มติชนรายวัน ฉบับประจำวันพฤหัสบดีที่ 10 ธันวาคม 2558

 

จระเข้ให้น้ำ ในลาวใต้

          น้ำท่วมบ้านเมืองพังเพระเนระนาด และน้ำแล้งแห้งกระหายใจจะขาดลงรอนๆ คนทั้งหลายเดือดร้อนหย่อนเย็นเป็นประจำ

          คนแต่ก่อนกลุ่มหนึ่งต้องทำพิธีเซ่นวักสิ่งศักดิ์สิทธิ์มีอำนาจเหนือธรรมชาติเพื่อควบคุมน้ำและบันดาลให้มีน้ำกินน้ำใช้ปลูกพืชพันธุ์

          อ. รุ่งโรจน์ ภิรมย์อนุกูล (ม.รามคำแหง) ถ่ายรูปจระเข้สลักหินมาให้ดูเมื่อเร็วๆนี้หลังเดินทางไปศึกษาที่ปราสาทวัดพู แขวงจัมปาสัก ในลาวใต้ (ติดพรมแดน จ. อุบลราชธานี)

ภาพจำหลักจระเข้เป็นร่องลึกบนลานหินขนาดใหญ่ ที่ปราสาทวัดพู แขวงจัมปาสัก ในลาวใต้ และใกล้กันยังมีสลักหินเป็นขั้นบันได และรูปช้าง ประกอบกับบริเวณนั้นเป็นแอ่งที่ครั้งหนึ่งเคยมีน้ำไหลผ่านและกลางแอ่งมีแท่นประดิษฐานศิวลึงค์ จึงสันนิษฐานว่ารูปจำหลักจระเข้นี้คงจะเป็นสัตว์ศักดิ์สิทธิ์ที่อยู่แอ่งน้ำนั้น (ภาพและคำบรรยายโดย รุ่งโรจน์ ภิรมย์อนุกูล พฤศจิกายน 2558)

ภาพจำหลักจระเข้เป็นร่องลึกบนลานหินขนาดใหญ่ ที่ปราสาทวัดพู แขวงจัมปาสัก ในลาวใต้ และใกล้กันยังมีสลักหินเป็นขั้นบันได และรูปช้าง ประกอบกับบริเวณนั้นเป็นแอ่งที่ครั้งหนึ่งเคยมีน้ำไหลผ่านและกลางแอ่งมีแท่นประดิษฐานศิวลึงค์ จึงสันนิษฐานว่ารูปจำหลักจระเข้นี้คงจะเป็นสัตว์ศักดิ์สิทธิ์ที่อยู่แอ่งน้ำนั้น (ภาพและคำบรรยายโดย รุ่งโรจน์ ภิรมย์อนุกูล พฤศจิกายน 2558)

          จระเข้ เป็นสัตว์ศักดิ์สิทธิ์ของคนในชุมชนดึกดำบรรพ์สุวรรณภูมิอุษาคเนย์ ราว 3,000 ปีมาแล้ว [เครื่องดนตรีใช้ดีดอย่างหนึ่ง เรียกจะเข้ ยุคดั้งเดิมก็ทำจากจระเข้จริงๆ ที่เอาเครื่องในออกหมดแล้วตากแห้ง ขึงสายดีด มีทั่วไปทุกเผ่าพันธุ์ในสุวรรณภูมิอุษาคเนย์]

          โดยเชื่อกันสืบมาจนสมัยหลังๆ ถึงสมัยปัจจุบันว่าจระเข้มีอำนาจควบคุมน้ำหล่อเลี้ยงคนให้มีชีวิต และหล่อเลี้ยงพืชพันธุ์ธัญญาหารมั่งคั่งเป็นอาหารเลี้ยงคน

          [ความเชื่อว่าจระเข้สัตว์ศักดิ์สิทธิ์ เป็นคติพื้นเมืองดั้งเดิมของสุวรรณภูมิในอุษาคเนย์ ก่อนรู้จักศาสนาจากอินเดีย จึงไม่รับจากอินเดีย]

          พวกจามในเวียดนามและกัมพูชา ยกย่องจระเข้เป็นบรรพชนต้นตระกูลจาม

          จามเทวีในตำนานเมืองละโว้(ลพบุรี) กับเมืองหริภุญชัย(ลำพูน) คำว่า จาม เป็นภาษามอญ (สะกดอักษรว่า กฺยาม) แปลว่า จระเข้

          หลังรับศาสนาพราหมณ์และพุทธจากอินเดีย แต่ความเชื่อว่าจระเข้สัตว์ศักดิ์สิทธิ์ยังมีอิทธิพลกว้างขวาง นักบวชพราหมณ์กับพุทธจำเป็นต้องยอมรับความเชื่อพื้นเมือง จึงเขียนรูปหรือสลักหินเป็นจระเข้ไว้ตามศาสนสถานหลายแห่งทั้งในกัมพูชา, ลาว, และไทย}}