หมวดหมู่ ‘สุจิตต์ วงษ์เทศ’

มหาวิทยาลัยไทยมีได้แน่หรือ? ความยุติธรรมและธรรมาภิบาล

มติชนรายวัน ศุกร์ที่ 24 มีนาคม 2560

 

มหาวิทยาลัยไทยมีได้แน่หรือ?

ความยุติธรรมและธรรมาภิบาล

 

          กระทรวงอุดมศึกษาที่จะจัดตั้งใหม่ (โดยแยกจากกระทรวงศึกษาธิการ) รมต. ศธ. กล่าวถึงโครงสร้างกระทรวงใหม่ ต้องเอื้อให้เกิดความยุติธรรม รวมถึงต้องวางแนวทางแก้ปัญหาธรรมาภิบาลในมหาวิทยาลัย (มติชน ฉบับวันอังคารที่ 21 มีนาคม 2560 หน้า 17)

          ในข่าวไม่ได้บอกว่า รมต. ศธ. จะทำยังไง? แบบไหน? ฯลฯ เลยเชื่อว่าน่าจะเป็นแค่คาถาเหมือนท่องนโมแล้วรับศีลตามประเพณี แต่ไม่ปฏิบัติตามนั้น หรือปฏิบัติไม่ครบ เพราะทำไม่ได้จริง ดังจะเห็นตัวอย่างพฤติกรรมไม่ยุติธรรมและไม่ธรรมาภิบาลของอาจารย์มหาวิทยาลัย ดังนี้

          1. ครูบาอาจารย์มหาวิทยาลัย มีบางพวกบางฝูงร่วมกันปิดกั้นไม่ให้นักศึกษามีเสรีภาพทางวิชาการ โดยห้ามอ่าน ห้ามศึกษา ห้ามอ้างอิงจากหนังสือที่มีแนวคิดตรงข้ามอาจารย์ผู้สอน (เพิ่มเติม…)

สร้างบ้านแปงเมือง งานบุกเบิก ไม่ใช่ตำรา แต่เสมือนคัมภีร์

มติชนรายวัน พฤหัสบดีที่ 16 มีนาคม 2560

 

สร้างบ้านแปงเมือง งานบุกเบิก

ไม่ใช่ตำรา แต่เสมือนคัมภีร์

 

          ไม่ใช่ตำรา แต่คุณค่าเสมือนคัมภีร์ บอกความเป็นมาของผู้คนและบ้านเมืองทั่วทุกภาคในไทย โดยมีบางส่วนต่อเนื่องถึงเพื่อนบ้านด้วย (ขอแนะนำให้รีบซื้อไปอ่าน หรือซื้อไปเก็บก่อนแล้วอ่านทีหลังก็ได้)

          คือ หนังสือ สร้างบ้านแปงเมือง ของ ศรีศักร วัลลิโภดม (สำนักพิมพ์มติชน พิมพ์ครั้งแรก พ.ศ. 2560)

          เนื้อหาสาระหลักของเล่มนี้ เคยฟังคำบรรยายในห้องเรียนจาก อ. ศรีศักร เป็นอาจารย์ประจำ ตั้งแต่ปีแรกที่ผมเป็นนักเรียนโบราณคดี (ม. ศิลปากร) พ.ศ. 2507 จากนั้น ขรรค์ชัย บุนปาน กับผมเคยฟังนอกห้องเรียน เมื่อติดสอยห้อยตามไปสำรวจแหล่งประวัติศาสตร์โบราณคดีเกือบทั่วประเทศ (เพิ่มเติม…)

รับผิด เมื่อทำพลาด, ข้อมูลความรู้อย่างน้อย 2 ด้าน

มติชนรายวัน พฤหัสบดีที่ 9 มีนาคม 2560

 

รับผิด เมื่อทำพลาด

           สื่อที่รายงานข่าวรวดเร็วทันใจ ครั้นต่อมาได้ตรวจสอบโดยคนอื่นหรือตัวเองก็ตาม พบว่ามีข้อบกพร่องผิดพลาดคลาดเคลื่อน จนกระทบเสรีภาพของประชาชน แล้วทำความเสียหายถึงคนอื่นๆ

           สิ่งแรกที่ต้องทำทันทีอย่างไม่มีเงื่อนไข คือเร่งแก้ไขให้ถูกต้องอย่างรวดเร็วทันใจ แล้วขออภัยขอโทษ ยอมรับผิดในสิ่งที่ทำพลาดนั้น โดยไม่ต้องพร่ำเพ้อพรรณนาเสมือนแก้ตัวตามที่ชอบประพฤติทั่วไปว่าคนทำสื่อมีข้อจำกัดต่างๆ นานา เช่น บุคลากรมีจำกัด, เวลามีจำกัด, เงินมีจำกัด ฯลฯ

           เพราะทั้งหมดเป็นเรื่องขององค์กรไม่ใช่เรื่องบุคคล ดังนั้นไม่ว่าจะมีข้อจำกัดอย่างไร? ความรับผิดชอบต่อภาระหน้าที่ไม่อนุญาตให้รายงานข่าวบกพร่องผิดพลาดคลาดเคลื่อน และไม่ควรมีข้อยกเว้นเป็นอภิสิทธิ์ชนอย่างที่ชอบอ้างฐานันดรสี่

           สังคมไม่ถึงกับเอาเป็นเอาตายกับสื่อที่ยอมรับผิดนั้น แต่ตรงข้ามมีแต่จะให้อภัยและให้เกียรติ เพราะการทำงานแม้รัดกุมรอบคอบแล้วโอกาสผิดพลาดยังมีได้เสมอ (เพิ่มเติม…)

อ้างวิชาการ ทำงานเพื่อทำเงิน

มติชนรายวัน จันทร์ที่ 6 มีนาคม 2560

 

อ้างวิชาการ ทำงานเพื่อทำเงิน

         อาจารย์มหาวิทยาลัยฝูงหนึ่งเป็นพวกปากปีศาจคาบคัมภีร์ อ้างวิชาการทำงานเพื่อทำเงิน ไม่ทำวิชาการ คุณภาพการศึกษาตกต่ำ อย่างนี้จะนับว่ามีปัญหาเรื่องธรรมาภิบาลไหมล่ะ? (แต่ไม่ต้องจัดการด้วย ม.44)

         งานที่ทำเงินให้นักวิชาการบางงานสนับสนุนการทำลายหลักฐานประวัติศาสตร์โบราณคดีและมานุษยวิทยา พร้อมกันนั้นก็ทำลายสภาพแวดล้อมธรรมชาติ เช่น แม่น้ำลำคลอง ฯลฯ

         โลกไม่เหมือนเดิม อาจารย์มหาวิทยาลัยมีปัญหาเรื่องธรรมาภิบาล ปานหมอผีน่าสะอิดสะเอียนมากจนไม่น่าเชื่อ ดังมีข่าวต่อเนื่องไม่เว้น แต่ยังพากันวางตัวราวกับผู้ทรงศีล เรียกร้องความเคารพนับถือจากนักศึกษาและสังคม (เพิ่มเติม…)

พื้นที่วัฒนธรรมของคนธรรมดา

มติชนรายวัน พฤหัสบดีที่ 2 มีนาคม 2560

 

พื้นที่วัฒนธรรมของคนธรรมดา

           “พื้นที่สาธารณะแบบใหม่” ในหนังสือ ลืมตาอ้าปาก ของ อรรถจักร สัตยานุรักษ์ เป็นอย่างเดียวกันกับ “พื้นที่วัฒนธรรม” (หรือจะเรียกก็ได้ว่า “พื้นที่ศิลปวัฒนธรรม”) ในความหมายกว้างทั้งอดีตและอนาคต โดยไม่คับแคบเฉพาะอดีตของคนชั้นนำตามความต้องการของวิธีคิดแบบเผด็จการทหาร

           วัฒนธรรมเป็นเรื่องวิถีชีวิต “กิน ขี้ ปี้ นอน” ของคนตั้งแต่เกิดจนตาย เพื่อความอยู่รอดของทุกกลุ่ม จึงเป็นอำนาจของคนในสังคมแต่ละชุมชน (ในเมืองก็มีชุมชน) จะเลือกสรรเองว่าต้องการอะไร? เมื่อไร? อย่างไร? ฯลฯ (เพิ่มเติม…)

เลิกโทษเด็กนักเรียนได้ไหม?

มติชนรายวัน จันทร์ที่ 27 กุมภาพันธ์ 2560

 

เลิกโทษเด็กนักเรียนได้ไหม?

           สถาบันทดสอบทางการศึกษาแห่งชาติ (สทศ.) โดยผู้บริหารบอกว่าผลทดสอบขั้นพื้นฐาน หรือโอเน็ต เป็นครั้งแรกที่จัดสอบข้อเขียนหรืออัตนัย วิชาภาษาไทย กับนักเรียนชั้น ป.6 ด้วยภาษาไทยมาตรฐาน (ภาษาไทยกลาง)

           พบว่านักเรียนเขียนและใช้คำผิดความหมายค่อนข้างมาก ไม่ว่าจะเป็นการสะกดคำ คำควบกล้ำ การใช้การันต์ เช่น แทรก เขียนผิดเป็น แซก นะคะ เขียนผิดเป็น นะค่ะ ซื่อสัตย์ เขียนผิดเป็น ซื่อสัตว์ ภาพยนตร์ เขียนผิดเป็น ภาพยนต์ รวมถึงยังมีการใช้ภาษาวัยรุ่น คำสแลงในการตอบข้อสอบด้วย เช่น ชิลๆ แซ่บเว่อร์ เป็นต้น

           ดังนั้น จึงขอให้กรรมการที่ตรวจข้อสอบรวบรวมคำที่เด็กมักเขียนผิดหรือใช้ผิดความหมาย เพื่อส่งให้สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) ไปพิจารณาปรับปรุงหลักสูตรการเรียนการสอน และสร้างสำนึกให้แก่เด็กในการใช้ภาษาไทยที่ถูกต้อง เชื่อว่าจะได้ประโยชน์อย่างมาก และจะทำให้เด็กใช้ภาษาไทยได้อย่างถูกต้องมากขึ้น (มติชน ฉบับวันพฤหัสบดีที่ 23 กุมภาพันธ์ 2560 หน้า 17) (เพิ่มเติม…)

คอร์รัปชั่นรุ่งเรือง ในการเมืองปิด

มติชนรายวัน พฤหัสบดีที่ 23 กุมภาพันธ์ 2560

 

คอร์รัปชั่นรุ่งเรือง

ในการเมืองปิด

 

          “จะแก้ปัญหาคอร์รัปชั่นด้วยการเมืองปิดได้จริงหรือ? ดูจีนดูไทย” เป็นชื่อบทความของ ผาสุก พงษ์ไพจิตร ในมติชนรายวัน (ฉบับวันศุกร์ที่ 17 กุมภาพันธ์ 2560 หน้า 16)

          มีอ้างถึงไต้หวันยุคพรรคก๊กมินตั๋ง มีคอร์รัปชั่นสุดๆ ได้พยายามปฏิรูปเพื่อกำจัดคอร์รัปชั่น แต่ท้ายที่สุดต้องเลิกไป ถ้าไม่ให้มีคอร์รัปชั่นเลย พรรคจะแตกกระจาย เพราะคอร์รัปชั่นเป็นตัวยึดโยงคนในพรรค และผู้สนับสนุนใกล้ชิดที่ร่ำรวยและมีอำนาจสูงเอาไว้

          จีนแผ่นดินใหญ่ก็หนีไม่พ้นปัญหาเดียวกันกับไต้หวัน คือปราบคอร์รัปชั่นไม่สำเร็จ ด้วยการเมืองปิด

          ไทยเป็นระบอบการเมืองปิด ทำให้น่าเชื่อว่าคอร์รัปชั่นยังอาจเป็นกลไกร้อยรัดผู้ร่วมสนับสนุนสำคัญๆ ของระบอบอำนาจนิยมไว้ไม่ให้แตกกระจาย (เพิ่มเติม…)

รัฐเผด็จการไทย เข้ม แต่ไม่แข็ง

มติชนรายวัน จันทร์ที่ 6 กุมภาพันธ์ 2560

 

รัฐเผด็จการไทย

เข้ม แต่ไม่แข็ง

 

          “รัฐเผด็จการทหารของไทยทุกสมัย ไม่เคยเข้มแข็งเท่ารัฐประชาธิปไตยในอเมริกาเหนือ หรือรัฐในยุโรปตะวันตก”

          ข้อความโดยสรุปที่ยกมานี้ นิธิ เอียวศรีวงศ์ อ้างถึงนักปราชญ์ระดับนานาชาติบอกไว้ ได้แก่ S. P. Huntington เสนอว่าเงื่อนไขที่สำคัญยิ่งกว่าระบอบปกครอง คือ (สิ่งที่ขอเรียกว่า) รัฐเข้มแข็ง ซึ่งสามารถอำนวยระเบียบ กฎเกณฑ์ที่เป็นธรรม และบังคับใช้กฎหมายและนโยบายได้อย่างมีประสิทธิผล นี่ต่างหากที่จะทำให้เกิดการพัฒนาที่แท้จริงได้

          นิธิ บอกต่อไปว่า แต่ไม่จำเป็นว่ารัฐเข้มแข็งต้องเกิดภายใต้ระบอบเผด็จการเท่านั้นอย่างที่นักคิดฝ่ายทหารของไทยชอบย้ำ รัฐเผด็จการทหารของไทยในทุกสมัย ไม่เคยเข้มแข็งเท่ารัฐในอเมริกาเหนือหรือรัฐในยุโรปตะวันตก ซึ่งล้วนเป็นรัฐประชาธิปไตย

          เพราะ (รัฐเผด็จการทหารของไทย) บังคับใช้กฎหมายได้ไม่ทั่วถึง และบังคับใช้นโยบายของตนอย่างวิ่นๆ แหว่งๆ อำนวยให้เกิดระเบียบไม่ได้ รักษากฎเกณฑ์อย่างเป็นธรรมก็ไม่ได้ (เพิ่มเติม…)

การค้าโลกในประวัติศาสตร์ไทย

มติชนรายวัน พฤหัสบดีที่ 2 กุมภาพันธ์ 2560

 

การค้าโลกในประวัติศาสตร์ไทย

            บ้านเมืองและรัฐทั้งในไทยและอุษาคเนย์ มีพัฒนาการเติบโตขึ้นจากการค้า 2 ลักษณะ ได้แก่ การค้ากันเองในภูมิภาคอุษาคเนย์ กับการค้าโลกที่เริ่มจากจีนและอินเดีย แล้วขยายไปอาหรับ-เปอร์เซีย, กรีก-โรมัน

            ปัญหาอยู่ที่ประวัติศาสตร์ไทยมองข้ามการค้าทุกอย่าง โดยให้ความสำคัญเฉพาะการสงครามและวีรบุรุษสงครามจนแทบเป็นเรื่องศักดิ์สิทธิ์

 

อยุธยา บนเส้นทางการค้าโลกโดยเจ๊กกับแขก

            อยุธยา มีขึ้นจากการรวมตัวของรัฐใหญ่ที่มีมาก่อนนานแล้ว คือรัฐละโว้ (ลพบุรี) ทางทิศตะวันออก กับรัฐสุพรรณภูมิ (สุพรรณบุรี) ทางทิศตะวันตก (เพิ่มเติม…)

อยุธยา ขายได้ตลอดกาล แต่ขายอะไร? แบบไหน?

มติชนรายวัน พฤหัสบดีที่ 26 มกราคม 2560

 

อยุธยา ขายได้ตลอดกาล

แต่ขายอะไร? แบบไหน?

 

          อยุธยาขายได้ในตลาดท่องเที่ยว ตราบเท่าที่โลกนี้ยังมีวัฒนธรรมท่องเที่ยว ตามสภาพผันผวนปรวนแปรทางการเมืองและเศรษฐกิจทั้งของไทยและของโลก

          ยิ่งเสมือนชานเมืองกรุงเทพฯ (โดยระยะทาง) ยิ่งขายได้ขายดีตลอดกาล

          ทรัพยากรท่องเที่ยวหลากหลายมีในอยุธยา แต่เฉพาะตอนนี้จำแนกกว้างๆ 2 กลุ่มใหญ่ๆ ได้แก่

          1. เมืองประวัติศาสตร์ มีทั้งประวัติศาสตร์แห่งชาติ และประวัติศาสตร์ท้องถิ่น ทับซ้อนอยู่ด้วยกันทั้งในเกาะเมือง และบริเวณรอบนอกออกไปไกลๆ

          2. วิถีท้องถิ่น มีมากทั่วไปทุกตำบล, อำเภอทั้งจังหวัด ได้แก่ หมู่บ้าน, วัด และแหล่งศักดิ์สิทธิ์ในชุมชน, ทุ่งนา, แม่น้ำลำคลองหนองบึง ฯลฯ (เพิ่มเติม…)