มติชนรายวัน ศุกร์ที่ 10 พฤศจิกายน 2560

 

รัตนโกสินทร์ เมืองพระอินทร์

          กรุงศรีอยุธยา เสมือนสรวงสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ของพระอินทร์ โดยดูจากสถูปเจดีย์และปราสาทราชวังอลังการอลงกรณ์งดงามยิ่งใหญ่ กวีวรโวหารจึงพรรณนาไว้ในกำสรวลสมุทร (แต่งยุคต้นอยุธยา) โคลงดั้นบทแรกว่า

          อยุธยายศยิ่งฟ้า ลงดิน แลฤๅ

          อำนาจบุญเพรงพระ            ก่อเกื้อ

          เจดีย์ลอออินทร                 ปราสาท

          ในทาบทองแล้วเนื้อ            นอกโสม

          พระเจ้าแผ่นดินอยุธยามีอานุภาพพันลึกกึกก้องเพียงพระอินทร์บนสรวงสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ไตรตรึงษา มีพรรณนาในยวนพ่ายโคลงดั้น ว่า “ชัยชัยยศโยคก้อง ไตรตรึงษ์” และ “ชัยชัยพ่อเพียงอิน ทรานุภาพ”

          ความเชื่อในพลานุภาพของพระอินทร์ ยังมีในพระราชพงศาวดาร พรรณนาถึงพระเจ้าปราสาททองสร้างปราสาทตามแบบกัมพูชา ให้นามว่าศิริยโสธรมหาพิมานบรรยงก์ แต่ทรงพระสุบินว่าพระอินทร์เสด็จประทับพระที่นั่งสร้างใหม่ จึงให้นามพระที่นั่งนั้นว่า “จักรวรรดิไพชยนต์” ตามพระมหาปราสาทของพระอินทร์บนสวรรค์ชั้นดาวดึงส์

 

กรุงรัตนโกสินทร์

          กรุงรัตนโกสินทร์ เสมือนกรุงศรีอยุธยาที่สลายล่มแล้วเนรมิตลอยจากสวรรค์มาประดิษฐานใหม่ ดังโคลงนิราศนรินทร์ว่า “อยุธยายศล่มแล้ว ลอยสวรรค์ ลงฤๅ”

          ร.1 โปรดให้สร้างพระที่นั่งอินทราภิเษกในพระบรมมหาราชวัง (ปัจจุบันสร้างใหม่ในที่เดิมได้นามพระที่นั่งดุสิตสวรรค์มหาปราสาท)

          กรุงเทพฯ ได้นามเกี่ยวข้องกับพระอินทร์ คือกรุงรัตนโกสินทร์

          โกสินทร์ แปลว่า พระอินทร์ (มาจากคำบาลีว่า โกสิยะ+คำสันสกฤตว่า อินทร)

 

วัดสุทัศน์

          วัดสุทัศน์เกี่ยวข้องกับพระอินทร์ ตั้งอยู่ใจกลางพระนครกรุงรัตนโกสินทร์

          สุทัศน์ แปลว่า พระอินทร์