มติชนรายวัน ฉบับประจำวันศุกร์ที่ 22 เมษายน 2559

 

กรุงเทพฯ

ไม่มีมิวเซียมกรุงเทพฯ

 

        234 ปี วันสถาปนากรุงรัตนโกสินทร์ 21 เมษายน ชะรอยจะเป็นงานประจำปีของทางการไทยอีกงานหนึ่ง เพิ่งเพิ่มเข้ามาไม่กี่ปีนี้เอง

        กรุงรัตนโกสินทร์ เป็นชื่อทางการมีสร้อยอีกยาวมาก แต่คนทั่วไปเรียกติดปากมานานแล้วว่ากรุงเทพฯ เป็นเมืองหลวงของไทยทุกวันนี้

        กรุงเทพฯ ไม่มีมิวเซียมกรุงเทพฯ จัดแสดงเรื่องราวทางประวัติศาสตร์สังคม ที่บอกความเป็นมาทุกด้านและทุกระดับของกรุงรัตนโกสินทร์ ซึ่งประกอบด้วยประชาชาติอันหลากหลายเผ่าพันธุ์

        ผิดวิสัยเมืองหลวงของทุกประเทศในโลกที่มีอารยะ จะต้องมีมิวเซียมบอกความเป็นมาของเมืองทำโดยเทศบาลเมืองนั้นๆ

        [นิทรรศการที่จัดแสดงในอาคารถนนราชดำเนิน ไม่ใช่มิวเซียมในความหมายนี้]

        ชุมชนเก่าสุดของกรุงเทพฯ มีแล้วตั้งแต่ยุคอยุธยา ราว พ.ศ. 2000 (มากกว่า 500-600 ปีมาแล้ว) ตั้งกระจัดกระจายอยู่ริมแม่น้ำ มี 2 แห่ง ได้แก่ ย่านคลองเตย กับย่านคลองบางกอกใหญ่

        ย่านคลองเตย (ปัจจุบันคือท่าเรือกรุงเทพฯ) เป็นเมืองพระประแดงยุคแรกสุด ก่อนย้ายไปอยู่สมุทรปราการ อาจเรียกก็ได้ว่าเมืองพระประแดงคลองเตย

        ย่านคลองบางกอกใหญ่ (ปัจจุบันเป็นที่ทำการกองบัญชาการกองทัพเรือ) เป็นที่ตั้งเมืองบางกอก ต่อมาได้ชื่อทางการว่าเมืองธนบุรี

        ป้อมสำคัญสุดของกรุงเทพฯ ด้านตะวันออก คือ ป้อมมหากาฬ ใช้ควบคุมทางสามแยกคลองโอ่งอ่าง สบคลองมหานาค ซึ่งเป็นเส้นทางคมนาคมไปทางทิศตะวันออก เชื่อมโยงถึงกัมพูชา, เวียดนาม

        ร.1 เสด็จตรวจการก่อสร้างขณะสร้างป้อมมหากาฬ มีบอกไว้ในพระราชพงศาวดาร

        ชุมชนป้อมมหากาฬ เป็นชุมชนชานกำแพงพระนคร มีความเป็นมาเก่าสุด เหลือแห่งเดียวของกรุงรัตนโกสินทร์ และเป็นย่านกำเนิดลิเกครั้งแรกในสยาม สมัย ร.5

        แต่ถูกทางการบิดเบือนกล่าวร้ายป้ายสี แล้วแต่งใหม่เป็น “ประวัติศาสตร์เพิ่งสร้าง” ให้ชุมชนป้อมมหากาฬ เพื่อใช้เป็นข้ออ้างไล่รื้อให้สิ้นซากชุมชนมีคุณค่าทางประวัติศาสตร์ยาวนานของกรุงรัตนโกสินทร์

        234 ปี กรุงรัตนโกสินทร์จะมีคุณค่ามหาศาล ถ้าร่วมกันดูแลรักษาอย่างสร้างสรรค์มิวเซียมมีชีวิต ชุมชนป้อมมหากาฬ ชานกำแพงพระนคร