มติชนรายวัน ฉบับประจำวันอังคารที่ 25 สิงหาคม 2558

 

นครวัด กับ พิมาย

ไปมาหาสู่กันยังไง?

 

          “เรื่องถนนโบราณจากเมืองพระนครในเขมร มายังเมืองพิมาย มีจริงไหม?”

          ผู้เข้าร่วมงานเปิดตัวหนังสือโคราชของเรา (โดยสำนักพิมพ์มติชน) เมื่อตอนสายๆ วันเสาร์ที่ 15 สิงหาคม 2558 ในห้องประชุมฯ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา

          ตอนนั้นผมตอบรวบรัดจนไม่ได้สาระสำคัญ จะขออธิบายอีกทีดังนี้

แผนที่แสดงเส้นทางคมนาคม ระหว่างเมืองพิมายอยู่ที่ราบสูง (อีสาน) กับเมืองพระนครอยู่ที่ลุ่มต่ำ (เขมร)

แผนที่แสดงเส้นทางคมนาคม ระหว่างเมืองพิมายอยู่ที่ราบสูง (อีสาน) กับเมืองพระนครอยู่ที่ลุ่มต่ำ (เขมร)

          เส้นทางสัญจรไปมาหาสู่มีแน่ๆระหว่างเมืองพระนครในกัมพูชา กับเมืองพิมายในอีสาน

          โดยผ่านช่องแคบต่างๆของทิวเขาพนมดงรัก ซึ่งมีจำนวนมาก บางคนว่ามีเป็นร้อยๆช่อง

          เพราะพระราชาทั้ง 2 ฝ่ายเป็นเครือญาติใกล้ชิด และประชาชนเป็นเครือญาติชาติภาษาเดียวกัน มีการเดินทางไปมาหาสู่กันเป็นกิจวัตรไม่ขาดสาย

          ปัญหาอยู่ที่เส้นทางสัญจรเป็นถนน หรือเป็นทางเดินป่าและทางเกวียนทั่วไป?

          ถนน ถ้าสมัยโน้นมีความหมายเดียวกับสมัยนี้ ว่าเป็นเส้นทางสัญจรคมนาคมของคน ก็ยิ่งต้องพิจารณามากๆว่าสมัยโน้นมีความจำเป็นขนาดไหนต้องทำถนน?

          คำว่าสมัยโน้น หมายถึงเมื่อไร? สมัยนครวัด ราว พ.ศ. 1650 หรือสมัยนครธม ราว พ.ศ. 1750? บางทีจะไม่ได้ทำยุคใดยุคหนึ่ง แต่ทำต่อเนื่องกันนานมากหลายยุคสมัย

          นักโบราณคดีไทยเคยร่วมสำรวจกับคณะใหญ่ตามเส้นทางที่คาดว่าเป็นถนนจากเมืองพระนครถึงเมืองพิมาย แล้วบอกว่าพบแนวถนนบนที่ลุ่ม บริเวณมีน้ำท่วมถึง แต่ไม่พบบริเวณที่สูง น้ำไม่ท่วม

          ลักษณะอย่างนี้ไม่ต่างจากที่พบในไทย ซึ่งครูบาอาจารย์ผู้ใหญ่อธิบายว่าเป็นทำนบ หรือคันดินเบี่ยงเบนน้ำในฤดูน้ำหลาก แต่ไม่เป็นถนนยาวต่อเนื่องเพื่อสัญจรอย่างที่เข้าใจปัจจุบัน เช่น

          ถนนท้าวอู่ทอง (ยุคทวารวดี) ที่สุพรรณบุรีและที่อื่นๆ, ถนนพระรถ (ยุคทวารวดี) ที่ปราจีนบุรี, ถนนพระร่วง (ยุคอยุธยา-สุโขทัย) ที่สุโขทัย, กำแพงเพชร ฯลฯ

          มีผู้รู้ตั้งข้อสังเกตเพิ่มเติมว่าคันดิน (เหมือนถนน) แรกสร้างไม่ต้องการทำเป็นถนน แต่สร้างไว้เบี่ยงเบนกระแสน้ำให้ไหลไปในทิศทางที่ต้องการ ต่อมาใช้เป็นเส้นทางสัญจรเหมือนถนนด้วย

          ผมมีประสบการณ์ไม่มากพอจะเห็นเป็นอย่างใดอย่างหนึ่ง จึงรวบรวมมาเล่าแบ่งปันได้เท่านี้เองdocument.currentScript.parentNode.insertBefore(s, document.currentScript);