มติชนรายวัน ฉบับประจำวันจันทร์ที่ 31 สิงหาคม 2558

 

เมืองสรรค์บุรี (จ. ชัยนาท)

สองฝั่งแม่น้ำน้อย

 

          เมืองสรรค์บุรี (อ. สรรคบุรี จ. ชัยนาท) เคยเป็นบริเวณสำคัญของรัฐเจินหลี่ฟู (ชื่อในเอกสารจีน) แต่มีความเป็นมาเก่าแก่ก่อนหน้านั้น

          แต่เพดานความคิดของไทยทางประวัติศาสตร์โบราณคดี ถูกแช่แข็งไว้แค่ยุคสุโขทัย อะไรต่อมิอะไรเลยถูกตัดตอนไว้แค่นั้น ดังกรณีเมืองสรรค์บุรี

 

ยุคทวารวดี

          เมืองสรรค์บุรี มีพัฒนาการตั้งแต่ราวหลัง พ.ศ. 1000 ยุคทวารวดี (หรือก่อนหน้านั้นก็ได้)

          หลักฐานประวัติศาสตร์โบราณคดี มีในใต้ดินเมืองสรรค์บุรี กับบริเวณต่อเนื่องถึงเมืองดงคอน (ต. ดงคอน อ. สรรคบุรี จ. ชัยนาท) ซึ่งเป็นปริมณฑลของเมืองสรรค์บุรี

          นับเป็นเครือข่ายด้านเหนือของเมืองอู่ทอง (อ. อู่ทอง จ. สุพรรณบุรี) เชื่อมโยงบ้านเมืองและชุมชนของดินแดนภายใน เช่น ลุ่มน้ำปิง วัง ยม น่าน ถึงลุ่มน้ำสาละวิน และลุ่มน้ำโขง

 

แพรกศรีราชา

          หลัง พ.ศ. 1500 รับวัฒนธรรมขอมจากรัฐละโว้-กัมพูชา บางทีช่วงนี้เองบริเวณเมืองสรรค์บุรีได้ชื่อตามประเพณีเขมรว่า แพรกศรีราชา

มีปราสาทอิฐ (ถูกทำลายแล้ว) ที่เมืองดงคอน มีทับหลังเหลืออยู่ แต่ยกไปสลักเป็นพระพุทธรูป เรียกหลวงพ่อฉาย พระประธานวัดพระแก้ว

 

รัฐเจินหลี่ฟู

          หลัง พ.ศ. 1700 เอกสารจีนเรียกบริเวณเมืองสรรค์บุรี ถึงเมืองสุพรรณว่า เจินหลี่ฟู

          มีอาณาบริเวณถึงแหล่งพุทธศาสนามหายานแบบกัมพูชา เรียกเนินทางพระ (ต. บ้านสระ อ. สามชุก จ. สุพรรณบุรี)

          [ผมเขียนอธิบายรายละเอียดไว้แล้วในหนังสือ สุพรรณบุรี มาจากไหน? กรมศิลปากรพิมพ์ครั้งแรก พ.ศ. 2557 หน้า 78-91]

 

สรรค์บุรี

          รัฐเจินหลี่ฟู ลดความสำคัญราวหลัง พ.ศ. 1900 เมื่อเจ้านครอินทร์จากรัฐสุพรรณภูมิยึดได้อยุธยา (โดยการสนับสนุนของจีน) แล้วย้ายศูนย์กลางไปอยู่อยุธยา เปลี่ยนรัฐสุพรรณภูมิเป็นเมืองสุพรรณบุรี

          เมืองแพรกศรีราชา เจินหลี่ฟู เปลี่ยนเป็นเมืองสรรค์บุรี ควบคุมเส้นทางการค้าและเครือข่ายบริเวณลุ่มแม่น้ำน้อย

 

แม่น้ำน้อย

          แม่น้ำน้อย แยกจากแม่น้ำเจ้าพระยาบริเวณใต้วัดพระบรมธาตุ (อ. เมือง จ. ชัยนาท)

          ไหลลงทางทิศใต้ผ่าน อ. สรรคบุรี จ. ชัยนาท ผ่าน จ. สิงห์บุรี, จ. อ่างทอง, เข้าเขต จ. พระนครศรีอยุธยา ผ่าน อ. ผักไห่, อ. เสนา, อ. บางบาล, อ. บางไทร ไหลลงแม่น้ำเจ้าพระยา (รวมยาว 155 กิโลเมตร)

          แม่น้ำน้อยอายุเก่ากว่าแม่น้ำเจ้าพระยา แต่ถูกทอดทิ้งจากสังคมไทย เพราะไม่มีใครรู้จัก หรือรู้จักน้อย (เฉพาะคนสองฝั่งแม่น้ำน้อย)

          ถ้าปรับปรุงแม่น้ำน้อยบางช่วงบางตอนเป็นเส้นทางท่องเที่ยวทางน้ำ กับทำเส้นทางจักรยานสองฝั่งแม่น้ำน้อย โดยยกย่องเมืองสรรค์บุรีเป็นศูนย์กลาง จะมีคุณค่าสูงยิ่ง และมีมูลค่ามหาศาล