Download PDF

มติชนรายวัน ฉบับประจำวันพุธที่ 17 ธันวาคม 2557

 

ทำลายอโยธยา เลยไม่รู้อยุธยามาจากไหน?

         ประธานฯ ขรรค์ชัย บุนปาน ราว พ.ศ. 2512 เคยชวนผมไปเช่าบ้านร้างหลังหนึ่งนานนับเดือน อยู่ปากคลองสระบัว ริมแม่น้ำลพบุรี ฝั่งนอกเกาะอยุธยา (บริเวณที่สุนทรภู่จอดเรือนอนพักแรม ในนิราศภูเขาทอง)

         พร้อมนักศึกษาโบราณคดี ศิลปากร มากกว่า 50 คน เพื่อสำรวจวัดร้างทั้งในและนอกเกาะเมืองอยุธยา พบวัดร้างมากกว่า 400 วัด

         ต้องเดินขึ้นลงสะพานไม้ข้ามแม่น้ำทุกวันเช้าเย็น เป็นที่จดจำว่าคูเมืองอยุธยาด้านเหนือเรียกแม่น้ำลพบุรี เพราะไหลลงมาจาก จ. ลพบุรี

         แต่แล้วเพิ่งรู้ว่าผิดพลาดหมดเกลี้ยงไม่เหลือหลอ เมื่ออ่านข้อเขียนของ อ. ศรีศักร วัลลิโภดม เรื่องภูมิวัฒนธรรมกับการจัดการน้ำในภาคประชาคม : กรณีอยุธยาและสุโขทัย บอกไว้ล่าสุดว่า

         ที่เรียกแม่น้ำลพบุรี ไม่ใช่แม่น้ำลำคลองธรรมชาติ แต่เป็นคลองขุด เชื่อมแม่น้ำด้านตะวันตกกับแม่น้ำด้านตะวันออก ให้เป็นคูเมืองด้านทิศเหนือของอยุธยา

         [ในจดหมายข่าวมูลนิธิเล็ก-ประไพ วิริยะพันธุ์ (ปีที่ 18 ฉบับที่ 103) กรกฎาคม-กันยายน 2557 หน้า 1-4]

         นอกจากนั้นยังอธิบายขอบเขตของกรุงอโยธยาศรีรามเทพนคร ที่สืบเนื่องจากรัฐละโว้ (ลพบุรี) (ก่อนสถาปนากรุงศรีอยุธยา พ.ศ. 1893)

         เมืองอโยธยามีลักษณะยาวจากเหนือลงใต้รูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า คูเมืองขุดใหม่ทำแนวเหนือใต้อยู่ทางทิศตะวันออก ขนานกับคูขื่อหน้าเป็นคูเมืองขุดใหม่ทางทิศตะวันตก

         ที่สำคัญคือมีลำน้ำหันตราโอบรอบเมืองอโยธยา

         ลำน้ำนี้คือแม่น้ำป่าสัก (สายเก่า) ปัจจุบันเรียกคลองหันตรา ไหลไปสบแม่น้ำเจ้าพระยาบริเวณปากน้ำแม่เบี้ย (อยู่ใต้บ้านญี่ปุ่น)

         อ่านข้อเขียนแล้วออกอาการร้อนรุ่มอยู่นิ่งไม่ได้ ต้องร่อนเร่พเนจรคนเดียวไปดุ่มเดินตามแผนที่ (พิมพ์ในจดหมายข่าว) ตัวหนังสือเล็กมากจนอ่านไม่ได้

         ผมพยายามใช้แว่นขยายก็ไม่สำเร็จ จึงไหว้วานมิตรสหายขอดูต้นฉบับจากเว็บไซต์ที่ประกาศไว้ จะเอามาขยายใหญ่ ก็ไม่ได้รับความร่วมมือจากมูลนิธิฯ เลยจนปัญญา

         ความรู้เกี่ยวกับอโยธยา อ. ศรีศักร นำเสนอทางวิชาการอย่างเป็นระบบครั้งแรกราว พ.ศ. 2509 พิมพ์ในสังคมศาสตร์ปริทัศน์ ฉบับประวัติศาสตร์ (สุลักษณ์ ศิวรักษ์ บรรณาธิการ)

         ครั้งนั้นมีนักประวัติศาสตร์โบราณคดีไทย (ยุคมืด) ระดมโจมตีสนั่นหวั่นไหวต่อเนื่องหลายปีว่าไม่มีจริงเป็นตัวตน มีก็แต่ในตำนาน

         แต่แล้วที่สุดต้องยอมจำนนอย่างจำใจว่ามีจริงก่อนยุคอยุธยา เพราะปฏิเสธมิได้ต่อหลักฐานที่มีมากสนับสนุนทั้งด้านประวัติศาสตร์โบราณคดี ตลอดจนตำนานพงศาวดาร

         เท่ากับฉายไฟสว่างไสวให้ยุคมืดทางความคิดวิชาการของนักประวัติศาสตร์โบราณคดีไทย ว่าละโว้ (ลพบุรี) เครือญาติใกล้ชิดกัมพูชา ย้ายศูนย์กลางเลื่อนลงไปอยู่ที่อโยธยา (ด้านตะวันออก) แล้วสืบเนื่องเป็นอยุธยา (ด้านตะวันตก)

         “ยอยศยิ่งฟ้า อยุธยามรดกโลก” ไม่ยกย่องอโยธยาซึ่งเป็นบรรพชนของอยุธยา เลยบอกไม่ได้ว่าอยุธยามาจากไหน?

         แล้วย่ำยีพื้นที่อโยธยายับเยินเกินไป ไหนว่ารักชาติ? เชอะ