มติชนรายวัน ฉบับประจำวันพุธที่ 29 มิถุนายน 2559

 

เครือญาติคนไทย

            โพธิสัตว์สำริด พบที่บุรีรัมย์ บริเวณลุ่มน้ำมูล เป็นหลักฐานสำคัญแสดงความสืบเนื่องเทคโนโลยีหล่อโลหะจากวัฒนธรรมสำริดบ้านเชียง ราว 2,500 ปีมาแล้ว จากนั้นถ่ายทอดต่อเนื่องถึงเทวรูป-พุทธรูปสำริดแบบละโว้-อโยธยา และแบบสุโขทัย

            เป็นพยานสำคัญว่าผู้คนที่ราบสูงกับที่ราบลุ่มของลาว-กัมพูชา-ไทย ล้วนเกี่ยวดองเป็นเครือญาติ ทั้งทางเผ่าพันธุ์และทางสังคมวัฒนธรรม

            ประติมากรรมสำริดรูปโพธิสัตว์ ฝีมือช่างแบบประโคนชัย มีแหล่งกำเนิดแถบลุ่มน้ำมูลในอีสานใต้ ที่ราบสูงโคราช ราวหลัง พ.ศ. 1000 เคยมีขนาดใหญ่โตสุดเป็นเศียรโพธิสัตว์สำริด พบใกล้แม่น้ำมูลที่บ้านโตนด อ. โนนสูง จ. นครราชสีมา (ปัจจุบันอยู่ในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร) นักโบราณคดีประวัติศาสตร์ศิลปะกลุ่มหนึ่ง อธิบายว่าเป็นลักษณะเฉพาะของบ้านเมืองลุ่มน้ำมูล

            เทคโนโลยีหล่อสำริดเป็นรูปโพธิสัตว์ ทั้งขนาดใหญ่และเล็ก เป็นความรู้สั่งสมสืบเนื่องจากวัฒนธรรมสำริดบ้านเชียงที่มีมาก่อน โดยมีแหล่งทองแดงซึ่งเป็นโลหะหลักจากลุ่มน้ำโขง ตั้งแต่ภูโล้น (จ. เลย) ลงไปถึงเขตลาวใต้

            เจ้าของเทคโนโลยีควรเป็นตระกูลหัวหน้าเผ่าพันธุ์ของดินแดนแถบลุ่มน้ำมูล และควรสืบเนื่องเป็นเจ้านายในราชวงศ์มหิธรปุระของบ้านเมืองระดับรัฐ มีศูนย์กลางอยู่ปราสาทพิมาย หรือเมืองพิมาย ราวหลัง พ.ศ. 1500

            ราชวงศ์มหิธรเป็นบรรพชนกษัตริย์กัมพูชา ที่สร้างปราสาทนครวัด (เมืองพระนคร) กับปราสาทบายนในนครธม (เมืองพระนครหลวง) ขณะเดียวกันก็สืบวงศ์เครือญาติถึงกษัตริย์เมืองละโว้-อโยธยาศรีรามเทพ กับกษัตริย์รัฐสุโขทัย (สายพ่อขุนศรีนาวนำถุม)

            เทคโนโลยีหล่อสำริดรูปโพธิสัตว์ สืบทอดสู่ช่างลุ่มน้ำเจ้าพระยา เป็นประติมากรรมขนาดใหญ่ เช่น เศียรธรรมิกราชแบบอู่ทอง (อยุธยา) กับเทวรูป-พุทธรูปแบบสุโขทัย

            บ้านเมืองกลุ่มนี้ต่อมาเรียกชื่อเมืองไทย ผู้คนเรียกตัวเองว่าไทย ล้วนเป็นบรรพชนคนไทยทุกวันนี้