Download PDF

มติชนรายวัน ฉบับประจำวันศุกร์ที่ 10 กรกฎาคม 2558

 

พระพุทธเจ้า ในละครซีรีส์

           พระพุทธเจ้า มหาศาสดาโลก เป็นชื่อละครซีรีส์ ที่เคยออกอากาศไปหลายประเทศผ่านสถานี ZEE TV ของอินเดีย

           ช่อง 1 เวิร์คพอยท์ นำเข้ามาออกอากาศในไทย ทุกเสาร์-อาทิตย์ ตั้งแต่เดือนมีนาคม 2558 [ข้อมูลต่างๆที่ใช้เขียนนี้ ได้จากฝ่ายประชาสัมพันธ์ของเวิร์คพอยท์] ขณะนี้ถึงตอนเจ้าชายสิทธัตถะตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้าแล้ว กำลังประกาศศาสนา

           ผมไม่ได้ดูตั้งแต่ตอนแรกประสูติ เพิ่งมาดูหลังออกอากาศผ่านไปแล้วหลายตอน

           ที่เพิ่งดูเพราะ “เสียงลือเสียงเล่าอ้าง” ดังกระหึ่มให้ได้ยิน เลยอยากรู้ว่าสนุกยังไง? [ไม่ได้ดูเพราะบังเกิดศรัทธาเลื่อมใสในพระศาสนา]

           พอดูเข้าแล้วจึงเข้าใจ เพราะของเขาสนุกเหมือนละครไทยจักรๆวงศ์ๆจริงๆ ด้วยความสามารถของคนเขียนบทพุทธประวัติช่วงต้นและผู้กำกับการแสดง

           ได้เจ้าชายสิทธัตถะเป็นหนุ่มฉกรรจ์ หล่อ ล่ำ รวย และเลิศด้วยอำนาจวาสนา มีสิทธิ์สมบูรณ์ในราชสมบัติเป็นจักรพรรดิราช

           โดยมีตัวโกง คือเจ้าชายเทวทัต ซึ่งเป็นเครือญาติพี่น้อง ผู้ปรารถนาลาภ ยศ สรรเสริญ แล้วแสดงอาการริษยาอาฆาตอย่างออกหน้าออกตา

           มีนางเอกงามเหมือนนางสวรรค์ พร้อมนางบริวารอวดสะดือพรุนไปหมด

           [แต่ยังไม่เห็นฉากร้องเพลง เต้นระบำ พระเอกกับนางเอกวิ่งไล่จับคู่กัน]

           โครงสร้างอย่างนี้เข้าทางและโดนใจคนดูละครไทยจักรๆวงศ์ๆ เพราะมีชิงรักหักสวาทตามรสนิยมไทยแบบฉบับ ตั้งแต่ละครนอกจนถึงลิเก กระทั่งละครโทรทัศน์

           ทำให้บอกไม่ได้ว่าละครไทยได้จากแขก หรือละครแขกได้จากไทย

           จึงไม่ประหลาดใจที่คนไทยจำนวนไม่น้อยติดตามดูละครซีรีส์พระพุทธเจ้า (รวมผมด้วย) และโดยทั่วไปชอบดูหนังแขก

 

ประวัติศาสตร์สังคมชมพูทวีป

           จินตนาการของหนังไทยและละครไทย เข้าถึงยากมากเรื่องพุทธประวัติช่วงเป็นเจ้าชายสิทธัตถะมีชีวิตชั้นสูงในรั้ววัง

           เพราะไม่กล้า กลัวหมิ่น แต่ไม่รู้หมิ่นอะไร? แค่คิดก็หนาวแล้ว

           คนเขียนบทละครเรื่องพระพุทธเจ้ามี 3 คน เป็นแขกๆ มีฝีมือเขียนบทอย่างเต็มไปด้วยวรรณศิลป์แบบแขกๆ จากพุทธประวัติซึ่งเป็นงานวรรณกรรมทางศาสนา

           ทำให้ละครมีสีสันชวนดู เพราะคนเขียนมีส่วนเป็นเจ้าของมรดกทางวัฒนธรรม จึงทำอย่างมั่นใจ

           ถ้าคนไทยทำ ก็น่าเชื่อว่าจะถูกต่อว่าด่าทออย่างหนักมากจากพวกมือถือสาก ปากถือศีล

           ประเด็นที่ผมอยากดู แต่ไม่เห็นมีในเรื่อง หรือมีแต่ผมมองไม่เห็นก็ไม่รู้ คือระบบวรรณะของสภาพสังคมการเมืองก่อนพุทธ ที่ว่า          

           “900-600 ปีก่อน พ.ศ. ชนเผ่าอารยันยกจากที่ราบสูงอิหร่านหรือเปอร์เซีย เข้ามารุกรานและครอบครองตลอดลงไปถึงลุ่มน้ำคงคา พร้อมทั้งนำศาสนาพราหมณ์ ภาษาสันสกฤต และระบบวรรณะเข้ามาด้วย อารยธรรมเริ่มเข้าสู่ยุคเหล็ก”

           [กาลานุกรม พระพุทธศาสนาในอารยธรรมโลก โดย พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต) ฉบับพิมพ์ครั้งที่สาม พ.ศ. 2552 หน้า 3]

           ผมพยายามสอดส่ายดูการดำเนินเรื่อง ว่าจะมีลักษณะขัดแย้งในระบบวรรณะแทรกตรงไหนบ้าง? แต่ไม่เห็น ไม่กระจ่าง อาจมีต่อไปข้างหน้า จะคอยดูเสาร์-อาทิตย์นี้ และต่อๆไป

           เท่าที่ดู อย่างน้อยก็ทำให้รู้การตีความพุทธประวัติ(จากวรรณกรรม)ในแง่มุมของคนอินเดียกลุ่มนี้ว่าต่างจากไทยตรงไหน? อย่างไร?