Download PDF

มติชนรายวัน ฉบับประจำวันศุกร์ที่ 8 มกราคม 2559

 

โคลงกวีมติชน

          มติ ต้องถูกต้อง              โดยธรรม

          ชน กับคนก่อกรรม             ชั่วร้าย

          ประชา ต่างธงนำ               เรามุ่ง

          ชาติ นพคุณถ่อยป้าย          เปรอะขึ้นเงาเสมอ

                                                  ขรรค์ชัย บุนปาน (ราว 2534)

          โคลง ได้รับยกย่องเป็นราชันแห่งกวีนิพนธ์สยาม เพราะมีเสียงสีหนาทอยู่ในถ้อยแต่ละคำที่รจนาเป็นโคลง

          ขรรค์ชัย บุนปาน เป็นนักเลงโคลงกลอนบ่อนเข้าแช่ ของ นายโต๊ะ ณ ท่าช้าง (ม.จ. จันทร์จิรายุวัฒน์ รัชนี) ตั้งแต่เป็นนักเรียนโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร เกือบ 50 ปีมาแล้ว

          นายโต๊ะ ณ ท่าช้าง ยกย่องอหังการกวีของขรรค์ชัย ที่แต่งโคลงเสมอกวีสยามรุ่นก่อนๆ (มีประจักษ์พยานคือโคลงกระทู้มติชน ที่ยกมาไว้ข้างต้น)

          โคลงเป็นพัฒนาการขั้นสูงสุดของคำคล้องจองในตระกูลไทย-ลาว (ไท-กะได) ลุ่มน้ำโขง (ในจินดามณีเรียกโคลงลาว ไม่ได้มาจากอินเดียตามความเข้าใจคลาดเคลื่อนของครูภาษาไทย) มีอย่างน้อย 2 ลีลา คือ

          โอ่อ่าอหังการ เหมือนกำสรวลสมุทร (อยุธยา) พญาตรัง (รัตนโกสินทร์) และอลังการหวานไหว เหมือนงานของนรินทร์อินทร์ (สมัย ร.2)

          ขรรค์ชัยเขียนโคลงลีลาโอ่อ่าอหังการ เป็นที่โปรดปรานอย่างยิ่งของ นายโต๊ะ ณ ท่าช้าง จึงมอบให้ พลูหลวง (น. ณ ปากน้ำ) ผูกดวงชะตา แล้วมีคำทำนายว่า

          “ดาวศุกร์เจ้าเรือนลัคนา หรือที่เรียกกันว่าตนุลัคน์เป็นมหาอุจ เป็นเหตุประการหนึ่งผลักดันให้ดวงชาตาสูงเด่น มีชื่อเสียงตั้งแต่อายุยังน้อย ดาวศุกร์ตนุลัคน์กุมจันทร์อันเป็นดาวจินตนาการ โดยมีดาวพุธกวีนิพนธ์นำหน้า ทำให้มีอุปนิสัยทางกวี ได้เขียนกวีนิพนธ์ด้วยลักษณะอันคมคายและประทับใจ”

          “ดาวพุธ อันเป็นดาวเกี่ยวกับหนังสือหรือกวีนิพนธ์ กุมอาทิตย์มหาอุจ ทายได้ว่ากิจกรรมเกี่ยวกับหนังสือที่เจ้าชาตาดำเนินงานเป็นอาชีพก็ดี หรือเขียนหนังสือก็ดี จะมีผู้นิยมแพร่หลาย”

          “อีกประการหนึ่ง ดาวอาทิตย์บ่งถึงความโอ่อ่าและลักษณะพิเศษเฉพาะตัว เมื่อกุมดาวพุธกวีนิพนธ์ จึงทำให้เจ้าชาตาเขียนหนังสือแสดงความรุนแรง ไม่เกรงกลัวใคร และเชื่อมั่นยึดถือในตนอย่างยิ่ง”

          “ดาวอังคารซึ่งเป็นดาวนักรบ ตรีโกณถึงลัคนาในราศีธาตุลม มีส่วนทำให้เจ้าชาตาโน้มเอียงไปในทางโป้งเป้งโผงผาง หนังสือที่เขียนขึ้นมาก็ออกสำเนียงไปแบบนิสัยใจคอของตน”

          [จากหนังสือ นักกลอนบ่อนเข้าแช่ ของ หม่อมเจ้าจันทร์จิรายุวัฒน์ รัชนี (พ. ณ ประมวลมารค) สำนักพิมพ์ดวงกมล (โดย สุข สูงสว่าง) พิมพ์ครั้งแรก พ.ศ. 2520 หน้า 564-566]

          “ชาติ นพคุณถ่อยป้าย เปรอะขึ้นเงาเสมอ” ในบาทสุดท้ายของโคลงกระทู้กวีมติชน (ที่ยกมาแต่ต้น) เป็นโวหารอหังการกวีที่แสดงเนื้อแท้ธรรมชาติ

          แล้วยืนยันอย่างนอบน้อม แต่องอาจ ว่าแม้ถ่อยจะบริภาษกล่าวร้ายป้ายสีให้เปรอะยังไง แต่เนื้อนพคุณหาหมองมิได้ เมื่อฝนชะลานชำระล้างถ่อยออกไป ก็หมดจดงดงามเป็นเงาเท่าเดิม