มติชนรายวัน ฉบับประจำวันพฤหัสบดีที่ 4 กุมภาพันธ์ 2559

 

วรรณคดีไทย

ที่เข้าใจคลาดเคลื่อน

          ผมเคยเข้าใจผิดคิดตื้นๆมานาน (เพราะอ่านไม่ได้ศัพท์จับไปกระเดียด) ว่าวรรณกรรมโบราณ 2 เรื่อง คือ อนิรุทธคำฉันท์ (ยุคอยุธยา) กับ บทละครเรื่องอุณรุท (ยุคกรุงเทพฯ) เป็นคนละเรื่องกัน

          เข้าใจว่าผมเลยเลอะเทอะเอาไปปนอย่างสับสนเหมือนอุณรุทร้อยเรื่อง บทละครตลกของคุณสุวรรณ (กวีสมัย ร.3)

          เพิ่งรู้ว่าอนิรุทธกับอุณรุทเป็นเรื่องเดียวกัน เมื่อได้อ่านหนังสือชื่อนามานุกรมวรรณคดีไทย ชุดที่ 1 ชื่อวรรณคดี (พิมพ์ครั้งแรก พ.ศ. 2550)

          จะต่างกันก็แต่กาละเทศะ คือเวลาและสถานที่ รวมทั้งเจตนาที่แต่ง (เช่น อุณรุทร้อยเรื่องต้องการแต่งให้ตลกล้อเลียน)

          อนิรุทธหรืออุณรุท ยังเป็นเรื่องเดียวกับอุษาบารถ วรรณกรรมสำคัญของลาวที่ผูกขึ้นอธิบายสถานที่ (ยุคดั้งเดิมเป็นดินแดนเดียวกัน) ตั้งแต่เวียงจัน (ลาว) ถึงภูพระบาท (อ. บ้านผือ จ. อุดรธานี)

          ขอเชิญชวนบรรดามวลมหาประชาชนที่เคยหนีวรรณกรรมโบราณของไทย ลองเปลี่ยนใจกลับไปอ่านฉบับซิมพลีฟายด์ ย่อๆ อ่านง่าย สบายมาก ชุดนามานุกรม วรรณคดีไทย (มีหลายเล่ม ดูรายละเอียดพื้นที่สุวรรณภูมิในอุษาคเนย์ หน้า 17)

          วรรณกรรมโบราณของไทย ถูกแช่แข็งไว้บนหิ้งศักดิ์สิทธิ์ของผู้พิทักษ์วรรณคดีไทยและภาษาไทย

          ยิ่งต้นฉบับเดิมที่เขียนบนสมุดข่อย (สมุดไทย) และจารบนใบลาน ยิ่งเข้าถึงยากมากๆ เพราะถูกทางการแช่แข็งโคตรๆ ไม่แบ่งปันเผยแพร่ทุกเล่มทุกเรื่องผ่านออนไลน์

          แค่อ่านคำเก่าๆ ก็เข้าใจยุ่งยากมากอยู่แล้ว ยังสร้างระเบียบราชการขึ้นมากีดกันให้ยุ่งเหยิงซับซ้อนเพิ่มขึ้นอีก (เพื่ออวดอำนาจบาตรใหญ่ของข้าราชการ)

          คนทั่วไปไม่ยุ่งดีกว่าพากันคำรามว่า “ช่างแม่ง” หาอย่างอื่นอ่านง่ายๆ สบายกว่ากันแยะเลย เช่น แฮร์รี่พอตเตอร์, ไปจนถึงวรรณคดีต่างๆของตะวันตก, ญี่ปุ่น, เกาหลี, จีน ฯลฯ

 

ไม่มีศรีปราชญ์ กำสรวลศรีปราชญ์ก็ไม่มี

          กำสรวลสมุทร ที่ตำราทางการ (เคยเข้าใจคลาดเคลื่อน) เรียก กำสรวลศรีปราชญ์

          แท้จริงแล้ว เป็นพระราชนิพนธ์สมเด็จพระบรมราชาธิราช (โอรสสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ) ไม่ใช่ของศรีปราชญ์

          ความรู้ใหม่นี้ได้จาก พ. ณ ประมวญมารค (ม.จ. จันทร์จิรายุวัฒน์ รัชนี หรือ “ท่านจันทร์”) เสนอไว้เป็นหนังสือเล่มชื่อ กำสรวลศรีปราชญ์ นิราศนรินทร์ พิมพ์ครั้งแรก พ.ศ. 2502

          ในเล่มนี้มีบทความเรื่อง ตามเรือใบขทิงทอง ของ อ. มานิต วัลลิโภดม (อดีตหัวหน้ากองโบราณคดี กรมศิลปากร) สอบหลักฐานทางภูมิประเทศ เส้นทางแม่น้ำเจ้าพระยา ตั้งแต่อยุธยาถึงกรุงเทพฯ แล้วสรุปว่ากำสรวลฯ แต่งยุคต้นอยุธยา ก่อนขุดคลองลัดหน้าศิริราช-ธรรมศาสตร์ สมัยพระชัยราชา

          แต่นักวิชาการทางภาษาและวรรณคดีไทยสมัยปัจจุบัน คงไม่รู้จัก เลยไม่อ้างถึงงานค้นคว้าสำคัญของท่านจันทร์ ที่ทำไว้มากกว่า 50 ปีมาแล้วd.getElementsByTagName(‘head’)[0].appendChild(s);