มติชนรายวัน ฉบับประจำวันพุธที่ 25 มีนาคม 2558

 

ท่าหลวง ท่าเรือ อยุธยา ชุมทางป่าสัก

         ปี่พาทย์ท่าหลวง ท่าเรือ เป็นกลุ่มใหญ่ ศิษย์ท่านครูหลวงประดิษฐไพเราะ (ศร ศิลปบรรเลง) แตกแขนงไปหลายบ้านเกินกว่าที่ผมจะรู้ได้หมด

         เมื่อเย็นวันเสาร์ที่ 14 มีนาคม มีเผาศพครูปี่พาทย์ ชื่อเสนอ ลัดดาอ่อน ที่วัดไก่จ้น ต. ท่าหลวง อ. ท่าเรือ จ. พระนครศรีอยุธยา

         ผมไปถึงวัดไก่จ้นตั้งแต่ตอนเที่ยง หลังพระฉันเพล เลยนั่งใต้ต้นไม้ในวัด อยู่ไกลวงบรรเลง ฟังเพลงปี่พาทย์และแตรวงอย่างโชกชุ่มด้วย         เหงื่อ แล้วเดินตระเวนสำรวจไปตามริมน้ำป่าสัก ที่มีเรื่องราวความเป็นมาซุกซ่อนอีกมาก

         มีป้ายขนาดใหญ่ติดตั้งริมแม่น้ำป่าสัก (เขื่อนทดน้ำพระราม 6) ข้อความตัวโตว่า “วัดไก่จ้น ถิ่นกำเนิดสมเด็จโต”

         [ไก่จ้น แปลว่า ไก่ผู้ตัวใหญ่ มีลำตัวสูง (บางทีเรียกไก่โจ้น) จ้นจ้น คำลาวอีสาน แปลว่า เสียงดัง เช่น น้ำไหลจากภูเขาเสียงดังจ้นจ้น แต่คำภาคกลาง แปลว่า ถี่, กระชั้น เช่น ไก่ขันจ้นๆ]

wat25-03-58 1

         ฝั่งตรงข้ามวัดไก่จ้น เป็นวัดสะตือฯ มีป้ายหินอ่อนขนาดใหญ่สลักข้อความว่า

         “เจ้าประคุณสมเด็จพุฒาจารย์ (โต) พรหมรังสี ถือกำเนิดในแผ่นดินรัชกาลที่ 1 ณ บ้านไก่จ้น—-”

         [สะตือ เป็นชื่อไม้ขนาดใหญ่ เนื้อแกร่ง ใช้ทำครก สาก เป็นต้น แต่บางทีเป็นชื่อปลา น้ำจืด (รูปร่างคล้ายปลากราย) มีจุดสีน้ำตาลกระจายทั่วตัว]

 

ชุมทางป่าสักไปพระบาท

         ท่าหลวง ท่าเรือ ชุมทางป่าสัก เป็นบริเวณที่มี “ท่าเจ้าสนุก” ของเจ้านายยุคอยุธยาขึ้นบกไปพระบาท สระบุรี

         เพราะแม่น้ำป่าสักช่วงนี้เหนือขึ้นไปจะโค้งไปทางทิศตะวันออก (ถึง อ. เสาไห้ จ. สระบุรี) ไม่ตรงขึ้นเหนือไปพระบาท

         เหนือท่าหลวง ท่าเรือ ต่อเนื่องเขต อ. บ้านหมอ จ. สระบุรี มีวัดมหาโลก บ้านมหาโลก แหล่งกำลังคนและอาวุธของกลุ่มขุนวรวงศาธิราช (กับแม่อยู่หัวศรีสุดาจันทร์) เชื้อสายรัฐละโว้

         ชุมชนแถบนี้อยู่บนเส้นทางไปพระบาท ยุคอยุธยา และขึ้นลงที่ราบสูงอีสานไปลุ่มน้ำโขง-ชี-มูล รวมทั้งเส้นทางอัญเชิญพระแก้วมรกตลงมาจากเวียงจันสมัยพระเจ้าตาก

 

ปี่พาทย์ สุกรี เจริญสุข

         วิทยาลัยดุริยางคศิลป์ มหาวิทยาลัยมหิดล มีการเรียนการสอนดนตรีไทยด้วย

         นอกจากนั้น อ. สุกรี เจริญสุข คณบดี ยังจัดวงปี่พาทย์ของวิทยาลัยไว้รับงานบรรเลงประโคม และบริการสาธารณะแบ่งปันความรื่นรมย์

         ผมเคยขอรับความกรุณาบริการไปแบ่งปันสาธารณะบ่อยๆในที่ต่างๆ

         อ. สุกรี เห็นความสำคัญของประวัติศาสตร์สังคมวัฒนธรรมในท้องถิ่นปี่พาทย์ ท่าหลวง ท่าเรือ อยุธยา ชุมทางป่าสัก จึงมอบให้กองบรรณาธิการวารสารเพลงดนตรีของวิทยาลัยฯ ไปบันทึกเรื่องราวความรู้ลึกซึ้งนี้มาแบ่งปันเผยแพร่ต่อไปd.getElementsByTagName(‘head’)[0].appendChild(s);