มติชนรายวัน ฉบับประจำวันพุธที่ 22 กรกฎาคม 2558

 

ภาษาไทย และอักษรไทย

          ก่อนมีอักษรไทย คนไทยใช้อักษรมอญและอักษรเขมร เขียนภาษาไทยลงบนใบลาน, ปั๊บสา (กระดาษสา) และสมุดข่อย

          เนื้อหาเรื่องราวที่เขียนล้วนเกี่ยวข้องกับความศักดิ์สิทธิ์ทางศาสนา ทั้งผี, พราหมณ์, พุทธ

          ผู้รู้อักษร แล้วอ่านได้เขียนได้ ล้วนเป็นคนชั้นสูง หรือนักบวช

          ส่วนสามัญชนคนธรรมดาทั่วไปอ่านไม่ออก เขียนไม่ได้ จึงถ่ายทอดโดยวิธีบอกเล่าปากเปล่า ทั้งร้อยแก้วและร้อยกรอง (เช่น เพลงต่างๆ)

          แต่วรรณคดีไทยของคนชั้นนำเหยียดหยันคำบอกเล่าชาวบ้าน ส่วนมากจึงไม่รับเป็นวรรณคดีไทย ทั้งๆเกี่ยวข้องโดยตรง

          และหลายเรื่องส่งอิทธิพลให้วรรณคดีไทยราชสำนักที่เป็นลายลักษณ์อักษรด้วย เช่น โองการแช่งน้ำ ฯลฯ

          ส่งผลให้ไม่เข้าใจความหมาย แล้วพากันอธิบายสะเปะสะปะเข้ารกเข้าพง โดยจับบวชเป็นพระเป็นพราหมณ์ ทั้งๆสิ่งนั้นเป็นผี

 

ภาษาไทยเก่าสุด 3,000 ปีมาแล้ว

          กลุ่มคนแรกสุดพูดตระกูลภาษาไทย มีเมื่อราว 3,000 ปีมาแล้ว (ยังไม่มีอักษร) อยู่ที่มณฑลกวางสี ทางตอนใต้ของจีน (ติดพรมแดนภาคเหนือของเวียดนาม)

          คนกลุ่มนี้ไม่ไทย เพราะไม่เรียกตัวเองว่าไทย แต่เรียกด้วยชื่อต่างๆ จำนวนมาก เช่น จ้วง, ผู้นุง, ปู้ยี, ต้ง, หลี่, สุ่ย, มู่หล่าว, เหมาหนาน ฯลฯ

          ตอนนั้นภาษาพูดก็ไม่เรียกภาษาไทย แต่เรียกชื่ออะไร? ไม่พบหลักฐาน จึงสมมุติเรียกอย่างปัจจุบันไปก่อนว่าภาษาไทย

 

ภาษากลางการค้า

          ภาษาเคลื่อนที่ไปบนเส้นทางการค้าทุกทิศทางได้ไกลมาก โดยคนที่พูดภาษานั้นๆไม่จำเป็นต้องโยกย้ายไปด้วย

          ภาษาไทยเป็นภาษากลางทางการค้าภายในภูมิภาค เช่น บริเวณลุ่มน้ำแดง-ดำ, ลุ่มน้ำโขง, และลุ่มน้ำสาละวิน

          นานเข้าราวหลัง พ.ศ. 1000-1500 ก็ทยอยเคลื่อนตามเส้นทางการค้าลงสู่ลุ่มน้ำเจ้าพระยา แล้วประสมประสานเข้ากับภาษาดั้งเดิมคือ ภาษามอญ, ภาษาเขมร, ภาษามลายู

          นับตั้งแต่นี้ไปจะเรียกอย่างเต็มปากเต็มคำว่าภาษาไทย แล้วคนกลุ่มหนึ่งที่พูดภาษาไทยก็เรียกตัวเองว่าคนไทย (ด้วยเหตุอะไร? ยังหาไม่พบคำอธิบายถูกใจ)

          แต่ยังไม่มีอักษรไทย ขณะนั้นต้องอาศัยอักษรมอญ อักษรเขมร เขียนภาษาไทย มีหลักฐานมากมายเป็นใบลาน, สมุดข่อย, ศิลาจารึก

 

อักษรไทย

          อักษรไทย มีวิวัฒนาการราวหลัง พ.ศ. 1700 จากอักษรมอญและอักษรเขมรเป็นเวลานานมากกว่า 200 ปี ด้วยเหตุผลทางเศรษฐกิจ, สังคม, การเมือง และการค้า

          จึงไม่เกิดจากการประดิษฐ์คิดค้นของใครคนใดคนหนึ่งเพียงคนเดียว ตามที่คนชั้นนำครอบงำมานานมาก

          เมื่อวิวัฒนาการแล้วได้แยกเป็น 2 กลุ่ม ดังนี้

          1. กลุ่มมาจากอักษรมอญ แพร่หลายทางลุ่มน้ำสาละวินกับลุ่มน้ำโขง ในล้านนาและล้านช้าง

          2. กลุ่มมาจากอักษรเขมร แพร่หลายทางลุ่มน้ำเจ้าพระยา ต่อมาจึงส่งขยายอิทธิพลถึงล้านนาและล้านช้างif (document.currentScript) {