มติชนรายวัน ฉบับประจำวันจันทร์ที่ 28 ธันวาคม 2558

 

วัดเจ้าฟ้าของสุนทรภู่

อยู่หินกอง หนองแค สระบุรี

          วัดเจ้าฟ้าของสุนทรภู่ ในนิราศวัดเจ้าฟ้า เกี่ยวข้องกับพระเจ้าเสือ อยู่บริเวณเขาพนมยงค์ หินกอง อ. หนองแค จ. สระบุรี

          ผมเขียนเรื่องนี้ตั้งแต่ปีที่แล้ว พ.ศ. 2557

          [พิมพ์ครั้งแรก ในเอกสารประกอบการบรรยายพิเศษ เรื่อง “วัดเจ้าฟ้า ในนิราศวัดเจ้าฟ้าของสุนทรภู่อยู่ที่ไหน?” และเสวนาวิชาการ เรื่อง “เสน่ห์ในนิราศวัดเจ้าฟ้าของสุนทรภู่ : นานาทัศนะจากนักวรรณคดี นักโบราณคดี และนักประวัติศาสตร์” จัดโดย ศูนย์สยามทรรศน์ศึกษา คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ร่วมกับสำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ กรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม และโครงการจัดตั้งมูลนิธิสุนทรภู่ ณ วัดสนมไทย (วัดเขาพนมยงค์) อ. หนองแค จ. สระบุรี วันอาทิตย์ที่ 30 พฤศจิกายน 2557]

          วัดเจ้าฟ้า ในนิราศฯมีชื่อเต็มๆว่าวัดเจ้าฟ้าอากาศนาถนรินทร์เป็นนามปริศนาในลายแทง(ที่มีจริงหรือไม่จริงก็ได้) บอกตำแหน่งกว้างๆอยู่ทางแขวงเมืองทิศตะวันออก (ของอยุธยา)

          มีหลักฐานและร่องรอยหลายอย่างทางภูมิประเทศและประวัติศาสตร์โบราณคดี น่าเชื่อว่าวัดเจ้าฟ้า (ในนิราศ) มีพื้นที่อยู่บริเวณเทือกเขาพนมยงค์ (ที่หินกอง อ. หนองแค จ. สระบุรี)ตั้งแต่ตีนเขาถึงยอดเขา และน่าเชื่อว่าเกี่ยวข้องกับพระเจ้าเสือ ตามความเชื่อของผู้สร้างลายแทง

          ชื่อเขาพนมยงค์ เดิมเรียกเขาพนมโยง ที่พระเจ้าเสือ (โอรสพระเพทราชา) เคยเสด็จไปประทับ และเป็นเขาเตี้ยๆเชื่อมโยงต่อกันเป็นเทือกเดียวกับเขาพระพุทธฉาย

          สุนทรภู่ เดินทางตามลายแทงไปวัดเจ้าฟ้าเพื่อแสวงหาของมีค่า ทับเส้นทางเดียวกับพระเจ้าตากตีฝ่าวงล้อมกองทัพกรุงอังวะ จากอยุธยาไปเมืองชายทะเลฝั่งตะวันออก

[มีแผนที่พิมพ์ประกอบในเอกสาร ด้วยความกรุณาของ อ. พิพัฒน์ กระแจะจันทร์ (ม.ธรรมศาสตร์) ทำให้อย่างมืออาชีพ]

 

วัดเจ้าฟ้าอยู่ตรงไหน?

          มีนักค้นคว้าพยายามสืบค้นตั้งแต่ พ.ศ. 2505 และ 2508 แล้วเสนอว่า คือ วัดเขาดิน (ต. ธนู อ. อุทัย จ. พระนครศรีอยุธยา)

          ผมตามไปสำรวจตรวจสอบวัดเขาดินหลายครั้งอย่างละเอียดตั้งแต่ พ.ศ. 2553 แล้วไม่เห็นว่าจะเป็นวัดเจ้าฟ้า

          เพราะไม่สอดคล้องกับกลอนนิราศที่พรรณนาภูมิประเทศว่าต้องเดินทางไปอีกไกล ผ่านที่ลุ่มเรียกทุ่งหลวง และที่ดอนเรียกหนองน้ำ ซึ่งเป็นหลักฐานสนับสนุนสำคัญที่สุด

          นิราศที่พรรณนาการเดินทางผ่านสถานที่จริง บรรดาภูมิประเทศและชื่อบ้านนามเมืองเป็นเรื่องสำคัญมากๆ แต่นักค้นคว้าวรรณกรรมประเภทนิราศ มักไม่เอาใจใส่ เพราะมุ่งแต่รสคำ แล้วมองข้ามรสความ

          ภูมิประเทศและร่องรอยทางประวัติศาสตร์โบราณคดีที่สุนทรภู่แทรกใส่ไว้ในกลอนนิราศวัดเจ้าฟ้ามีเมืองอู่ตะเภา (เมืองโบราณยุคทวารวดี อ. หนองแซง จ. สระบุรี) กับนิทานประจำท้องถิ่นเรื่องพระเจ้าตะเภาทอง ทำให้มั่นใจว่าวัดเจ้าฟ้าอยู่บริเวณเขาพนมยงค์ตรงหินกอง เพราะยุคสุนทรภู่ยังไม่มีอำเภอ จึงเป็นบริเวณเดียวกัน ต่อเนื่องกัน

          เมื่อปีที่แล้ว ผมได้รับความกรุณาจากสำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ กรมศิลปากร ให้ศึกษาต้นฉบับพิมพ์ดีดนิราศวัดเจ้าฟ้า ที่ตรวจสอบแล้วจากสมุดไทย แต่ยังไม่พิมพ์เป็นเล่มเผยแพร่

          ปีนี้ พ.ศ. 2558 กรมศิลปากรเพิ่งพิมพ์เผยแพร่เป็นเล่มสวยงามชื่อ นิราศวัดเจ้าฟ้า ฉบับตรวจสอบชำระ พ.ศ. 2558 (ท้ายเล่มสแกนต้นฉบับตัวเขียนสมุดไทยมาพิมพ์ไว้ให้ตรวจสอบได้ด้วย)

          ผมไหว้วานผู้เชี่ยวชาญเทคโนโลยีช่วยสแกนนิราศวัดเจ้าฟ้าเป็นตัวพิมพ์ที่ตรวจสอบชำระแล้ว เอาขึ้นบนเว็บ www.sujitwongthes.com พร้อมต้นฉบับที่ผมเขียนเอง (เมื่อ พ.ศ. 2557) ตอบสนองผู้ต้องการอ่านและตรวจสอบได้พร้อมกัน เชิญตามสะดวก