่องมือเครื่องใช้ในการทำนา สะสมปุ๋ย หรือวางแผนการผลิตพืชพันธุ์ทางการเกษตรที่กำลังจะมีขึ้น (เพิ่มเติม…)
สุวรรณภูมิสโมสร
สยามรัฐสัปดาห์วิจารณ์ ฉบับวันที่ 13-19 มกราคม 2555
เจนจิรา เบญจพงศ์
นาค มีรากมาจากภาษาตระกูลอินโด-ยูโรเปียน แปลว่า เปลือย เคยเป็นคำดูถูกที่ชาวชมพูทวีป(อินเดีย)ยุคเก่าก่อน เรียกชนพื้นเมืองอุษาคเนย์และชนพื้นเมืองในอัสสัมที่มีหลักแหล่งเดิมทางตอนเหนือของพม่า (ปัจจุบันคือนาคาแลนด์ ทางตะวันออกเฉียงเหนือของอินเดียติดชายแดนพม่า) ว่าเป็นคนป่าเถื่อนเปลือยเปล่าไม่นุ่งผ้าห่มผ้า หรือใช้ผ้าน้อยชิ้นเหมือนไม่ได้นุ่งด้วยคำว่า นาค (เพิ่มเติม…)
บ้านเมืองชายฝั่งทะเล
ตะวันออกของอ่าวไทย
เมื่อหลายพันปีมาแล้ว
เป็นเครือญาติกัมพูชา
ภาคตะวันออกของลุ่มน้ำเจ้าพระยา มีความเป็นมาทั้งของผู้คนและของดินแดนอย่างแยกไม่ได้จากประวัติศาสตร์ภูมิภาคอุษาคเนย์ (Southeast Asia) ที่บริเวณผืนแผ่นดินใหญ่มีชื่อเรียกเก่าแก่มาแต่ยุคดึกดำบรรพ์ว่าสุวรรณภูมิ
ทั้งนี้ เพราะภาคตะวันออกเป็นส่วนหนึ่งของประเทศไทย
และประเทศไทยมีประวัติความเป็นมาทั้งของผู้คนและของดินแดน เป็นส่วนหนึ่งของสุวรรณภูมิในอุษาคเนย์อย่างแยกออกจากกันไม่ได้เลย (เพิ่มเติม…)
สุวรรณภูมิสโมสร
สยามรัฐสัปดาห์วิจารณ์ ฉบับวันที่ 6-12 มกราคม 2555
เจนจิรา เบญจพงศ์
ปี่ไฉน ปี่ชวา ปี่มอญ ตามลำดับ
ธนิต อยู่โพธิ์ เคยให้ความเห็นไว้ในหนังสือ เครื่องดนตรีไทย ( กรมศิลปากรจัดพิมพ์ครั้งที่สอง พ.ศ. 2510) ว่า (เพิ่มเติม…)
สุวรรณภูมิสโมสร
สยามรัฐสัปดาห์วิจารณ์ ฉบับวันที่ 30 ธันวาคม 2554- 5 มกราคม 2555
เจนจิรา เบญจพงศ์
นักดนตรีแต่งกายคล้ายชาวอินโด-อิหร่านสองคนด้านบนเป่าแตรงอน ร่วมกับชาวพนักงานประโคมปี่กลอง อายุราวปลายสมัยอยุธยา จิตรกรรมฝาผนังวัดช่องนนทรี กรุงเทพฯ
แตรงอน เป็นหนึ่งในเครื่องเป่าที่ราชสำนักสยามใช้ในงานพระราชพิธี ประกอบพระราชอิสริยยศ และเฉลิมพระเกียรติมาแต่โบราณ มักเล่นร่วมกับแตรฝรั่ง และสังข์ เรียกว่า วงแตรสังข์ บางครั้งเล่นร่วมกับวงปี่ไฉนกลองชนะ เช่น ในพระราชพิธีพระราชทานเพลิงพระศพ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอฯ เมื่อ 19 พฤศจิกายน 2551 ชาวพนักงานประโคมกลองชนะ แตรฝรั่ง แตรงอน และสังข์ (เพิ่มเติม…)
สุวรรณภูมิสโมสร
สยามรัฐสัปดาห์วิจารณ์ ฉบับวันที่ 23-29 ธันวาคม 2554
เจนจิรา เบญจพงศ์
ฉัตร คือเครื่องเกียรติยศ เป็นสัญลักษณ์แสดงฐานันดร ชนชั้น และอำนาจ มีที่มาจากร่มหลายคันซ้อนกันเข้า
หนังสือสารานุกรมอ้างถึงพระนิพนธ์ สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพทรงอธิบายไว้ว่า
ใบบัวเป็นที่มาต้นเดิมของร่ม และร่มเป็นที่มาต้นเดิมของฉัตร คนโบราณถือว่าหัวหรือศีรษะเป็นของสำคัญ จึงรักษาหัวหรือศีรษะกันเป็นพิเศษ สมัยที่ยังไม่มีร่มใช้นั้นเขาจึงเอาใบบัวปิดคนที่มีฐานะเป็นหัวหน้า ไม่ถือใบบัวปิดหัวตัวเอง แต่ให้บ่าวไหร่ของตนถือบังหัวได้ (เพิ่มเติม…)
สุวรรณภูมิสโมสร
สยามรัฐสัปดาห์วิจารณ์ ฉบับวันที่ 16-22 ธันวาคม 2554
เจนจิรา เบญจพงศ์
ฤดูหนาวราวเดือนธันวาคม ชุมชนอุษาคเนย์ภาคกลางลงไป พืชพันธุ์และข้าวออกรวงใกล้สุกเต็มที่เตรียมเก็บเกี่ยว จึงมีพิธีกรรมเฉลิมฉลองประกอบฤดูเกษตรกรรมในช่วงเวลานี้เพื่อขอความอุดมสมบูรณ์แก่พืชพันธุ์ธัญญาหาร ขอให้ลมพัดให้น้ำลด พืชผลสุกโดยเร็ว
พิธีโล้ชิงช้า ในพระราชพิธีตรียัมปวาย อาจเป็นพิธีพราหมณ์ที่มีความเป็นพื้นเมืองนี้สอดแทรกอยู่
มีหลักฐานกล่าวถึงพระราชพิธีนี้เก่าสุดในกฏมณเทียรบาล ราวรัชกาลสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ (พ.ศ. 1991-2031) (เพิ่มเติม…)
สุวรรณภูมิสโมสร
สยามรัฐสัปดาห์วิจารณ์ ฉบับวันที่ 9-15 ธันวาคม 2554
เจนจิรา เบญจพงศ์
ระนาด หรือเครื่องดนตรีประเภทที่เรียกว่า Xylophone แบบพื้นเมืองของชาวตะวันตกคล้ายคลึงกันกับระนาดไม้ของกลุ่มประเทศหมู่เกาะอุษาคเนย์ เช่นที่พบในอินโดนีเซียเรียก Gambang หรือ Gambang Kayu (Kayu แปลว่า ไม้) และระนาดโลหะประเภทที่เรียกว่า Saron และ Gender
มีนักวิชาการ เช่น A. M. Jones และ Bruno Nettl ศึกษาและเสนอว่า ระนาดไม้หรือ Xylophone ของอินโดนีเซียอาจให้อิทธิพลกับ Xylophone ในอัฟริกา หรือแพร่ไปยังอัฟริกาแล้วได้รับการพัฒนาและถ่ายทอดเป็นดนตรีพื้นเมือง (เพิ่มเติม…)