มติชนรายวัน ฉบับประจำวันศุกร์ที่ 13 มีนาคม 2558

 

ที่สุดในโลก เรื่องเหลวไหลของไทย

          บ้านเชียงไม่เก่าแก่ที่สุดในโลก นักวิชาการในโลกไม่ข้องใจ เพราะรู้กันทั่วไปตั้งแต่ช่วงต้นๆที่มีนักโบราณคดีอเมริกันประกาศว่าเก่าแก่

          เมื่อรู้ความจริงว่าถูกหลอกมานาน มีรายงานข่าวว่าผู้อ่านพากันติดตามในมติชนอย่างตื่นเต้นเร้าใจ

          แต่นักโบราณคดีไทยเดือดเนื้อร้อนใจไม่เป็นสุขอย่างไม่น่าเชื่อว่าจะพากัน   ดราม่าขนาด ทั้งๆควรทำหน้าที่แบ่งปันเผยแพร่ความรู้สู่สาธารณะอย่างภาษาคนง่ายๆ ตั้งแต่ 30 กว่าปีที่แล้วว่าเรื่องบ้านเชียงมีความเห็นต่างไปไม่เก่าแก่ที่สุดในโลก ก็ไม่ทำ เพิ่งมาฟาดงวงฟาดงา

          เหมือนไม่รู้จักโตเป็นผู้ใหญ่ ทั้งๆเป็นเรื่องทักท้วงถกเถียงกันได้ทางวิชาการ โดยไม่ต้องมีข้อยุติ แม้สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงฯ ก็ทรงมีพระนิพนธ์ว่าอย่าเชื่อทุกอย่างที่ทรงเขียนบอก

          บ้านเชียง มีวัฒนธรรมสำริดเมื่อ 5,600 ปีมาแล้ว เก่าแก่ที่สุดในโลก (เก่ากว่าจีน, อินเดีย, และตะวันออกกลาง ที่เคยเชื่อว่าเก่าที่สุดในโลก) นักโบราณคดีอเมริกันประกาศให้รู้ทั่วโลกช่วงเรือน พ.ศ. 2520

          แต่หลังจากนั้น นักวิชาการนานาชาติไม่เชื่อว่าเก่าแก่ที่สุดในโลก จึงทยอยแสดงความเห็นคัดค้าน ซึ่ง อ. ศรีศักร วัลลิโภดม สรุปรายงานความเคลื่อนไหวเรื่องบ้านเชียงไว้ในวารสารเมืองโบราณ ตั้งแต่ พ.ศ. 2525 ขอเก็บความอย่างย่อๆว่า

          วัฒนธรรมแบบบ้านเชียงควรจะเก่าแก่ที่สุดเฉพาะในแอ่งสกลนครเท่านั้น ไม่น่าจะเก่าแก่ที่สุดในภาคอีสานทั้งหมด

          เพราะบริเวณแอ่งโคราชก็มีร่องรอยวัฒนธรรมเป็นของตนเองในระยะเวลาไล่เลี่ยหรือพร้อมกันกับแหล่งบ้านเชียง

          วัฒนธรรมแบบบ้านเชียงมิได้มีอยู่ที่บ้านเชียงเพียงแห่งเดียว แต่มีกระจายอยู่ทั่วไปในท้องที่ต่างๆ เท่าที่ อ. ศรีศักร สำรวจพบก็มีมากถึง 83 แห่ง

          บ้านเชียงเก่าสุดในโลก เป็นเรื่องเหลวไหลมานานมากแล้ว อ. ศรีศักร วัลลิโภดม ยังเขียนบอกไว้อีกในหนังสือ เหล็ก “โลหปฏิวัติ” เมื่อ 2,500 ปีมาแล้ว (สำนักพิมพ์มติชน พิมพ์ครั้งแรก พ.ศ. 2548 หน้า 24-25) สรุปว่า

          “จากการขุดค้นและศึกษาเปรียบเทียบกับแหล่งโบราณคดีในประเทศใกล้เคียง คือ เวียดนามและจีนตอนใต้แล้ว อายุของยุคสำริดที่บ้านเชียงก็ลดลงมาเพียงแค่ระหว่าง 3,500-3,000 ปี ไม่เก่าแก่ไปกว่าทางเวียดนาม และทางเวียดนามอาจจะเก่ากว่าด้วยซ้ำ

          ปัจจุบันนี้ในการกำหนดอายุบ้านเชียงที่ปรากฏในซีดีรอมความรู้ต่างๆที่ทำขายทั่วโลก ก็เปลี่ยนแปลงไปแล้วอย่างสิ้นเชิง แต่ที่ยังคงเชื่ออยู่ว่ามีอายุถึง 5,600 ปีอยู่ ก็คือบรรดานักโบราณคดีไทย

          ตรงนี้สำคัญนัก จะเกี่ยวข้องถึงความรู้อื่นๆตามมาอีกมากพลอยคลาดเคลื่อนไปด้วย

 

บ้านเชียงเก่าสุด เรื่องเหลวไหล

          ชาร์ลส์ ไฮแอม ศาสตราจารย์ นักโบราณคดีชาวอังกฤษ สอนอยู่ที่นิวซีแลนด์ สรุปว่า เวลาคนพูดว่า “บ้านเชียงเป็นชุมชนยุคสำริดแรกเริ่มของโลกนั้น มันเป็นเรื่องเหลวไหล!”

          ขณะนี้ อ. ไฮแอม กำลังขุดค้นอยู่ที่ อ. โนนสูง จ. นครราชสีมา (เคยเข้ามาขุดค้นทางโบราณคดีในไทยทางอีสานตั้งแต่ พ.ศ. 2512 มีรายงานพิมพ์เผยแพร่เป็นเล่มทุกแห่งที่ขุดเสร็จสิ้น แล้วเคยร่วมงานขุดค้นที่บ้านเชียงตั้งแต่แรก)

          บอกไว้ล่าสุดในมติชน (ฉบับวันอาทิตย์ที่ 8 มีนาคม 2558 หน้า 14) ว่ายุคเก่าสุดของบ้านเชียง คือ ยุคหินใหม่ อายุ 1,400 ปีก่อนคริสตกาล หรือราว 3,500 ปีมาแล้วนี้เอง ยุคสำริดอายุราว 950 ปีก่อนคริสตกาล หรือราว 3,000 ปีมาแล้ว

          อ. ไฮแอม มีงานวิชาการโบราณคดี SEA และไทย (ที่แปลเป็นภาษาไทยก็มี) เป็นที่ยอมรับกว้างขวางระดับนานาชาติ โดยมีความเห็นทางวิชาการสอดคล้องกับนักโบราณคดีนานาชาติทั่วไปในโลก

          แต่ไม่ถูกใจและไม่ถูกจริตของนักโบราณคดีไทยกลุ่มหนึ่งที่ยังไม่มีผลงานวิชาการเป็นที่รู้จักและยอมรับทั้งในประเทศและนานาชาติ}