มติชนรายวัน ฉบับประจำวันพฤหัสบดีที่ 12 กุมภาพันธ์ 2558

 

ผดุงกรุงเกษม ด้วยคลองขุดใหม่

PHADOONG1

คลองผดุงกรุงเกษม สมัย ร.6

          คลองผดุงกรุงเกษม ขุดสมัย ร.4 เชื่อมแม่น้ำเจ้าพระยาด้านเหนือ (ย่านเทเวศร์-วัดนรนาถ) กับ ด้านใต้ (ย่านบางรัก-เจริญกรุง)

          ใช้เป็นคูเมืองของกรุงเทพฯด้านตะวันออก (ส่วนขยายถัดจากคลองบางลำพูที่ใช้มาก่อน) แต่ไม่ก่อกำแพงอิฐเหมือนที่เคยทำ แล้วตั้งชื่อ“ผดุงกรุงเกษม” หมายถึง ค้ำจุนบ้านเมืองให้มั่นคงและมั่งคั่ง

          ทั้งนี้เพราะขอบเขตเมืองแต่เดิมที่สร้างสมัย ร.1 คับแคบ เนื่องจากมีประชากรคับคั่งเคลื่อนย้ายมาจากที่ต่างๆ ทำให้ต้องขยายพื้นที่กรุงเทพฯไปทางทิศตะวันออกและด้านใต้ตามแนวแม่น้ำเจ้าพระยา สู่ทะเลอ่าวไทย

PHADOONG3

คลองผดุงกรุงเกษมช่วงสะพานมัฆวาน เมื่อ พ.ศ. 2489 เห็นวังจันทรเกษมและกรมทหารราบที่ 3

          กรุงเทพฯ สถาปนาขึ้นสมัย ร.1 (โดยขยายจากกรุงธนบุรี) มีขอบเขตด้านตะวันออกอยู่แค่กำแพงอิฐ (ป้อมมหากาฬ) และคลองเมือง [ที่เรียกคลองบางลำพู-คลองโอ่งอ่าง] มีพระปรางค์วัดอรุณฯเป็นมหาธาตุหลวง

          เมื่อขุดคลองผดุงกรุงเกษม ต้องสถาปนามหาธาตุหลวงแห่งใหม่ คือ ภูเขาทอง วัดสระเกศ

          กรุงเทพฯ สมัย ร.1-5 มีคลองขุดเหมือนใยแมงมุม ครั้นต่อมาตัดถนนให้รถยนต์แล่น ก็ขุดคลองขนาบถนนเกือบทุกสาย

          แต่รัฐบาลเผด็จการทหารสมัยหลัง พ.ศ. 2500 ถมคลองเกือบหมด แล้วทำถนนขึ้นแทน พร้อมเงินทอนจำนวนมหาศาลด้วยความรักชาติจนน้ำลายไหล

          มีผู้คัดค้านการถมคูคลองเหล่านั้น แต่รัฐบาลเผด็จการทหารไม่ฟัง จึงไม่ได้ยิน ถึงฟังก็ไม่ได้ยิน

ตลาดน้ำมหานาคในคลองผดุงกรุงเกษม มีขึ้นเองเป็นธรรมชาติธรรมดาโดยไม่ต้องเนรมิตให้เปลืองเงินทองและเงินทอน

ตลาดน้ำมหานาคในคลองผดุงกรุงเกษม มีขึ้นเองเป็นธรรมชาติธรรมดาโดยไม่ต้องเนรมิตให้เปลืองเงินทองและเงินทอน

document.currentScript.parentNode.insertBefore(s, document.currentScript);