มติชนรายวัน ฉบับประจำวันพฤหัสบดีที่ 27 พฤศจิกายน  2557

 

สหรัฐ ส่ง“บ้านเชียง”คืนไทย

          สหรัฐส่งโบราณวัตถุคืนไทย มีหลายอย่าง ทั้งวัฒนธรรมบ้านเชียงในอีสานตอนบน (บริเวณ จ. อุดรธานี และสองฝั่งโขง ถึงเวียงจัน) และวัฒนธรรมภาคกลาง ลุ่มน้ำเจ้าพระยา

          ทำไมสหรัฐส่งคืนไทย?

          เป็นคำถามน่าสงสัย แต่คงแสวงหาคำอธิบายไม่ได้ง่ายๆขณะนี้ เพราะน่าจะมีลับลมคมในไม่น้อย

          แต่ต้องนับเป็นความเคลื่อนไหวดีและมีประโยชน์ต่อไทย เพราะสื่อทุกแขนงเสนอข่าวพร้อมในคราวเดียวกัน

          ที่กรมศิลปากรควรใช้จังหวะเวลาช่วงนี้เร่งรัดแบ่งปันข้อมูลข่าวสารและเผยแพร่ความรู้อย่างง่ายๆสู่สาธารณะอย่างกว้างขวาง เกี่ยวกับลักษณะสังคมวัฒนธรรมดั้งเดิมยุคต้นๆของประวัติศาสตร์ในไทยและอาเซียน ราว 3,000 ปีมาแล้ว ซึ่งล้วนมีบรรพชนร่วมกันทั้งคนอาเซียนและคนไทย

          กรมศิลปากรทำได้ดีแค่มีแจกให้สื่อเป็นรูปโบราณวัตถุและบอกอายุโดยประมาณ (ที่มีผิดพลาดเรื่องอายุเก่าสุด)

          แต่ไม่มีข้อมูลเบื้องต้นเกี่ยวกับลักษณะสังคมวัฒนธรรม ซึ่งควรเตรียมทำได้ก่อนนัดแถลงข่าว

          หรือแถลงข่าวแล้วก็ยังทำได้อีก โดยมีเสวนาง่ายๆในโรงละครเล็ก ซึ่งเคยทำมาแล้วในเรื่องอื่นๆ เช่น เรื่องขอม

          ปัญหาน่าจะอยู่ที่วิธีคิดและวิธีทำ

          ไม่สอดคล้องกับสถานการณ์ และไปกันไม่ได้กับความเคลื่อนไหวของสังคมที่ไม่หยุดนิ่ง แต่ผู้บริหารระดับสูงของหน่วยงานราชการไทยหยุดนิ่ง สวนทางโลกหมุน

          กรณีตัวอย่างโบราณวัตถุที่สหรัฐคืนไทยคราวนี้ กรมศิลปากรควรทำคำอธิบายแล้วมีกิจกรรมแบ่งปันข้อมูลข่าวสาร และเผยแพร่ความรู้สู่สาธารณะอย่างทันทีทันใด

          จะโดยนักวิชาการจากกรมศิลปากร หรือโดยร่วมมือกับนักวิชาการสถาบันอื่นๆก็ได้ ซึ่งยิ่งดีด้วยซ้ำ

          แต่ควรเป็นนักวิชาการพูดจาภาษาคนทั่วไปรู้เรื่องง่ายๆ ไม่พูดภาษาเทพ คือภาษาวิชาการโบราณคดีขั้นเทพ ซึ่งอย่าว่าแต่คนทั่วไป แม้เทพด้วยกันเองก็ฟังไม่รู้เรื่อง

          อนุรักษ์กับแบ่งปันเผยแพร่ต้องทำควบคู่ไปด้วยกัน

          นักวิชาการไทยทั้งในมหาวิทยาลัยและในหน่วยงานรัฐ มัก“ดีแต่พูด”ตามทฤษฎีสากล แต่ปฏิบัติจริงไม่ได้ เพราะไม่ทำ แถมยังดูถูกด้วยซ้ำไปต่อกิจกรรมแบ่งปันเผยแพร่อย่างง่ายๆสู่สาธารณะ(ยกเว้นได้ประโยชน์ใส่ตัวเองก็ยกย่องว่าดีงาม)

          บรรณาธิการมติชนรายวัน วรศักดิ์ ประยูรศุข บัญชาการให้ผู้สื่อข่าวเสาะหาข้อมูลข่าวสารความรู้รอบด้านเกี่ยวกับโบราณวัตถุบ้านเชียงจากผู้รู้ด้านต่างๆมานำเสนอต่อเนื่อง กระทั่งในพื้นที่สุวรรณภูมิในอาเซียน (หน้า 17 ฉบับวันนี้) มีคำอธิบายเพิ่มเติมแตกแขนงออกไปนอกเหนือจากข่าวแจกของกรมศิลปากร

          (ทั้งหมดนี้เป็นแนวทางที่ คุณขรรค์ชัย บุนปาน เริ่มต้นทำไว้หลายสิบปีแล้วเมื่อเป็นบรรณาธิการ ประชาชาติรายวัน ราว พ.ศ. 2518 ผมเคยเขียนบอกหลายวันแล้ว)

          ขอย้ำว่างานแบ่งปันเผยแพร่ต้องง่ายๆ บ่อยๆ ซ้ำๆซากๆ สม่ำเสมอต่อเนื่องยาวนาน

          อย่าให้นักวิชาการขั้นเทพมาทำงานด้านนี้ เพราะเสียมากกว่าได้ ควรจัดที่ทางให้เขาอยู่เบื้องหลังคอยหาข้อมูล(เท่านั้น)

          แล้วนักปฏิบัติด้านบริหารจัดการ PR รับข้อมูลวิชาการขั้นเทพมาพิจารณาเลือกสรรปรับใช้ด้วยภาษาคนชั้นชาวบ้านๆ (ไม่ใช่ภาษาเทพ)}