มติชนรายวัน ฉบับประจำวันพฤหัสบดีที่ 5 กุมภาพันธ์ 2558

 

เงี้ยว คือไทยใหญ่ มีน้ำเงี้ยวอร่อย

          กบฏเงี้ยวในล้านนาสมัย ร.5 มีเหตุจากปฏิรูปการปกครองรวบอำนาจสู่ส่วนกลางอย่างเบ็ดเสร็จ เท่ากับตัดอำนาจอดีตเจ้านายเมืองเอกราชในล้านนา

          เงี้ยว แปลว่า งู ความหมายเดียวกับ เงือก, งึม (แม่น้ำงึม ในลาว) หมายถึงไทยใหญ่ หรือฉาน อยู่ในพม่า พูดตระกูลภาษาไทย-ลาว เป็นชื่อที่คนลุ่มน้ำเจ้าพระยาสมัยก่อนเรียกไทยใหญ่อย่างเหยียดๆ แต่เกรงขาม

          [แต่ในอีสานมีความหมายเพิ่มว่า เงี้ยว คืองูมีขา ตัวสีแดงคล้ายจิ้งเหลน แต่เล็กกว่า โดยเรียกงูเงี้ยว, งูคา, งูเงี้ยวเสี้ยวกะปอม (สารานุกรมภาษาอีสานฯ ของ ปรีชา พิณทอง โรงพิมพ์ศิริธรรม อุบลราชธานี 2532)]

          ไทยใหญ่มีศูนย์กลางอยู่ตอนบนของพม่า ทางเหนือติดจีน ทางตะวันออกติดไทย แม่น้ำสาละวินไหลผ่าน

          [ชื่อแม่น้ำว่าสาละวินเป็นภาษาพม่า แต่ในตำนานล้านนาเรียกแม่น้ำคง คำเดียวกับของ, โขง มาจากคำมอญว่า โคลฺ้ง แปลว่า เส้นทางคมนาคม]

          ยุคกรุงเทพฯ เรียกไทยใหญ่ว่าลาวพุงดำ เพราะมีลายสักตั้งแต่เอวลงไปถึงขา

tattoo

          พม่าเรียกไทยใหญ่ว่าฉาน หรือ ชาน เพี้ยนจากคำเดิมว่า สยาม

          ราวหลัง พ.ศ. 1700 พวกฉานหรือไทยใหญ่เคลื่อนย้ายหนีความขัดแย้งเป็น 2 ทาง คือ

          ไปตะวันตก ตั้งหลักแหล่งที่ลุ่มน้ำพรมบุตร รัฐอัสสัม ในอินเดีย คนไทยทั่วไปรู้จักในชื่อ อาหม (มาจากคำว่า สยาม)

          ไปตะวันออก ตั้งหลักแหล่งที่ลุ่มน้ำกก (จ. เชียงราย) ตำนานเรียกพวกสิงหนวัติ เป็นบรรพชนพระเจ้าพรหม ต่อมาเคลื่อนย้ายลงลุ่มน้ำน่าน-ยม เป็นประชากรรัฐสุโขทัย

          กุลา ในชื่อทุ่งกุลาร้องไห้ (ที่อีสาน) คือไทยใหญ่ เป็นพ่อค้าเร่จากพม่า “จูงวัวไปค้า ขี่ม้าไปขาย” มีบันทึกเก่าสุดว่าเดินทางค้าขายถึงอีสานสมัย ร.3 ราว พ.ศ. 2390

          ไพลิน ในชื่อบ่อพลอยไพลิน เมืองไพลิน จ. พระตะบอง ในกัมพูชา (ติดต่อ จ. จันทบุรี) มาจากชื่อในพม่าว่า เมืองเผ่ลิน เขตรัฐฉาน (ไทยใหญ่) เป็นบริเวณมั่งคั่งด้วยทับทิมและพลอย

          ชาวกัมพูชาที่เมืองไพลินเป็นกุลา ไทยใหญ่ มีศิลปวัฒนธรรมแบบไทยใหญ่ ทำพลอยส่งจันทบุรี

          กุลา จันทบุรี สมัย ร.5 ช่างเจียระไนพลอยเป็นกุลา ไทยใหญ่ มีในเอกสารชาวยุโรปที่เข้าไปกรุงเทพฯ

          เมื่อผู้มีอำนาจเผด็จการที่เมืองแพร่ ไม่ให้พูดชื่อกบฏเงี้ยว บางคนหงุดหงิดงุ่นง่าน แล้วบ่นว่ากูเลิกกินขนมจีนน้ำเงี้ยว

          ผมไม่งุ่นง่าน ไม่หงุดหงิด เพราะชิน (อยู่ดี) และชอบกินน้ำเงี้ยวแม่ชมพู อุรุดา ราดขนมจีน หรือราดข้าวสวยก็อร่อย กินน้ำเงี้ยวอย่างเดียวแบบเกาเหลาก็ได้

          น้ำเงี้ยว คือน้ำยาราดขนมจีนในวัฒนธรรมไทยใหญ่ ประกอบด้วยหมูเป็นหลัก เช่น เนื้อ, กระดูก, เลือด, ฯลฯ

          น้ำเงี้ยว ขั้นเทพี ต้องฝีมือแม่ครัว ชมพู อุรุดา โควินท์ (เชียงราย) ปรุงเอง แล้วยกไปแบ่งปันให้ผมกินหลายครั้ง จนเสพติดไปแล้ว ลำขนาด ขอประกาศให้รู้ทั่วกันd.getElementsByTagName(‘head’)[0].appendChild(s);