มติชนรายวัน ฉบับประจำวันศุกร์ที่ 27 กุมภาพันธ์ 2558

 

เมืองท่าจีน สมุทรสาคร

          ป้อมวิเชียรโชฎก จ. สมุทรสาคร อยู่สุดถนนกลางเมือง ชนฝั่งแม่น้ำท่าจีนที่เป็นบริเวณคับแคบ จึงคับคั่งทั้งคนทั้งรถ เพราะมีทั้งสถานีรถไฟ (จากวงเวียนใหญ่) และท่าเรือ(ข้ามไปท่าฉลอม)

          ไม่ควรก่อสร้างอาคารขนาดใหญ่สูงหลายชั้น เพราะจะยิ่งเพิ่มความโกลาหลแออัดยัดเยียดอึกทึก บดบังและเบียดเบียนสถานที่มีค่าทางประวัติศาสตร์ แถมทำลายพื้นที่สาธารณะของชุมชน

          ถ้าจะมีการก่อสร้างอย่างใดอย่างหนึ่ง ควรทำขนาดไม่สูงใหญ่เพื่อเสริมความงามความรู้ความร่มเย็น เช่น

          มิวเซียมเมืองท่าจีน (หรือเมืองสมุทรสาคร) เตี้ยๆกลมกลืนอยู่ใต้ร่มเงาสวนสาธารณะและศาลหลักเมือง

          เมืองท่าจีนและแม่น้ำท่าจีน (มาจากชื่อบ้านท่าจีน) เป็นชื่อดั้งเดิมของเมืองสมุทรสาคร (ชื่อใหม่มีขึ้นยุคอยุธยา) ปัจจุบันคือ จ. สมุทรสาคร ยังไม่มีมิวเซียมทันสมัยบอกความเป็นมาทางประวัติศาสตร์สังคมวัฒนธรรม

          มีส่วนทำให้สำนึกทางประวัติศาสตร์บกพร่อง จนไม่สนใจสงวนรักษาป้อมโบราณ คือ

          ป้อมวิเชียรโชฎก อยู่ปากคลองมหาชัย เชื่อมปากแม่น้ำท่าจีน ได้ชื่อป้อมตามนามบรรดาศักดิ์แม่กองผู้ควบคุมการก่อสร้างสมัย ร.3 คือพระยาโชฎึกราชเศรษฐี (ทองจีน)

          [โชฎก กับ โชฎึก เป็นคำเดียวกัน มาจาก โชต, โชติ, โชติก แปลว่า รุ่งเรือง, สว่างไสว, มหาศาล]

          ป้อมวิเชียรโชฎก สร้าง พ.ศ. 2371 สมัย ร.3 เมื่อมีกรณีพิพาทกับญวน ก่อด้วยอิฐถือปูน มีหอรบ ตามช่องกำแพงป้อมมีปืนใหญ่ประจำการไว้ป้องกันข้าศึกที่จะเข้ามาทางปากน้ำ

          กำแพงป้อมบางส่วน ถูกตัดใช้เป็นเส้นทางสัญจร ส่วนตัวป้อมเหลือสามด้าน คือ ทิศเหนือ ทิศใต้ และทิศตะวันตก ติดกับแม่น้ำท่าจีน

          ภายในบริเวณป้อมเป็นที่ตั้งของศาลหลักเมือง, ศาลเจ้าพ่อหลักเมือง, และสวนสาธารณะ

??? ?? ??????

          แม่น้ำท่าจีน เป็นเส้นทางคมนาคมสำคัญมากๆมาแต่ยุคสุวรรณภูมิ (ก่อนยุคทวารวดี) ไม่น้อยกว่า 2,000 ปีมาแล้ว

          เอกสารจีนยุคทวารวดี หลัง พ.ศ. 1000 เรียกแม่น้ำท่าจีน ว่าแม่น้ำมังกร หรือแม่น้ำอันเป็นที่อยู่ของมังกร โดยลึกเข้าไปถึง อ. นครชัยศรี จ. นครปฐม มีเมืองยุคทวารวดี และมีพระมหาธาตุหลวง ปัจจุบันเรียกพระปฐมเจดีย์

          ร.1 เคยยกกองเรือทางคลองมหาชัย ผ่านเมืองสมุทรสาคร แม่น้ำท่าจีน ลัดไปแม่น้ำแม่กลอง รับทัพอังวะที่ยกมาทางด่านเจดีย์สามองค์ เมืองกาญจนบุรี

          เอกสารครอว์ฟอร์ด สมัย ร.2 ระบุว่าบริเวณบ้านท่าจีน ตรงปากน้ำท่าจีน มีอู่ต่อสำเภาจีน คุณภาพไม้เนื้อแกร่ง เบา ดีเยี่ยม ฝีมือดี ราคาถูก

          สิ่งเหล่านี้ควรมีจัดแสดงบอกไว้ในมิวเซียมเมืองท่าจีน