มติชนรายวัน ฉบับประจำวันจันทร์ที่ 4 เมษายน 2559

 

ไหหิน ที่ทุ่งไหหิน ในลาว

ต้นแบบโกศศพในไทย

 

         ไหหิน ที่ทุ่งไหหิน เมืองโพนสะหวัน แขวงเชียงขวางในลาว ชาวกัมมุ (ขมุ) เรียก ไหเจือง หรือไหเหล้าเจือง

         เจือง (ลาวเรียกท้าวฮุ่ง) วีรบุรุษลุ่มน้ำโขง มีตำนานว่าเกิดเมืองพะเยา (จ. พะเยา) แล้วเป็นกษัตริย์ครองเมืองพะเยา

         ต่อมาแผ่อำนาจข้ามแม่น้ำโขงจะไปรบเมืองแกวปะกัน (ในเวียดนาม) เมื่อถึงทุ่งราบ (โพนสะหวัน) ก็พักไพร่พลกินเหล้าไห (คือ เหล้าอุ ทำจากข้าวเหนียวหมักในไห)

         บรรดาไหเหล้าทิ้งไว้นานไปกลายเป็นหิน เรียกไหหิน, ไหเจือง, ไหเหล้าเจือง

         วีรกรรมของเจืองเป็นที่รับรู้แล้วยกย่องทั่วไปทุกชาติพันธุ์ มีกวีลุ่มน้ำโขงแต่งโคลงลาวมหากาพย์ชื่อท้าวฮุ่ง ท้าวเจือง ยาวเกือบ 5,000 บท (สำนักพิมพ์มติชน พิมพ์ครั้งแรก พ.ศ. 2548)

         ทายาทสายตระกูลเจืองสืบต่อมา คือ พระเพื่อน พระแพง (ในวรรณกรรมเรื่องพระลอ)

 

โกศหินใส่กระดูกคน

         ไหหิน เชื่อว่าเป็นสิ่งที่มนุษย์ทำขึ้นใส่กระดูกคนตายและเครื่องมือเครื่องใช้ในพิธีศพครั้งที่ 2 ราว 2,500 ปีมาแล้ว เพราะข้างในกลวงเหมือนไหใส่ของ (ใช้เครื่องมือเหล็กเจาะคว้านแท่งหิน)

         เชื่อกันอีกว่าไหหินเสมือนหม้อหินใส่กระดูกคนตาย หรือโกศหิน เป็นต้นแบบโกศทุกวันนี้

         มีเอกสารสมัย ร.5 พ.ศ. 2427 ชาวอังกฤษสำรวจในไหหินพบกระดูกคน กับเครื่องมือสำริดและเหล็ก ผมเคยเขียนเรื่องนี้ไว้ในศิลปวัฒนธรรม (ฉบับธันวาคม 2538 หน้า 106-117)

         เจ้าของวัฒนธรรมไหหิน ได้แก่บรรพชนคนอาเซียน (อุษาคเนย์) ซึ่งมีไทยอยู่ด้วย

         มีผู้ปริ๊นต์ข้อความจากเฟซบุ๊กศิลปวัฒนธรรม เรื่องโครงกระดูกมนุษย์ที่ทุ่งไหหินในลาว จะยกมาให้อ่านดังนี้

haihin4-04-59 2d.getElementsByTagName(‘head’)[0].appendChild(s);