Archive for มิถุนายน, 2016

ประวัติศาสตร์ไทยจากตำนาน

มติชนรายวัน ฉบับประจำวันพุธที่ 22 มิถุนายน 2559

 

ประวัติศาสตร์ไทยจากตำนาน

 

       ตำนานนิทาน ถูกครูบาอาจารย์การศึกษาไทยระดับมหาวิทยาลัย พากันดูถูกเหยียดหยามว่าเชื่อถือไม่ได้ เพ้อเจ้อ ไร้สาระ บ้าๆ บอๆ ฯลฯ

       แต่ขณะเดียวกันประวัติศาสตร์แห่งชาติของไทย กับประวัติวรรณคดีแห่งชาติของไทย ที่ใช้เป็นทางการครอบงำคนไทยเกือบ 100 ปีมาแล้ว กลับมีตำนานนิทานเป็นแกนของเรื่อง จะยกมาเป็นพยานโต้งๆ ชัดๆ ดังนี้

  1. ชนชาติไทยอพยพถอนรากถอนโคนจากทิศเหนือลงทางทิศใต้ ไปอาศัยในดินแดนของมอญและขอม แล้วตกเป็นขี้ข้าขอม จนกระทั่งปลดแอกจากขอมประกาศตนเป็นอิสระ ล้วนเป็นนิทานเพิ่งสร้าง
  2. กรุงสุโขทัยเป็นราชธานีแห่งแรกของไทย มาจากตำนานนิทานเพิ่งสร้างใหม่
  3. พระร่วง คือพ่อขุนรามคำแหงไปเมืองจีน แล้วได้ช่างจีนทำเครื่องสังคโลก ได้จากตำนานนิทาน
  4. นางนพมาศ สนมพระร่วง เป็นผู้ริเริ่มประดิษฐ์กระทงลอยน้ำเดือน 12 เป็นนิทานเพิ่งแต่งใหม่สมัย ร.3
  5. พระเจ้าอู่ทอง ครองอยู่เมืองอู่ทอง จ. สุพรรณบุรี ต่อมาพาไพร่พลหนีโรคห่า (คืออหิวาต์) ไปสร้างเมืองใหม่ให้นามว่ากรุงศรีอยุธยา เมื่อ พ.ศ. 1893 เป็นตำนานนิทานล้วนๆ
  6. ต่อมาพระเจ้าอู่ทองตรัสว่า “ขอมแปรพักตร์” ให้พระราเมศวรยกไปตีกัมพูชา แต่เพลี่ยงพล้ำ เลยให้ขุนหลวงพะงั่วยกไปแก้ไขจนชนะ ล้วนเป็นนิทานแต่งใหม่
  7. ศรีปราชญ์ เป็นกวีสมัยพระนารายณ์ แต่งกำสรวลศรีปราชญ์และอนิรุทธคำฉันท์ มีประวัติพิสดารอยู่ในหนังสือประวัติวรรณคดีไทย ล้วนเป็นนิทานแต่งใหม่สดๆ ร้อนๆ เมื่อไม่นาน

(เพิ่มเติม…)

สัจนิยมมหัศจรรย์

มติชนรายวัน ฉบับประจำวันอังคารที่ 21 มิถุนายน 2559

 

สัจนิยมมหัศจรรย์

 

         สัจนิยมมหัศจรรย์ ของ ชูศักดิ์ ภัทรกุลวณิชย์ อ่านแล้วทำให้ผมตาสว่างว่าพลังสร้างสรรค์จากตำนานนิทานมีจริงๆ และดีจริงๆ จะขอยกคำอธิบายจากหนังสือ (หน้า 20) มาดังนี้

         ‘สัจนิยมมหัศจรรย์’ (magic realism) โดยชื่อก็บอกอยู่ในตัวว่าคือการหลอมรวมเข้าด้วยกันของวรรณกรรมสองประเภทที่เป็นปฏิปักษ์ต่อกันโดยสิ้นเชิง นั่นคือ

         คำว่า ‘realism’ นั้นอ้างอิงถึงวรรณกรรมแนวสัจนิยมที่มุ่งถ่ายสะท้อนความเป็นจริงของชีวิตและสังคมโดยยึดหลักความเหมือนจริงและความสมจริง ซึ่งหากพิจารณาจากกำเนิดของวรรณกรรมสกุลสัจนิยมที่เริ่มขึ้นในโลกตะวันตกช่วงศตวรรษที่ 18-19 หลักความเหมือนจริงและความสมจริงของวรรณกรรมสัจนิยมจึงหลีกเลี่ยงไม่ได้ที่จะต้องตั้งอยู่บนหลักของเหตุและผลตามแบบวิทยาศาสตร์ธรรมชาติในแนวปฏิฐานนิยม โดยมีความจริงเชิงประจักษ์นิยมเป็นบรรทัดฐาน (ดูรายละเอียดใน Grant) (เพิ่มเติม…)

วรรณกรรมสร้างสรรค์จากตำนาน

มติชนรายวัน ฉบับประจำวันจันทร์ที่ 20 มิถุนายน 2559

 

วรรณกรรมสร้างสรรค์จากตำนาน

 

          สังคมที่ดูถูกตำนานนิทาน เป็นสังคมขาดจินตนาการ แล้วส่งผลให้ขาดพลังสร้างสรรค์ ไม่ว่าวรรณกรรมสร้างสรรค์, เศรษฐกิจสร้างสรรค์, รวมถึงการเมืองสร้างสรรค์ ผมเขียนกับคุยเรื่องนี้มาหลายปีแล้วไม่รู้ตั้งแต่เมื่อไร? ที่ไหน? กับใครบ้าง?

          แต่ไม่เคยรู้มาก่อนว่าตำนานนิทานมีส่วนสร้างสรรค์วรรณกรรมร่วมสมัยของโลก จนกระทั่งเพิ่งอ่านหนังสือสัจนิยมมหัศจรรย์ ของ ชูศักดิ์ ภัทรกุลวณิชย์ ถึงได้เกิดอาการตาสว่าง แต่ยังไม่ใจสว่าง เพราะไม่มั่นใจว่าที่อ่านนั้นเข้าใจ

          เลยต้องไปซื้อเล่มสำคัญมาอ่าน หนึ่งร้อยปีแห่งความโดดเดี่ยว ของ กาเบรียล การ์เซีย มาร์เกซ (แปลโดย ปณิธาน – ร. จันเสน สำนักพิมพ์สามัญชน พิมพ์ครั้งที่ห้า พ.ศ. 2557) หนามากกว่า 600 หน้า ผมนึกไม่ออกว่าจะมีสติปัญญาอ่านจบไหม? นานเท่าไร?

          แต่แล้วเหมือนขอทานถูกหวย เปิดพบ “เสมือนคำนำ” ของ สุชาติ สวัสดิ์ศรี (ตั้งแต่ พ.ศ. 2529) รีบอ่านก่อน มีใจความตอนหนึ่งสำคัญมาก สรุปดังนี้

          รูปแบบและเนื้อหาแสดงออกมาในรูปของสังคมที่ตกอยู่ในภาวะขัดแย้งระหว่าง “เก่า” กับ “ใหม่” หรือ “ประเพณีนิยม” กับ “สมัยนิยม” และ “ความเป็นจริง” กับ “เรื่องเกินจริง” (เพิ่มเติม…)

มติชน วันอาทิตย์ 19 มิถุนายน 2559

มติชน วันอาทิตย์

19 มิถุนายน 2559

 

สอยศูนย์เสื่อมสูนเสียศูนย์

เพิ่มพูนพลังฝั่งต่อต้าน

ยิ่งข่มขู่คุกคามตามระราน

ขบวนค้านยิ่งคึกคักสู้ครึกโครม

 

สุจิตต์ วงษ์เทศ

ศุกร์ 17 มิถุนายน 2559