มติชนรายวัน พฤหัสบดีที่ 22 มิถุนายน 2560

 

สุนทรภู่

ยกย่องพราหมณ์ผู้มีวิชา

 

          สุนทรภู่ยกย่องพราหมณ์ มักสร้างตัวละครเชื้อสายพราหมณ์มีวิชาความรู้ภูมิฐาน ให้มีบทบาทสำคัญ

          นิทานกลอนเรื่องลักษณวงศ์ มีคู่ครองชื่อนางทิพยเกสร แปลงปลอมเป็นชายชื่อพราหมณ์เกสร เพื่อตามหาพระลักษณวงศ์ ที่พลัดพรากจากกัน

          ในพระอภัยมณี มีสามพราหมณ์ ความรู้ต่างๆ กัน ได้แก่ โมรา, สานนท์, วิเชียร

          แล้วยกย่องผู้หญิงลูกสาวพราหมณ์ให้มีวิชา ทั้งๆ สังคมสยามครั้งนั้นเห็น “ผู้หญิงเป็นควาย ผู้ชายเป็นคน”

          นางวาลี รูปชั่วตัวดำ แต่สุนทรภู่กำหนดให้เป็นเชื้อสายพราหมณ์ มีปัญญาดีเป็นเลิศ เป็นที่ปรึกษา (วิชาการ) ให้พระอภัยมณีทำสงครามด้วยปัญญา โดยเปิดตัวนางวาลีผู้มีวิชาเข้าเฝ้าถวายตัวดังนี้

               ๏ อยู่ภายหลังยังมีสตรีหนึ่ง                     อายุถึงสามสิบสี่ไม่มีผัว

          ชื่อวาลีสีเนื้อนั้นคล้ำมัว                                 รูปก็ชั่วชายไม่อาลัยแล

          ทั้งกายาหางามไม่พบเห็น                             หน้านั้นเป็นรอยฝีมีแต่แผล

          เป็นกำพร้ามาแต่หล่อนยังอ่อนแอ                ได้พึ่งแต่ตายายอยู่ปลายนา

          เป็นเชื้อพราหมณ์ความรู้ของผู้เฒ่า               แต่ก่อนเก่าเดิมบุราณนานหนักหนา

          เป็นมรดกตกต่อต่อกันมา                             นางอุตส่าห์เรียนเล่าจนเข้าใจ

          เมื่อนางวาลีได้เข้าเฝ้าพระอภัยมณี ถูกลองวิชาต่างๆ กับถูกเยาะเย้ยถากถางเสียดสีสารพัด แต่นางวาลีไม่สะทกสะท้าน ถือว่าตัวเองมีวิชา จึงทูลพระอภัยมณีอย่างองอาจว่า

              ๏ นางทูลว่าข้าน้อยนี้รูปชั่ว                     ก็รู้ตัวมั่นคงไม่สงสัย

          แต่แสนงามความรู้อยู่ในใจ                         เหมือนเพชรไพฑูรย์ฝ้าไม่ราคี

          ที่เป็นอย่างนี้เพราะสุนทรภู่อยู่ในตระกูลมีเชื้อสายพราหมณ์จากเมืองเพชรบุรี ซึ่งเป็นพราหมณ์พิธีมีรากเหง้าจากทมิฬอินเดียใต้ ผู้นำศิลปวิทยาการจากอินเดียสู่อุษาคเนย์ ตั้งแต่ราว พ.ศ. 1000 สืบถึงพราหมณ์กรุงเทพฯ ทุกวันนี้