มติชนรายวัน ฉบับประจำวันพุธที่ 13 เมษายน 2559

 

ยุคอยุธยา, สุโขทัย

ชาวบ้านทั่วไปไม่รู้จักสงกรานต์

 

         ยุคอยุธยาและยุคสุโขทัย ชาวบ้านร้านตลาดไม่รู้จักสงกรานต์ ไม่มีประเพณีสงกรานต์ ไม่มีสาดน้ำสงกรานต์

         เพราะสงกรานต์ขึ้นปีใหม่แขกอินเดีย เป็นประเพณีพราหมณ์ (รับมาจากอินเดีย) ในศาสนาพราหมณ์ เกี่ยวข้องกับการย้ายราศี จากราศีมีนสู่ราศีเมษ (ตามปฏิทินสุริยคติ) ไม่ใช่ประเพณีพื้นเมืองของอาเซียนโบราณ (ตามปฏิทินจันทรคติ)

         พิธีกรรมสงกรานต์ถ้าจะมี ก็มีในเทวสถานของพราหมณ์ หรือมีในที่รโหฐานของราชสำนักอยุธยาและสุโขทัย

         ผู้ทำพิธีและผู้เกี่ยวข้องมีจำกัดจำเพาะพราหมณ์ กับเจ้านายและขุนนางปุโรหิตประจำราชสำนักเท่านั้น

         ไม่มีอะไรเกี่ยวข้องกับอาณาประชาราษฎรอยุธยาและสุโขทัย ทั้งในเมืองและนอกเมือง เพิ่งแพร่หลายสู่คนทั่วไปสมัยกรุงรัตนโกสินทร์

เล่นสาดน้ำและฉีดน้ำสงกรานต์ ประเพณีสร้างใหม่สมัยหลัง ทั้งอาเซียน (ภาพในกรุงเทพฯ เมื่อ พ.ศ. 2547)

เล่นสาดน้ำและฉีดน้ำสงกรานต์ ประเพณีสร้างใหม่สมัยหลัง ทั้งอาเซียน (ภาพในกรุงเทพฯ เมื่อ พ.ศ. 2547)

 

         สงกรานต์ปีใหม่ไทย มักอ้างกันทั่วไปว่าเป็นประเพณีดั้งเดิมของไทย มีมาแต่ครั้งกรุงศรีอยุธยา กรุงสุโขทัย

         แต่หลักฐานประวัติศาสตร์โบราณคดีมีตรงกัน ว่าประชากรยุคอยุธยาและสุโขทัยขึ้นฤดูกาลใหม่ (ปีใหม่) หลังลอยกระทง ตรงกับเดือนอ้าย (เดือนที่หนึ่ง) ราวพฤศจิกายน-ธันวาคม

         และปีนักษัตร (ชวด ฉลู ขาล ฯลฯ) ก็เปลี่ยนตอนเดือนอ้าย (ไม่ใช่เปลี่ยนตอนสงกรานต์) เพราะรับจากจีน ไม่รับจากอินเดีย

         ในอินเดียไม่มีปีนักษัตร จึงไม่เปลี่ยนตอนสงกรานต์จากอินเดีย} else {