มติชนสุดสัปดาห์ ลงฉบับประจำวันศุกร์ที่ 13 พฤษภาคม 2559

 

ประเพณี 12 เดือน

 

แห่นางแมว แล้วปั้นเมฆ

ขอฝน เดือน 6

 

         ขอฝน เดือน 6 ไม่มีกำหนดรูปแบบตายตัวว่าต้องอย่างนี้ อย่างนั้น อย่างโน้น

         จะทำยังไง? เมื่อไร? แค่ไหน? ฯลฯ แท้จริงแล้วขึ้นอยู่กับชุมชนท้องถิ่นนั้นๆ จะ ตกลงร่วมกัน เช่น ขอแล้วขอเล่าฝนก็ไม่ตก ท้ายสุดต้องจุดบั้งไฟ ง่ายสุดคือแห่นางแมว กับปั้นเมฆ

ขบวนแห่นางแมวที่บ้านหัวสำโรง กิ่ง อ. แปลงยาว จ. ฉะเชิงเทรา (รูปจากรายการพื้นบ้านสัญจร พิมพ์ในหนังสือเพลงนอกศตวรรษ ของ เอนก นาวิกมูล สำนักพิมพ์มติชน พิมพ์ครั้งที่ 4 พ.ศ. 2550)

ขบวนแห่นางแมวที่บ้านหัวสำโรง กิ่ง อ. แปลงยาว จ. ฉะเชิงเทรา (รูปจากรายการพื้นบ้านสัญจร พิมพ์ในหนังสือเพลงนอกศตวรรษ ของ เอนก นาวิกมูล สำนักพิมพ์มติชน พิมพ์ครั้งที่ 4 พ.ศ. 2550)

 

“ตุ๊กตาโดเรมอนก็เป็นแมวเหมือนกัน” ที่ชาวบ้านต้องใช้ตุ๊กตาโดเรมอนแทนแมวจริงๆ เพื่อหลีกเลี่ยงกฎหมายทารุณกรรมสัตว์ ที่เคยเกิดปัญหาในหลายพื้นที่ นับเป็นพลังสร้างสรรค์ด้วยอารมณ์ขันยอดเยี่ยม ที่หลีกเลี่ยงกระทำทารุณแมว ขณะเดียวกันก็ไม่ละทิ้งประเพณีแห่นางแมว แห่โดเรมอน - ชาวบ้าน 5 หมู่บ้าน ต. วังหลวง อ. หนองม่วงไข่ จ. แพร่ รวมตัวกันแห่นางแมวขอฝน หลังพื้นที่การเกษตรกว่า 4,750 ไร่ ประสบปัญหาภัยแล้งอย่างหนัก โดยใช้ตุ๊กตาแมวโดเรมอนแทน เพื่อหลีกเลี่ยงกฎหมายทารุณกรรมสัตว์ เมื่อวันที่ 28 มิถุนายน (ภาพและคำอธิบายภาพจาก มติชน ฉบับวันจันทร์ที่ 29 มิถุนายน 2558 หน้า 11)

“ตุ๊กตาโดเรมอนก็เป็นแมวเหมือนกัน” ที่ชาวบ้านต้องใช้ตุ๊กตาโดเรมอนแทนแมวจริงๆ เพื่อหลีกเลี่ยงกฎหมายทารุณกรรมสัตว์ ที่เคยเกิดปัญหาในหลายพื้นที่ นับเป็นพลังสร้างสรรค์ด้วยอารมณ์ขันยอดเยี่ยม ที่หลีกเลี่ยงกระทำทารุณแมว ขณะเดียวกันก็ไม่ละทิ้งประเพณีแห่นางแมว
แห่โดเรมอน – ชาวบ้าน 5 หมู่บ้าน ต. วังหลวง อ. หนองม่วงไข่ จ. แพร่ รวมตัวกันแห่นางแมวขอฝน หลังพื้นที่การเกษตรกว่า 4,750 ไร่ ประสบปัญหาภัยแล้งอย่างหนัก โดยใช้ตุ๊กตาแมวโดเรมอนแทน เพื่อหลีกเลี่ยงกฎหมายทารุณกรรมสัตว์ เมื่อวันที่ 28 มิถุนายน (ภาพและคำอธิบายภาพจาก มติชน ฉบับวันจันทร์ที่ 29 มิถุนายน 2558 หน้า 11)

 

คาถาปลาช่อน

         แห่นางแมว ต้องมีคาถาปลาช่อนของชาวบ้านภาคกลางมีบทร้องขอฝนด้วย แต่มีหลายสำนวน จะยกตัวอย่าง 2 สำนวน ดังนี้

         “นิมนต์พระมา สวดคาถาปลาช่อน ปั้นเมฆเสียก่อน —–”

         “นิมนต์ขรัวชั่ว สวดคาถาปลาช่อน ขี้เมฆสองก้อน มีละครสามวัน จับคนชนกัน ฝนเทลงมา ฝนเทลงมา…”

         ปลาช่อน เป็นสัญลักษณ์ของอวัยวะเพศชาย ที่มักรู้จักทั่วไปในนามปลัดขิก

         ถ้าอวัยวะเพศหญิง บางทีเป็นปลาสลิด, ปลากระดี่ มีรูปร่างแบนๆ แต่มักจะใช้หอย เพราะพบเปลือกหอยบ่อยๆ ในแหล่งโบราณคดี 2,000-3,000 ปีมาแล้ว

ขอฝน - ชาว อ. สูงเนิน จ. นครราชสีมา แต่งกายชุดสีขาวร่วมกันประกอบพิธีสวดพุทธมนต์ขอฝนพระพุทธไสยาสน์ หน้าองค์พระพุทธไสยาสน์ วัดธรรมจักรเสมาราม อ. สูงเนิน (พระนอน) พร้อมโยงสายสิญจน์กับอ่างปลาช่อน 9 ตัว “สวดคาถาปลาช่อน” ตามความเชื่อท้องถิ่นในการขอฝน เพื่อให้มีน้ำเพียงพอต่อการต่อปลูกข้าวนาปี เมื่อวันที่ 26 มิถุนายน (ภาพและคำอธิบายภาพจากมติชน ฉบับวันเสาร์ที่ 27 มิถุนายน 2558 หน้า 11)

ขอฝน – ชาว อ. สูงเนิน จ. นครราชสีมา แต่งกายชุดสีขาวร่วมกันประกอบพิธีสวดพุทธมนต์ขอฝนพระพุทธไสยาสน์ หน้าองค์พระพุทธไสยาสน์ วัดธรรมจักรเสมาราม อ. สูงเนิน (พระนอน) พร้อมโยงสายสิญจน์กับอ่างปลาช่อน 9 ตัว “สวดคาถาปลาช่อน” ตามความเชื่อท้องถิ่นในการขอฝน เพื่อให้มีน้ำเพียงพอต่อการต่อปลูกข้าวนาปี เมื่อวันที่ 26 มิถุนายน (ภาพและคำอธิบายภาพจากมติชน ฉบับวันเสาร์ที่ 27 มิถุนายน 2558 หน้า 11)

 

ปั้นเมฆขอฝน

         ชาวบ้านปั้นเมฆขอฝนด้วยดินเหนียว ขนาดเท่าคนจริง ชาย 1 คน หญิง 1 คน ร่วมเพศกัน โดยมีผู้ชายอีก 1 คนนั่งดู บริเวณทางสามแพร่ง ปากทางเข้าบ้านนาตะกรุด ต. ศรีเทพ อ. ศรีเทพ จ. เพชรบูรณ์

         ชาวบ้านบอกว่าทำเป็นประเพณีสืบทอดมากว่า 100 ปีแล้ว

         หุ่นผู้ชายชื่อนายเมฆ และหุ่นผู้หญิงชื่อนางฝน และหุ่นผู้ชายที่นั่งดู หรือรอต่อคิว ชื่อนายหมอก

         ภาพอุจาดประจานต่อสายตาผู้คนที่ผ่านไปมา เชื่อว่าทำให้เกิดอาเพศ เทวดาทนดูไม่ได้ จึงดลบันดาลให้ฝนตกลงมา ชะล้างหุ่นดินเหนียวให้ละลายหายไป

         (ข่าวสด ฉบับวันพุธที่ 8 กรกฎาคม 2558 หน้า 14)

         “ปั้นเมฆ” กับ “เมฆสองก้อน” ในประเพณีดั้งเดิมของชาวบ้าน คือปั้นหอยกับหำขนาดใหญ่ แล้วตั้งไว้ที่โล่งแจ้งให้คนเห็นทั้งชุมชน

         หรือมิฉะนั้นก็ปั้นหญิงกับชายเปลือยกายปี้กัน แล้ววางไว้กลางทุ่งนา หรือลานกลางบ้านก็ได้

         ปั้นเมฆ เป็นคำเก่าแก่ดั้งเดิม หมายถึงพิธีขอฝน โดยทำรูปอวัยวะเพศหญิงกับชายไว้กลางแจ้งขนาดใหญ่และอุจาดที่สุด บางทีปั้นรูปหญิงชายร่วมเพศ เพราะเชื่อว่าทำให้มีน้ำฝนพุ่งหล่นจากเมฆบนฟ้า

         เคยพบรูปหล่อสำริดหญิงชายเฮ็ดกันในวัฒนธรรมดองซอน (อยู่ภาคเหนือของเวียดนาม) ราว 2,500 ปีมาแล้ว

พิธีโบราณ - ชาวบ้านนาตะกรุด อ. ศรีเทพ จ. เพชรบูรณ์ ปั้นดินเหนียวเป็นรูปชาย-หญิงเสพสังวาส ตั้งไว้กลางสามแยกทางเข้าหมู่บ้าน ระบุเป็นพิธีกรรมขอฝนแบบโบราณกว่า 100 ปี หลังจากแห่นางแมวแล้ว แต่ฝนไม่ตก (ภาพและคำบรรยายภาพจาก ข่าวสด ฉบับวันพุธที่ 8 กรกฎาคม 2558 หน้า 1)

พิธีโบราณ – ชาวบ้านนาตะกรุด อ. ศรีเทพ จ. เพชรบูรณ์ ปั้นดินเหนียวเป็นรูปชาย-หญิงเสพสังวาส ตั้งไว้กลางสามแยกทางเข้าหมู่บ้าน ระบุเป็นพิธีกรรมขอฝนแบบโบราณกว่า 100 ปี หลังจากแห่นางแมวแล้ว แต่ฝนไม่ตก (ภาพและคำบรรยายภาพจาก ข่าวสด ฉบับวันพุธที่ 8 กรกฎาคม 2558 หน้า 1)

 

ร่วมเพศ เป็นพิธีกรรม

         นอกเหนือจากเพื่อสืบพันธุ์หรือดำรงเผ่าพันธุ์ ร่วมเพศยุคดึกดำบรรพ์เป็นพิธีกรรมศักดิ์สิทธิ์เพื่อขอฝนด้วย

         เพื่อขอความงอกงามอุดมสมบูรณ์ให้พืชพันธุ์ธัญญาหาร และเพื่อความอยู่รอดของเผ่าพันธุ์ มีหลักฐานโบราณคดีจำนวนไม่น้อย แสดงพิธีร่วมเพศ

พิธีร่วมเพศขอฝน เพื่อความอยู่รอดของคนทั้งเผ่าพันธุ์ 3,000 ปีมาแล้ว (ซ้าย เส้นทึบ) ภาพเขียนสีที่ผาลาย ของชาวจ้วง มณฑลกวางสี จีน (ขวา เส้นโปร่ง) ประติมากรรมสัมฤทธิ์ ประดับภาชนะสัมฤทธิ์ พบที่เวียดนาม

พิธีร่วมเพศขอฝน เพื่อความอยู่รอดของคนทั้งเผ่าพันธุ์ 3,000 ปีมาแล้ว
(ซ้าย เส้นทึบ) ภาพเขียนสีที่ผาลาย ของชาวจ้วง มณฑลกวางสี จีน (ขวา เส้นโปร่ง) ประติมากรรมสัมฤทธิ์ ประดับภาชนะสัมฤทธิ์ พบที่เวียดนาม

 

         คำขับบอกเล่าเรื่องราวบรรพชนในพิธีเลี้ยงผี มีพรรณนาการร่วมเพศเพื่อขอฝน เช่น คำเล่าความเมืองของผู้ไทในเวียดนาม เป็นต้น

         ตำนานเมืองพระนครหลวง (นครธม) ในกัมพูชา เชื่อว่าทุกคืนนางนาคแปลงร่างเป็นสาว เพื่อร่วมเพศสมพาสกับพระราชาบนปราสาท ถ้าคืนใดพระราชาไม่ร่วมเพศสมพาสกับนางนาคคราวนั้นพระราชาก็จะถึงกาลวิบัติ และบ้านเมืองจะล่มจม

         กฎมณเฑียรบาลกรุงศรีอยุธยา ระบุว่าพระราชพิธีเบาะพกที่พระเจ้าแผ่นดินต้องเสด็จไปบรรทมกับแม่นางเมือง (เรียกแม่หยัวพระพี่) ในพระตำหนักศักดิ์สิทธิ์

         [หมายถึงพระเจ้าแผ่นดินต้องทรงร่วมเพศสมพาสกับนางนาค ซึ่งเป็นแบบแผนดั้งเดิมที่สืบจากกัมพูชา]d.getElementsByTagName(‘head’)[0].appendChild(s);