Archive for สิงหาคม, 2017

มติชน วันอาทิตย์ 20 สิงหาคม 2560

มติชน วันอาทิตย์

20 สิงหาคม 2560

 

ไม่ได้มาจากประชาชน

แต่ทุกคนโดนกระทำถูกกำหนด

ควบคุมปัจจุบันยันอนาคต

ทั้งหมดพลเมืองไม่เคยรู้

 

สุจิตต์ วงษ์เทศ

ศุกร์ 18 สิงหาคม 2560

กลองสี่ ปี่หนึ่ง พร้อมปี่พาทย์ ประโคมงานศพ

มติชนสุดสัปดาห์ ลงฉบับประจำวันศุกร์ที่ 18 สิงหาคม 2560

 

งานศพ (18)

 

กลองสี่ ปี่หนึ่ง

พร้อมปี่พาทย์

ประโคมงานศพ

 

           ราวหลัง พ.ศ. 1000 บ้านเมืองในอุษาคเนย์รับแบบแผนวัฒนธรรมจากอินเดียใต้และลังกา ซึ่งมีเครื่องประโคมที่เรียกชื่อภายหลังอย่างทางการเป็นคำจากภาษาบาลี-สันสกฤตว่า ปัญจตุริยะ (หรือปัญจวาทยะ) มี 5 สิ่ง คือ

           ปี่ 1 เลา (ปี่ไฉน, ปี่ชวา) และกลองรูปร่างต่างกัน 4 ใบ (กลองแขก, กลองมลายู) แล้วเรียกกันต่อมาว่า กลอง 4 ปี่ 1 หรือ ปี่ชวา กลองแขก

           ในลังกามีชื่อเฉพาะเรียกต่างกัน 2 อย่าง คือ งานทั่วไปเรียก มังคลเภรี (มัง-คะ-ละ-เพ-รี) งานศพเรียก อวมังคลเภรี

           ในไทยลุ่มน้ำเจ้าพระยารับมาเรียก วงปี่ไฉนกลองชนะ ลุ่มน้ำยมรับมาเรียก วงมังคละ ภาคใต้รับมาเรียก วงกาหลอ (กร่อนจากคำว่า มังคละ) (เพิ่มเติม…)

เสกสรรปั้นแต่ง ประวัติศาสตร์ไทยแบบอาณานิคม

 

มติชนรายวัน พฤหัสบดีที่ 17 สิงหาคม 2560

 

เสกสรรปั้นแต่ง

ประวัติศาสตร์ไทยแบบอาณานิคม

 

          ประวัติศาสตร์ไทยแบบอาณานิคม หล่อหลอมให้ไทยยกตนข่มท่าน เพราะหลงตัวเองว่าไทยใหญ่ไทยโต วิเศษวิโสกว่าเพื่อนบ้านโดยรอบ เป็นสิ่งที่คนชั้นนำไทยอยากให้เป็นตามที่วาดหวังไว้ จึงเสกสรรปั้นแต่งตามต้องการเพื่อผดุงอำนาจของตน เช่น

          ยุคสมัยทางประวัติศาสตร์ไทย ยังไม่เคยพบหลักฐานโบราณคดีว่ามีจริง แล้วจัดแบ่งตามประวัติศาสตร์ศิลปะแบบอาณานิคม (ที่คนชั้นนำเสกสรรขึ้น) โดยมีชื่อเรียกต่างๆ ว่า สมัยทวารวดี, สมัยศรีวิชัย, สมัยลพบุรี, สมัยสุโขทัย, สมัยเชียงแสน, สมัยอยุธยา ฯลฯ (เพิ่มเติม…)

มติชน วันอาทิตย์ 13 สิงหาคม 2560

มติชน วันอาทิตย์

13 สิงหาคม 2560

 

กำจัดทุกทุกอย่างขวางอำนาจ

เฮท สปีช เรี่ยราดทุรนร่าน

เคยด่าเขาอิเหนาทำทุกประการ

อยากอยู่ยาวต้องทั้งด้านหน้าทนทำ

 

สุจิตต์ วงษ์เทศ

ศุกร์ 11 สิงหาคม 2560

“งันเฮือนดี” ทำขวัญงานศพ มีสนุก ยุคแรกอุษาคเนย์

มติชนสุดสัปดาห์ ลงฉบับประจำวันศุกร์ที่ 11 สิงหาคม 2560

 

งานศพ (17)

 

“งันเฮือนดี” ทำขวัญงานศพ

มีสนุก ยุคแรกอุษาคเนย์

 

           เมื่อมีคนตาย คนยุคแรกอุษาคเนย์เชื่อกันว่าเป็นเพราะขวัญหาย บรรดาญาติพี่น้องเพื่อนบ้านในชุมชนท้องถิ่นต้องร่วมกันมีพิธีทำขวัญเพื่อเรียกขวัญและส่งขวัญ สมัยหลังสืบต่อมาเรียกว่า งันเฮือนดี

           ทำขวัญมี 2 ตอน ดังนี้

           ตอนแรก พิธีเรียกขวัญ เพื่อเรียกขวัญคืนร่างให้ฟื้นเป็นปกติ

           ตอนหลัง พิธีส่งขวัญ เพื่อส่งขวัญที่เป็นผีขวัญไปสิงสู่อยู่รวมกับผีบรรพชน

           ทั้งตอนแรกและตอนหลังไม่กำหนดจำนวนวันทำขวัญ จึงมักมีหลายวันต่อเนื่องกัน เป็นเดือนก็มี เป็นปีก็ได้ (เพิ่มเติม…)

มติชน วันอาทิตย์ 6 สิงหาคม 2560

มติชน วันอาทิตย์

6 สิงหาคม 2560

 

หวยแตกห่วยแตกห้วยแตก

เล่นคำน้ำแตกแหกหนองหานหลวง

ทะลักท่วมเมืองบ้านหมดร้านรวง

สุดยอดปวงบ่าวรัฐศรีธนญชัย

 

สุจิตต์ วงษ์เทศ

ศุกร์ 4 สิงหาคม 2560

เครื่องประโคมงานศพ ปี่, ฆ้อง, กลอง ต้นแบบปี่พาทย์

มติชนสุดสัปดาห์ ลงฉบับประจำวันศุกร์ที่ 4 สิงหาคม 2560

 

งานศพ (16)

 

เครื่องประโคมงานศพ

ปี่, ฆ้อง, กลอง

ต้นแบบปี่พาทย์

 

          คนตาย เพราะขวัญหายไปหนไหนไม่รู้? ต้องทำพิธีเรียกขวัญคืนร่าง คนจะได้ฟื้นคืนปกติ โดยประโคมตีเครื่องมือ (เครื่องดนตรี) เท่าที่มีขณะนั้น แล้วร้องรำทำเพลงอึกทึกดังที่สุดให้ขวัญได้ยิน จะได้กลับถูกทาง

          ดนตรีประโคมงานศพเก่าสุดในอุษาคเนย์ราว 3,000 ปีมาแล้ว มีเครื่องมือหลัก ได้แก่ เครื่องตี (เช่น กลองไม้), เครื่องเป่า (เช่น ปี่)

          ต่อมา 2,500 ปีมาแล้ว ค้นพบโลหะ ก็มีเครื่องมือโลหะเพิ่มขึ้น ได้แก่ เครื่องตี (เช่น

          ต่อมา 2,500 ปีมาแล้ว ค้นพบโลหะ ก็มีเครื่องมือโลหะเพิ่มขึ้น ได้แก่ เครื่องตี (เช่น กลองทองมโหระทึก, ฆ้อง), เครื่องเป่า (เช่น แคน) (เพิ่มเติม…)

เพลงดนตรี มีหลักฐานประวัติศาสตร์ไทย

มติชนรายวัน พฤหัสบดีที่ 3 สิงหาคม 2560

 

เพลงดนตรี

มีหลักฐานประวัติศาสตร์ไทย

 

          เพลงสรรเสริญพระบารมี มาจากไหน? ผมเคยหลงทาง (อย่างเดียวกับใครต่อใครหลายคนเคยหลงไปแล้ว) ด้วยความเชื่อศรัทธาอย่างงมงายไม่ลืมหูลืมตาต่อเอกสารไทย

          เพราะประสบการณ์มีจำกัด จึงโง่เขลาเบาปัญญาไปนาน

 

ชาวรัสเซีย แต่งเพลงสรรเสริญฯ

          ชาวรัสเซียเป็นนักประพันธ์เพลงชื่อ นายปโยตร์ ชูรอฟสกี เป็นผู้แต่งทำนองเพลงสรรเสริญพระบารมี

          สุกรี เจริญสุข ค้นพบเป็นคนแรกด้วยตัวเอง จากเอกสารในโลกตะวันตก จึงเขียนบอกไว้ในหนังสือ 99 ปี เพลงสรรเสริญพระบารมี พิมพ์ครั้งแรก พ.ศ. 2530 (เพิ่มเติม…)