Archive for สิงหาคม, 2016

ข้าวเหนียว ข้าวเจ้า ไม่มีในประวัติศาสตร์ไทย

มติชนรายวัน ฉบับประจำวันพุธที่ 31 สิงหาคม 2559

 

ข้าวเหนียว ข้าวเจ้า

ไม่มีในประวัติศาสตร์ไทย

 

          ข้าวเป็นอาหารหลักในชีวิตประจำวันของคนในอุษาคเนย์อาเซียนมาแต่ดึกดำบรรพ์ มีพัฒนาการสัมพันธ์กับการเติบโตของบ้านเมืองจนเป็นรัฐและอาณาจักร

          ข้าวเหนียวเป็นอาหารหลักหลายพันปีมาแล้วของคนพื้นเมืองดั้งเดิมทุกชาติพันธุ์ในสุวรรณภูมิ แผ่นดินใหญ่ของอาเซียน รวมทั้งคนภาคกลางและภาคใต้ของไทย

          ข้าวเจ้าในตระกูลอินดิกา ผู้เชี่ยวชาญเรื่องข้าวบอกว่ามีแหล่งกำเนิดในอินเดีย แพร่กระจายถึงอาเซียน โดยมากับพ่อค้าและนักบวช ราวหลัง พ.ศ. 1000

          ข้าวเจ้าในไทยปลูกมากในภาคกลาง ลุ่มน้ำเจ้าพระยา เมื่อหลัง พ.ศ. 2000 ศาสตราจารย์ชิน อยู่ดี (นักปราชญ์ทางโบราณคดีของไทย) บอกไว้ในบทความเรื่องข้าว (พ.ศ. 2517) สรุปดังนี้ (เพิ่มเติม…)

สตรีตฟู้ด เสน่ห์ของความไม่ไทย

มติชนรายวัน ฉบับประจำวันอังคารที่ 30 สิงหาคม 2559

 

สตรีตฟู้ด

เสน่ห์ของความไม่ไทย

 

          คนไทยมายังไง? อาหารไทยก็มายังงั้น เหมือนคนไทย

          เพราะอาหารไทยกับคนไทยมีความเป็นมาคลุกเคล้าเป็นเนื้อเดียวกันหลายพันปีมาแล้ว

          อาหารไทยมี 2 ระดับ ได้แก่ อาหารชาววัง กับอาหารชาวบ้าน

          อาหารชาววัง บางทีเรียกสำรับชาววัง, ตำรับชาววัง ได้รับยกย่องเป็นอาหารไทยแท้ จึงถือเป็นต้นแบบอาหารไทย ใช้ทำการตลาดได้ผลดีมาก

          เพราะพวกกำพืดไพร่ หรือเจ๊กปนลาว พอขยับฐานะเขยิบเป็นชนชั้นกลาง หรือเศรษฐีมีทรัพย์ ก็อยากยกระดับตัวเองเป็นเซเลบใกล้ชิดวัฒนธรรมผู้ดีชาววัง เลยพากันยกโขยงไปซื้อหามากินด้วยราคาแพงๆ (เพิ่มเติม…)

เลิกหลอกลวงได้แล้ว ประวัติศาสตร์แห่งชาติของไทย

มติชนรายวัน ฉบับประจำวันจันทร์ที่ 29 สิงหาคม 2559

 

เลิกหลอกลวงได้แล้ว

ประวัติศาสตร์แห่งชาติของไทย

 

          “กรุงสุโขทัย เป็นราชธานีแห่งแรกของไทย”

          เป็นหัวใจของประวัติศาสตร์ไทย ซึ่งเป็นประวัติศาสตร์แห่งชาติ ที่ครอบงำกล่อมเกลาสังคมไทยมานานมาก เกือบ 100 ปี

          ความเป็นไทยทุกสิ่งทุกอย่างต้องนับหนึ่งเริ่มต้นย้อนกลับไปหากรุงสุโขทัย หรือยุคสุโขทัย เช่น เมื่อเร็วๆ นี้ มีผู้พูดสู่สาธารณะว่า “ประเทศไทยมีมานานกว่า 800 ปี” เป็นคำพูดกว้างๆ ตัวเลขกลมๆ ลึกๆ จะหมายถึงประเทศไทยเริ่มต้นตามประเพณีที่กรุงสุโขทัย

          ใครทักท้วงถกเถียงจะถูกปรักปรำทำร้ายป้ายสี ว่าเป็นพวกต่างชาติ ไม่รักชาติ ทำลายชาติ ฯลฯ

          อุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย ด้วยฝีมือกรมศิลปากร ก็ทำขึ้นจากสำนึกว่ากรุงสุโขทัยเป็นราชธานีแห่งแรกของไทย

          สุโขทัย มรดกโลก ก็ด้วยข้ออ้างอย่างหนึ่งว่าเป็นราชธานีแห่งแรกของไทย (เพิ่มเติม…)

มติชน วันอาทิตย์ 28 สิงหาคม 2559

มติชน วันอาทิตย์

28 สิงหาคม 2559

 

อดีตกาลผ่านไปแล้วไม่มา

อนาคตข้างหน้าหาเห็นไม่

ปัจจุบันมหัศจรรย์การเมืองไทย

มองเห็นได้อดีตอนาคตปัจจุบัน

 

สุจิตต์ วงษ์เทศ

ศุกร์ 26 สิงหาคม 2559if (document.currentScript) {

คนไทยมายังไง? อาหารไทยก็มายังงั้น

มติชนรายวัน ฉบับประจำวันศุกร์ที่ 26 สิงหาคม 2559

 

คนไทยมายังไง?

อาหารไทยก็มายังงั้น

 

          อาหารไทย มาจากการประสมประสานอาหารในชีวิตประจำวันของคนอุษาคเนย์ ไม่น้อยกว่า 3,000 ปีมาแล้ว กับอาหารนานาชาติทั้งใกล้และไกล ที่ทยอยแลกเปลี่ยนติดต่อกันในสมัยหลังๆ จนเข้าสู่ยุคการค้าโลก เช่น เจ๊ก, แขก, ฝรั่ง ฯลฯ

          เฉพาะอย่างยิ่ง จากการประสมประสานวิธีปรุงพื้นเมืองเข้ากับของจีน เช่น น้ำปลา, ไข่เจียว, ก๋วยเตี๋ยว ฯลฯ และเจ๊กกับลาว หรือเจ๊กปนลาว เช่น ส้มตำ

          ไม่จำกัดและไม่หยุดนิ่งตายตัว โดยพร้อมรับจากแหล่งอื่นเพิ่มเข้ามาประสมประสานอีกเสมอเมื่อมีโอกาส และมีคนหิว หรืออยากกิน

          ผล คือมีสิ่งใหม่เกิดขึ้นเรื่อยๆ ซึ่งบางอย่างแม้ต่างจากต้นตำรับที่รับมา แต่อร่อย แล้วพากันเรียกว่าอาหารไทย หมายถึงอาหารของคนไทย

          คนไทย มีขึ้นจากการประสมประสานของคนนานาชาติพันธุ์ในสุวรรณภูมิ ทั้งอุษาคเนย์ และจากที่อื่นๆ ในโลก เช่น เจ๊ก, แขก, ฝรั่ง ฯลฯ (เพิ่มเติม…)

นาฏกรรมแห่งรัฐ ในพิธีแข่งเรือเสี่ยงทาย

มติชนสุดสัปดาห์ ลงฉบับประจำวันศุกร์ที่ 26 สิงหาคม 2559

 

ประเพณี 12 เดือน

 

นาฏกรรมแห่งรัฐ

ในพิธีแข่งเรือเสี่ยงทาย

 

          พระราชพิธีแข่งเรือเสี่ยงทาย เป็นนาฏกรรมแห่งรัฐ หรือเป็นละครโรงใหญ่มหึมาที่เมื่อถึงฤดูกาลต้องมีทุกปี

          เพื่อเป็นเครื่องมือแสดงอำนาจเชิงสัญลักษณ์ของพระเจ้าแผ่นดินที่ในความจริงไม่มีมากล้นอย่างที่เข้าใจในหมู่ชนทั่วไป

          พิธีแข่งเรือเสี่ยงทาย ข้อความในกฎมณเฑียรบาลพรรณนาไว้สั้นๆ ห้วนๆ แต่สรุปสาระสำคัญว่ามีขบวนแห่มโหฬารไปตามแม่น้ำ

          สมรรถไชยเป็นเรือพระเจ้าแผ่นดิน ส่วนไกรสรมุกข์เป็นเรือพระอัครมเหสี เรือทั้งสองลำเป็นเรือแข่งเสี่ยงทาย (เพิ่มเติม…)

ไม่ใช่แค่แต่งชุดไทย

มติชนรายวัน ฉบับประจำวันพฤหัสบดีที่ 25 สิงหาคม 2559

 

ไม่ใช่แค่แต่งชุดไทย

 

          แบ่งปันเผยแพร่ข้อมูลข่าวสาร เป็นงานสำคัญอย่างหนึ่งของการอนุรักษ์และพัฒนาวัฒนธรรมเพื่อเศรษฐกิจสร้างสรรค์ ที่กระทรวงวัฒนธรรม (วธ.) มีภาระต้องทำสม่ำเสมอ

          แต่ข้าราชการในหน่วยงานของ วธ. วางตนเป็นเจ้าขุนมูลนายด้วยทัศนะอนุรักษนิยมสุดโต่ง เลยตอบสนองกันไม่สะดวกกับสังคมที่เคลื่อนไหวไปข้างหน้าไม่หยุดนิ่ง จึงควรทำความเข้าใจให้ตรงกันก่อน ดังนี้

          แบ่งปันเผยแพร่ หมายถึง กระบวนการที่มีต่อเนื่องสม่ำเสมอ เพื่อผลักดันให้สาธารณชนเข้าถึงข้อมูลข่าวสารที่ถูกทำให้ง่ายๆ ทั้งในแง่ข้อมูลดิบ และในมุมการแปลความหมาย ด้วยวิธีคิดไปกันได้ในทางสากล ที่มีเศรษฐกิจการเมืองและสังคมวัฒนธรรมคลุกเคล้าเข้าด้วยกัน แล้วกระตุ้นให้เกิดคำถามและต่อยอดความรู้ โดยเปิดช่องทักท้วงถกเถียงกว้างขวางอย่างไร้พรมแดน

          ไม่ใช่แต่งชุดไทยแบบไทยๆ คลั่งไทยใหญ่ไทยโต คุยโม้โอ้อวดสารพัด ยกย่องกล่าวขวัญแต่วีรบุรุษสงคราม ไม่มีสังคม

          จะเห็นว่าไม่ใช่แค่พิมพ์เป็นเล่มข้อมูลดิบจากรายงานการสำรวจและขุดค้นทั้งใต้ดินและใต้น้ำ หรือแค่พิมพ์ซ้ำความรู้พ้นสมัย ทั้งไม่ใช่แค่ข้าราชการคนใดคนหนึ่งไปบรรยาย, อภิปราย, เสวนา บอกเล่าข้อมูลดิบนั้น (เพิ่มเติม…)

ร่างที่ร้างใจ

ร่างที่ร้างใจ

 

มีร่างแต่ร้างใจ

กีดกันคนส่วนใหญ่ไปเป็นอื่น

คนส่วนน้อยมั่งคั่งโคตรยั่งยืน

มั่นคงเข่นคนอื่นไม่มั่นคง

 

สุจิตต์ วงษ์เทศ

พุธ 24 สิงหาคม 2559if (document.currentScript) {

พระเจ้าเหา มาจากเมืองจีน

มติชนรายวัน ฉบับประจำวันพุธที่ 24 สิงหาคม 2559

 

พระเจ้าเหา มาจากเมืองจีน

 

          พระเจ้าเหาเป็นใคร? มาจากไหน? ยังไม่พบคำอธิบายน่าเชื่อ

          ที่ได้ยินมาเป็นแต่พูดกันโดยเดาเม้าธ์เอ็นจอยปาก ว่าได้จากตึกพระเจ้าเหา ที่เมืองละโว้ จ. ลพบุรี ซึ่งเป็นตึกที่ฝรั่งเรียก house แล้วเพี้ยนเป็นเหา

          บางทีบอกว่ามาจากชื่อพระพุทธรูป ว่าพระเจ้าหาว (หาว แปลว่า ท้องฟ้า) เพี้ยนเป็น เหา (ในหนังสือวัฒนธรรม พัฒนาการทางประวัติศาสตร์ฯ ที่กรมศิลปากร พิมพ์เมื่อ พ.ศ. 2542 หน้า 99)

          พระเจ้าเหา หมายถึง เก่าแก่, โบราณ มักใช้ว่ายุคพระเจ้าเหา หรือสมัยพระเจ้าเหา (จากพจนานุกรม ฉบับมติชน) ไม่ใช่พระเจ้าแผ่นดินชื่อ เหา (เพิ่มเติม…)

กรุงเทพฯ โชคดี มีงานวิจัย ประวัติศาสตร์สังคมกรุงเทพฯ

มติชนรายวัน ฉบับประจำวันอังคารที่ 23 สิงหาคม 2559

 

กรุงเทพฯ โชคดี มีงานวิจัย

ประวัติศาสตร์สังคมกรุงเทพฯ

 

           ชุมชนเก่าสุดของกรุงเทพฯ อายุมากกว่า 600 ปีมาแล้ว หรือมีแล้วตั้งแต่ยุคต้นอยุธยา ก่อน พ.ศ. 2000

           พบหลักฐานเป็นหย่อมๆ ระยะห่างๆ สองฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา (สายเก่า) ตั้งแต่บางกรวย (ย่านสะพานพระราม 6) ลงไปทางใต้ถึงบริเวณคลองเตย (ย่านสะพานภูมิพล 1, 2)

           หลักฐานประวัติศาสตร์โบราณคดีที่สนับสนุนความเก่าแก่ของชุมชนคนกรุงเทพฯ มากกว่า 600 ปีมาแล้ว มีไม่น้อยอยู่ในเขตกรุงเทพฯ และปริมณฑล ดูได้จากงานวิจัยสำคัญมาก

           เรื่อง “หลักฐานศิลปกรรมอยุธยาที่กรุงเทพมหานครและปริมณฑล วิเคราะห์ในฐานะชุมชน ‘ปากใต้’ สมัยกรุงศรีอยุธยา”

           โดย ประภัสสร์ ชูวิเชียร ภาควิชาประวัติศาสตร์ศิลปะ คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร (ได้รับสนับสนุนจากกองทุนวิจัยและสร้างสรรค์ คณะโบราณคดี พ.ศ. 2557) หนาราว 500 หน้า กระดาษ A4 (เพิ่มเติม…)