มติชนสุดสัปดาห์ ลงฉบับประจำวันศุกร์ที่ 31 ตุลาคม 2557

 

บ้านโคกไทย

เดิมเรียก โคกมอน ไม่ใช่ โคกมอญ

. ศรีมโหสถ จ. ปราจีนบุรี

 

          โคกไทย หมายถึง พื้นที่เนินสูง มีคนไทยอาศัยอยู่ เดิมชื่อโคกมอน

          บ้านโคกไทยเป็นชื่อใหม่ที่มีขึ้นเมื่อหลังวันที่ 24 มิถุนายน พ.ศ. 2482 (วันประกาศเปลี่ยนชื่อจากประเทศสยาม เป็น ประเทศไทย)

บ้านโคกมอน

          โคกมอน หมายถึง พื้นที่เนินสูง มีต้นขัดมอนขึ้นทั่วไป เป็นชื่อเดิมของบ้านโคกไทย

          (แต่ถูกทำให้เข้าใจคลาดเคลื่อนว่าชื่อ โคกมอญ)

          ต้นขัดมอน ถ้าขึ้นตามสวนมอน (สวนหม่อน) จะขัดขวางต้นมอนไม่เจริญเติบโต มีชื่อเรียกอย่างอื่นไปตามคำท้องถิ่น เช่น หญ้าขัดมอน, ต้นคัดมอน, ต้นไม้กวาด, ฯลฯ

          (ต้นมอน คือ ต้นหม่อน เลี้ยงตัวไหม ทอผ้าไหม)

ต้นขัดมอน หรือหญ้าขัดมอน มักขึ้นในที่ชุ่มชื้น และทนทานต่อน้ำท่วมขัง ตามพื้นที่รกร้าง ข้างถนนหนทาง และชายป่า ทั่วทุกภาคของประเทศไทย

บ้านชุมแสง

          ชุมแสง หมายถึงพื้นที่มีต้นแสงหรือผักแสงขึ้นอยู่รวมกันมาก เป็นอีกชื่อหนึ่งของโคกมอน

          พวนเรียกบ้านชุมแสง ไทยเรียกบ้านโคกมอน

 

บ้านโคกมอญ

          โคกมอญ หมายถึงพื้นที่เนินสูง มีคนมอญตั้งชุมชน

          ไม่มีหลักฐานใดๆ บอกว่า สมัย ร.2 ให้มอญไปตั้งกองจับช้างป่าบริเวณนี้ ตามที่มีผู้ผูกเรื่องขึ้นสมัยหลังๆ

          ซึ่งน่าจะเกิดความเข้าใจคลาดเคลื่อนไขว้เขวจากชื่อ ต้นขัดมอน หรือหญ้าขัดมอน เป็น คนมอญ

 

เจดีย์แบบพวน เชียงขวาง

          เจดีย์วัดแสงสว่าง สร้างราวหลัง พ.ศ. 2380 เป็นสถาปัตยกรรมแบบพวนเชียงขวาง (ในลาว) ซึ่งมีในชุมชนคนพวนที่อื่นอีก เช่น ที่ อ. พนมสารคาม จ. ฉะเชิงเทรา และที่ อ. บ้านหมี่ จ. ลพบุรี

          แต่มักถูกทำให้เข้าใจคลาดเคลื่อนว่าเป็นสถาปัตยกรรมแบบมอญ จึงยกเป็นหลักฐานแสดงว่าชุมชนมอญสร้างไว้ ซึ่งไม่ใช่ เพราะไม่เคยมีชุมชนมอญ และไม่เป็นเจดีย์แบบมอญ

คนพวน

          คนพวนบ้านโคกมอญและที่อื่นๆ ในไทย ถูกชักชวนและถูกกวาดต้อนมาครั้งใหญ่สมัย ร.3 ยกทัพไปตีเวียงจันเมื่อ พ.ศ. 2369 แล้วเผาเวียงจัน เมื่อ พ.ศ. 2371

          ต่อมา พ.ศ. 2380 ชักชวนและกวาดต้อนคนพวนทั้งจากเมืองพวน (เชียงขวาง) กับเมืองเวียงจัน และจากบ้านเมืองสองฝั่งโขง ลงไปไทย บางกลุ่มมาตั้งหลักแหล่งที่โคกมอน

 

บรรพชนคนพวน อยู่เชียงขวาง ในลาว

          คนพวน คือคนที่ราบสูง มีหลักแหล่งดั้งเดิมอยู่บริเวณที่ราบสูงทุ่งไหหิน แขวงเชียงขวาง อยู่ทางตะวันออกเฉียงเหนือของลาว ติดพรมแดนเวียดนาม

          พวน แปลว่า ที่ราบสูง, ที่สูง เป็นคำเดียวกับ พูน, โพน

          ไทยพวน หมายถึง ชาวพวน หรือคนพวน เพราะคำว่า ไต, ไท, ไทย แปลว่า คน, ชาว

          ลาวพวน หมายถึง คนลาวจากเมืองพวน หรือคนพวนจากเมืองลาว เป็นชื่อที่คนในไทยเรียกคนพวนว่า ลาวพวน