มติชนรายวัน ฉบับประจำวันพฤหัสบดีที่ 20 พฤศจิกายน  2557

 

โลกหัวเราะเยาะตำราประวัติศาสตร์ไทย

          “ผมพูดได้เลยว่าการสอนประวัติศาสตร์ในเมืองไทยนี่ ทั่วโลกเขาหัวเราะเยาะกัน เหมือนกับเราไปอยู่คนละโลกกันมาเมื่อเทียบกับประเทศอื่นๆ”

          ฮิวโก้-จุลจักร จักรพงษ์ บอกไว้ในนิตยสาร mars (ฉบับตุลาคม 2557 หน้า 105)

          แล้วบอกอีกยาวต่อไปว่าเราควรจะส่งเสริมเชิดชูวีรบุรุษ ทุกประเทศก็ต้องมี แต่การสอนประวัติศาสตร์ไม่ได้เป็นแค่สอนให้เรียนรู้เหตุการณ์ที่เกิดขึ้น แต่มันคือวิชาที่ต้องตีความและทำความเข้าใจว่าข้อมูลแต่ละชิ้นต้องใช้วิจารณญาณในการอ่าน ในการเชื่อ

          “การเรียนการสอนประวัติศาสตร์ในเมืองนอกนั้น จะสอนว่าใครเขียน แล้วเขียนเมื่อไหร่ แล้วอยู่ในเหตุการณ์ใกล้ชิดแค่ไหน จากนั้นค่อยมาหยิบว่าเราเรียนรู้อะไรได้บ้าง โดยรู้ทั้งรู้ว่าความตั้งใจของคนเขียนคืออะไร ต้องการให้อะไรเกิดขึ้น”

          มันไม่ใช่แค่เรียนรู้ว่า พ.ศ. นี้เกิดอะไรขึ้น แต่มันเป็นการเรียนรู้การดูหลักฐาน และวินิจฉัยว่าอะไรเกิดขึ้นเพราะอะไร มีการถกเถียง อภิปราย ด้วยความรู้ และสอนให้บริโภคข้อมูลเป็น อันนี้น่าจะเป็นประเด็นหลัก”

          กลับมาที่สังคมไทย การเรียนการสอนประวัติศาสตร์ไทย (รวมโบราณคดี) เน้นท่องจำตามตำราของครูบาอาจารย์ผู้สอน โดยไม่อนุญาตให้คิดต่าง

          ใครฝ่าฝืนก็สอบไม่ผ่าน หรืออาจรับข้อกล่าวหาถูกตามล่าแม่มด

          มีผู้รู้และผู้มากประสบการณ์วิพากษ์วิจารณ์เรื่องนี้นานแล้ว และมีคำอธิบายมากมายหลายหลาก แต่การเรียนการสอนของไทยไม่เปลี่ยน หรือเปลี่ยนช้ามากๆและน้อยจนนับไม่ได้ เพราะครูบาอาจารย์ส่วนมากปรับวิธีคิดและวิธีทำไม่ได้

          ผมไม่อยู่ในฐานะแนะนำเรื่องสำคัญอย่างนี้ แต่ผู้มีเมตตาบอกเอาบุญว่า mars แม็กกาซีนร่วมสมัย สัมภาษณ์นักร้องร่วมสมัยระดับสากลโลกพาดพิงถึงเรื่องนี้ไว้ จึงเลือกคัดมาแบ่งปันเผยแพร่ให้กว้างออกไป

          ทัศนะของฮิวโก้มีประโยชน์มาก ที่ไม่จำเป็นต้องเป็นนักปราชญ์ราชบัณฑิตถึงจะฉลาดเฉลียวก้าวหน้ากว้างขวาง

          นักปราชญ์ราชบัณฑิตเสียอีกมักอนุรักษ์สุดโต่ง แล้วขัดขวางความเปลี่ยนแปลง จึงมีปัญหาไม่ก้าวหน้าคาราคาซังทุกวันนี้