Archive for มกราคม, 2017

มติชน วันอาทิตย์ 29 มกราคม 2560

มติชน วันอาทิตย์

29 มกราคม 2560

 

ที่ไหนสว่าง ที่นั่นสะอาด

ไม่สะอาดก็เพราะหาสว่างไม่

ยิ่งเตะถ่วงเวลาประชาธิปไตย

ยิ่งไม่สว่างไม่สะอาดไม่ขาดโกง

 

สุจิตต์ วงษ์

ศุกร์ 27 มกราคม 2560

“งันเฮือนดี” ต้นแบบมหรสพ ในงานศพของไทย

มติชนสุดสัปดาห์ ลงฉบับประจำวันศุกร์ที่ 27 มกราคม 2560

 

“งันเฮือนดี”

ต้นแบบมหรสพ

ในงานศพของไทย

 

          มหรสพสนุกสนานเฮฮาในงานศพของไทยทุกวันนี้ มีเหตุจากความเชื่อในศาสนาผีหลายพันปีมาแล้วของคนทุกเผ่าพันธุ์ในอุษาคเนย์ว่าคนตาย ขวัญไม่ตาย แต่ขวัญหายออกจากร่าง แล้วหลงทางกลับไม่ได้

          ถ้าเรียกขวัญกลับคืนร่างเหมือนเดิม คนก็ฟื้นเป็นปกติ

          ดังนั้นเมื่อมีคนตาย เครือญาติพี่น้องทั้งชุมชนจึงตีเกราะเคาะไม้ประโคมฆ้องกลองร้องรำทำเพลงเต้นฟ้อนสนุกสนานเฮฮา ส่งเสียงดังกึกก้องให้ขวัญได้ยิน ขวัญจะได้กลับถูกทางตามเสียงนั้น แล้วคืนร่าง

          พบหลักฐานเป็นลายสลักบนขวานสำริด 2 ชิ้น วัฒนธรรมดองซอน อายุราว 2,500 ปีมาแล้ว ฝังรวมกับสิ่งของอื่นๆ ในหลุมศพที่เวียดนาม

          ลายสลักเป็นรูปหมอขวัญกับหมอแคนขับลำทำท่าฟ้อน กางแขน ย่อเข่า ก้าวขา เป็นสัญลักษณ์พิธีเรียกขวัญคนตายคืนร่างที่ฝังอยู่นั้น (Victor Goloubew : L’ Age du Bronze au Tonkin et dans le Nord-Annam ใน BEFEO : Tom XXIX 1929) คล้ายกับภาชนะเขียนสีรูปขวัญ วัฒนธรรมบ้านเชียง พบในหลุมศพที่บ้านเชียง จ. อุดรธานี (เพิ่มเติม…)

อยุธยา ขายได้ตลอดกาล แต่ขายอะไร? แบบไหน?

มติชนรายวัน พฤหัสบดีที่ 26 มกราคม 2560

 

อยุธยา ขายได้ตลอดกาล

แต่ขายอะไร? แบบไหน?

 

          อยุธยาขายได้ในตลาดท่องเที่ยว ตราบเท่าที่โลกนี้ยังมีวัฒนธรรมท่องเที่ยว ตามสภาพผันผวนปรวนแปรทางการเมืองและเศรษฐกิจทั้งของไทยและของโลก

          ยิ่งเสมือนชานเมืองกรุงเทพฯ (โดยระยะทาง) ยิ่งขายได้ขายดีตลอดกาล

          ทรัพยากรท่องเที่ยวหลากหลายมีในอยุธยา แต่เฉพาะตอนนี้จำแนกกว้างๆ 2 กลุ่มใหญ่ๆ ได้แก่

          1. เมืองประวัติศาสตร์ มีทั้งประวัติศาสตร์แห่งชาติ และประวัติศาสตร์ท้องถิ่น ทับซ้อนอยู่ด้วยกันทั้งในเกาะเมือง และบริเวณรอบนอกออกไปไกลๆ

          2. วิถีท้องถิ่น มีมากทั่วไปทุกตำบล, อำเภอทั้งจังหวัด ได้แก่ หมู่บ้าน, วัด และแหล่งศักดิ์สิทธิ์ในชุมชน, ทุ่งนา, แม่น้ำลำคลองหนองบึง ฯลฯ (เพิ่มเติม…)

คัมภีร์ปีศาจ

คัมภีร์ปีศาจ

 

ปากปีศาจคาบคัมภีร์

แสดงตนคนดีมีศีลสัตย์

ประโยชน์ลับทับซ้อนสารพัด

กฎหมายจัดไว้เพื่อตนคนดีนั้น

 

สุจิตต์ วงษ์เทศ

พุธ 25 มกราคม 2560

อะไรๆ ก็ไม่การเมือง

มติชนรายวัน พุธที่ 25 มกราคม 2560

 

อะไรๆ ก็ไม่การเมือง

 

         “ประวัติศาสตร์ต้องไม่มีการเมือง ถ้ามีการเมืองไม่ใช่ประวัติศาสตร์”

         ความเชื่ออย่างนี้มาจากไหน? เมื่อไร? ทำไม? ยังไม่พบคำอธิบายจากนักปราชญ์ราชบัณฑิตและครูบาอาจารย์ ผมเลยจนปัญญาหามาบอกเล่าไม่ได้

         แต่ที่แน่ๆ คือความเชื่อนี้ส่งผลสำเร็จแล้วให้ PISA รั้งท้ายโลกและอาเซียน

         ประวัติศาสตร์ไม่การเมือง เพราะประวัติศาสตร์เป็นเรื่องราวความเป็นมาในอดีตของศิลปะและวัฒนธรรมเท่านั้น ซึ่งบริสุทธิ์และไม่การเมือง (เพิ่มเติม…)

มติชน วันอาทิตย์ 22 มกราคม 2560

มติชน วันอาทิตย์

22 มกราคม 2560

 

เศรษฐกิจสังคมวัฒนธรรม

ชูชุบอุปถัมภ์คอร์รัปชั่น

เริ่มแต่ยุคเรือใบดึกดำบรรพ์

ถึงเรือบินปัจจุบันอนาคต

 

สุจิตต์ วงษ์เทศ

ศุกร์ 20 มกราคม 2560

ปรองดอง ไม่ชัตดาวน์

ปรองดอง ไม่ชัตดาวน์

 

โลกนี้มีความเห็นต่าง

สองข้างอย่างน้อยแต่ไหนไหน

อยู่ร่วมกันด้วยประชาธิปไตย

ท้วงเถียงปรองดองได้ไม่ชัตดาวน์

 

สุจิตต์ วงษ์เทศ

ศุกร์ 20 มกราคม 2560

พิธีฝังศพ ยุคแรกเริ่ม รอขวัญคืนร่าง (ยังไม่พิธีพุทธ)

มติชนสุดสัปดาห์ ลงฉบับประจำวันศุกร์ที่ 20 มกราคม 2560

 

พิธีฝังศพ ยุคแรกเริ่ม

รอขวัญคืนร่าง (ยังไม่พิธีพุทธ)

 

          เรียกขวัญหลายวันหลายคืน ขวัญไม่กลับเข้าร่าง จนศพเปื่อยเน่า แสดงว่าขวัญหายไม่กลับแน่แล้ว ต้องเอาศพไปฝัง รอขวัญคืนร่าง

          โดยฝังเครื่องมือเครื่องใช้ไปกับศพ พร้อมอุปกรณ์เรียกขวัญหรือทำขวัญ เช่น ภาชนะลายเขียนสีรูปขวัญ (พบที่บ้านเชียง อุดรธานี)

          ขณะเดียวกันก็สร้าง “เฮือนผี” คร่อมหลุมศพ หวังให้ผีขวัญใช้เหมือนตอนมีชีวิตปกติ ยังไม่ตาย

 

พิธีฝังศพ

          มีร่องรอยฝังศพตามความเชื่อดั้งเดิม (ก่อนรับศาสนาพุทพธ) อยู่ในกลุ่มไทแถงเมืองกว่า ทางภาคเหนือของเวียดนาม (ติดกับลาวทางทิศตะวันตก) จากงานวิจัยของ อ. สุมิตร ปิติพัฒน์ จะคัดมาเป็นตัวอย่างเทียบเคียงต่อไปนี้

          “ก่อนการฝังศพ ลูกหลานของผู้ตายจะต้องเดินทางไปป่าช้า เพื่อใช้ไข่ไก่เสี่ยงทาย  ที่จะขุดหลุมศพ ซึ่งชาวบ้านเรียกว่า ‘ขุดฮู’ ‘ไปเบิ่งบ่อนนอนผู้เฒ่า บ่อนเหลอ’” (เพิ่มเติม…)

ภาษาไทยจากลุ่มน้ำโขง ถึงภาคใต้

มติชนรายวัน พฤหัสบดีที่ 19 มกราคม 2560

 

ภาษาไทยจากลุ่มน้ำโขง ถึงภาคใต้

          คาบสมุทรภาคใต้ของไทย เป็นดินแดนสำคัญมากมาแต่ดึกดำบรรพ์ ทอดยาวลงไปจากฟากตะวันตกลุ่มน้ำเจ้าพระยา และอยู่บนเส้นทางการค้าโลก อย่างน้อย 2,000 ปีมาแล้ว (หรือตั้งแต่ราว พ.ศ. 500) จึงเป็นที่ตั้งของรัฐเริ่มแรกหลายรัฐ เช่น ทวารวดี “ศรีวิชัย”

          การค้าทางทะเลสมุทรยุคเริ่มแรกเทคโนโลยีไม่ก้าวหน้า จึงต้องขนสิ่งของสินค้าข้ามคาบสมุทรลงเรือไปอีกทอดหนึ่ง ระหว่างทะเลอันดามัน (ทางตะวันตก) กับทะเลจีนใต้ (ทางตะวันออก)

          จีนแต่งสำเภาออกไปค้าขายตั้งแต่หลัง พ.ศ. 1500 ทำให้เกิดความเคลื่อนไหวขนานใหญ่ทางเศรษฐกิจการเมืองและสังคมของอุษาคเนย์ โดยเฉพาะบริเวณลุ่มน้ำโขงที่ถูกเรียกว่าสยาม ใช้ภาษาไต-ไท เป็นภาษากลางทางการค้า (เพิ่มเติม…)

ปรองดอง

ปรองดอง

 

ความเป็นธรรมความเสมอภาค

มีเมื่อไรไม่ยากปรองดองได้

ถ้าต่อต้านประชาธิปไตย

ปรองดองไร้อะไรอะไรก็ไม่มี

 

สุจิตต์ วงษ์เทศ

พุธ 18 มกราคม 2560