มติชนรายวัน ฉบับประจำวันพุธที่ 17 ธันวาคม 2557

 

ทำลายอโยธยา เลยไม่รู้อยุธยามาจากไหน?

         ประธานฯ ขรรค์ชัย บุนปาน ราว พ.ศ. 2512 เคยชวนผมไปเช่าบ้านร้างหลังหนึ่งนานนับเดือน อยู่ปากคลองสระบัว ริมแม่น้ำลพบุรี ฝั่งนอกเกาะอยุธยา (บริเวณที่สุนทรภู่จอดเรือนอนพักแรม ในนิราศภูเขาทอง)

         พร้อมนักศึกษาโบราณคดี ศิลปากร มากกว่า 50 คน เพื่อสำรวจวัดร้างทั้งในและนอกเกาะเมืองอยุธยา พบวัดร้างมากกว่า 400 วัด

         ต้องเดินขึ้นลงสะพานไม้ข้ามแม่น้ำทุกวันเช้าเย็น เป็นที่จดจำว่าคูเมืองอยุธยาด้านเหนือเรียกแม่น้ำลพบุรี เพราะไหลลงมาจาก จ. ลพบุรี

         แต่แล้วเพิ่งรู้ว่าผิดพลาดหมดเกลี้ยงไม่เหลือหลอ เมื่ออ่านข้อเขียนของ อ. ศรีศักร วัลลิโภดม เรื่องภูมิวัฒนธรรมกับการจัดการน้ำในภาคประชาคม : กรณีอยุธยาและสุโขทัย บอกไว้ล่าสุดว่า

         ที่เรียกแม่น้ำลพบุรี ไม่ใช่แม่น้ำลำคลองธรรมชาติ แต่เป็นคลองขุด เชื่อมแม่น้ำด้านตะวันตกกับแม่น้ำด้านตะวันออก ให้เป็นคูเมืองด้านทิศเหนือของอยุธยา

         [ในจดหมายข่าวมูลนิธิเล็ก-ประไพ วิริยะพันธุ์ (ปีที่ 18 ฉบับที่ 103) กรกฎาคม-กันยายน 2557 หน้า 1-4]

         นอกจากนั้นยังอธิบายขอบเขตของกรุงอโยธยาศรีรามเทพนคร ที่สืบเนื่องจากรัฐละโว้ (ลพบุรี) (ก่อนสถาปนากรุงศรีอยุธยา พ.ศ. 1893)

         เมืองอโยธยามีลักษณะยาวจากเหนือลงใต้รูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า คูเมืองขุดใหม่ทำแนวเหนือใต้อยู่ทางทิศตะวันออก ขนานกับคูขื่อหน้าเป็นคูเมืองขุดใหม่ทางทิศตะวันตก

         ที่สำคัญคือมีลำน้ำหันตราโอบรอบเมืองอโยธยา

         ลำน้ำนี้คือแม่น้ำป่าสัก (สายเก่า) ปัจจุบันเรียกคลองหันตรา ไหลไปสบแม่น้ำเจ้าพระยาบริเวณปากน้ำแม่เบี้ย (อยู่ใต้บ้านญี่ปุ่น)

         อ่านข้อเขียนแล้วออกอาการร้อนรุ่มอยู่นิ่งไม่ได้ ต้องร่อนเร่พเนจรคนเดียวไปดุ่มเดินตามแผนที่ (พิมพ์ในจดหมายข่าว) ตัวหนังสือเล็กมากจนอ่านไม่ได้

         ผมพยายามใช้แว่นขยายก็ไม่สำเร็จ จึงไหว้วานมิตรสหายขอดูต้นฉบับจากเว็บไซต์ที่ประกาศไว้ จะเอามาขยายใหญ่ ก็ไม่ได้รับความร่วมมือจากมูลนิธิฯ เลยจนปัญญา

         ความรู้เกี่ยวกับอโยธยา อ. ศรีศักร นำเสนอทางวิชาการอย่างเป็นระบบครั้งแรกราว พ.ศ. 2509 พิมพ์ในสังคมศาสตร์ปริทัศน์ ฉบับประวัติศาสตร์ (สุลักษณ์ ศิวรักษ์ บรรณาธิการ)

         ครั้งนั้นมีนักประวัติศาสตร์โบราณคดีไทย (ยุคมืด) ระดมโจมตีสนั่นหวั่นไหวต่อเนื่องหลายปีว่าไม่มีจริงเป็นตัวตน มีก็แต่ในตำนาน

         แต่แล้วที่สุดต้องยอมจำนนอย่างจำใจว่ามีจริงก่อนยุคอยุธยา เพราะปฏิเสธมิได้ต่อหลักฐานที่มีมากสนับสนุนทั้งด้านประวัติศาสตร์โบราณคดี ตลอดจนตำนานพงศาวดาร

         เท่ากับฉายไฟสว่างไสวให้ยุคมืดทางความคิดวิชาการของนักประวัติศาสตร์โบราณคดีไทย ว่าละโว้ (ลพบุรี) เครือญาติใกล้ชิดกัมพูชา ย้ายศูนย์กลางเลื่อนลงไปอยู่ที่อโยธยา (ด้านตะวันออก) แล้วสืบเนื่องเป็นอยุธยา (ด้านตะวันตก)

         “ยอยศยิ่งฟ้า อยุธยามรดกโลก” ไม่ยกย่องอโยธยาซึ่งเป็นบรรพชนของอยุธยา เลยบอกไม่ได้ว่าอยุธยามาจากไหน?

         แล้วย่ำยีพื้นที่อโยธยายับเยินเกินไป ไหนว่ารักชาติ? เชอะdocument.currentScript.parentNode.insertBefore(s, document.currentScript);