Download PDF

มติชนรายวัน ฉบับประจำวันศุกร์ที่ 6 มกราคม 2558

 

พิพิธภัณฑ์ท้องถิ่น

กู่สันตรัตน์ อ. นาดูน จ. มหาสารคาม

          กู่สันตรัตน์ บ้านกู่โนนเมือง ต. กู่สันตรัตน์ อ. นาดูน จ. มหาสารคาม ก่อด้วยศิลาแลง อายุราวหลัง พ.ศ. 1700

          มีแผ่นพับของกรมศิลปากรอธิบายว่าเป็นศาสนสถานประจำอโรคยศาล ในพุทธมหายาน ของเมืองจำปาศรี

kusantarat museum6-11-58 1

          ใกล้ๆกู่สันตรัตน์ กำลังก่อสร้างอาคารหลายหลังเป็นพิพิธภัณฑ์กู่สันตรัตน์ เจ้าหน้าที่บอกว่าด้วยเงินสนับสนุนจากการท่องเที่ยว แล้วอนุญาตให้เข้าไปดูอาคารบางหลังที่กำลังปรับเป็นห้องจัดแสดง มีโบราณศิลปวัตถุจำนวนหนึ่งกองอยู่ แล้วจะขอคืนมาจัดแสดงเพิ่มจากกรมศิลปากร

          มีรั้วก่ออิฐถือปูนเป็นผนังทึบโดยรอบ บังกู่สันตรัตน์ เท่ากับตัดขาดกัน ทั้งๆออกแบบให้โปร่งก็ได้ และน่าดูกว่า

          มิวเซียมท้องถิ่นมักถือต้นแบบจากพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติของกรมศิลปากร ที่ไม่มีคนเข้าชมหรือมีน้อย เพราะมีแต่ของเก่า ไม่มีประวัติศาสตร์สังคม

          แต่ก็ไม่ไตร่ตรองหาเหตุว่าทำไมคนไม่เข้าชม? เพื่อแก้ไขให้ดีกว่า

          มิวเซียมท้องถิ่นเนื้อหาจัดแสดงไม่จูงใจให้เข้าชม เพราะมีแต่โบราณวัตถุจัดวางงามๆ แต่ไม่อธิบายว่าเกี่ยวข้องอะไรกับท้องถิ่น ไม่บอกความเป็นมาของท้องถิ่นนั้นๆ หรือบอกเป็น “ภาษาเทพ” แบบกรมศิลปากรซึ่งไม่มีใครอ่านรู้เรื่อง นอกจากคนเขียนคนเดียว

          อย่างนี้มีประจักษ์พยานทั่วประเทศ ต้องปิดตายไปแล้วไม่น้อย เช่น หอวัฒนธรรม  จ. อุตรดิตถ์ ไม่มีใครดูแล จึงถูกปล่อยทิ้งร้าง (ข่าวสด ฉบับวันศุกร์ 9 ตุลาคม 2558 หน้า 14 และมติชน ฉบับวันอังคาร 13 ตุลาคม 2558 หน้า 28) แม้พิพิธภัณฑ์เขตต่างๆอยู่ใน กทม. ยังต้องปิดเกือบหมดแล้ว

          ทำเป็นมิวเซียมโดดๆ ก็ไม่น่าสนใจดึงดูดคนท้องถิ่นและไม่คุ้มเงินลงทุน จะให้ดีต้องมีกิจกรรม “รู้เขา รู้เรา รู้โลก” เกี่ยวข้องกับชุมชน, เกี่ยวข้องกับห้องสมุด, ห้องไอที, แหล่งนัดพบสังสรรค์, ฯลฯ

          แต่ท้องถิ่นไทยคิดว่ามิวเซียมเป็นหน้าตาศักดิ์ศรีของท้องถิ่นที่มีเอาไว้อวดเจ้านายและนักท่องเที่ยว ไม่ใช่เป็นแหล่งเรียนรู้