มติชนรายวัน ฉบับประจำวันอังคารที่ 14 ตุลาคม 2557

 

ความเป็นคน สนุกกว่าน่า

          “ความเป็นคน” ทะลุพ้น “ความเป็นไทย” เพราะความเป็นไทยไม่มีอยู่จริง แต่เป็นสิ่งถูกสร้างขึ้น หรือเสกสรรปั้นแต่งขึ้น ให้ตรงตามอุดมคติที่ต้องการของคนชั้นสูง (ตามที่ครูบาอาจารย์นักปราชญ์ร่วมสมัยบอกไว้)

          แล้วยัดเยียดครอบงำให้คนทั่วไปเชื่อว่าความเป็นไทยอย่างไม่เท่าเทียมมีอยู่จริง โดยกล่อมเกลาบังคับให้ยอมจำนนต่อความไม่เท่าเทียมนั้น

          แต่ความเป็นคน มีสำนึกเสมอภาคและเสรีภาพ ด้วยความเป็นสากล มีคำอธิบายแหลมคมลึกซึ้งอย่างยิ่งเท่าที่ผมเคยอ่านเรื่องความเป็นสากล อยู่ในข้อเขียนเรื่องความเป็นสากล โดย วิจักขณ์ พานิช (มติชนรายวัน ฉบับวันอาทิตย์ที่ 5 ตุลาคม 2557 หน้า 6) จะขอยกมาแบ่งปันไว้ ดังนี้

          “คำว่า ‘เป็นสากล’ ที่ใช้กันในไทย เป็นแค่การ justify รูปแบบความล้าหลังที่ไม่ยอมเปลี่ยนตัวเอง ไม่เคยทะลุไปถึง ‘คุณค่าที่เป็นสากล’ อย่าง ความเสมอภาค เสรีภาพ ทางความคิด สิทธิมนุษยชน หรือ สิทธิในการเลือกตั้ง โดยพวกเขาเลือกมองว่าคุณค่าพวกนั้นเป็น คุณค่าแบบตะวันตก ไม่ใช่คุณค่าแบบไทย”

          “โลกทุกวันนี้ก็กำลังพัฒนาไปสู่สังคมแบบ ‘one world’ ทุกประเทศ ทุกวัฒนธรรม ทุกชนชาติ ทุกภาษา ทุกศาสนา เชื่อมสัมพันธ์กัน เรียนรู้จากกัน และแลกเปลี่ยนกันไม่ทางใดก็ทางหนึ่ง ไม่มีประเทศใดที่สามารถแยกตัวเอง โดยไม่สัมพันธ์กับประเทศอื่นวัฒนธรรมอื่นได้อย่างเบ็ดเสร็จเด็ดขาด”

          “ทุกประเทศต่างก็พยายามรักษาเอกลักษณ์และความเป็นตัวของตัวเองไว้ให้ได้มากที่สุด แต่อีกด้านหนึ่งการสัมพันธ์กับประชาคมโลกทำให้แต่ละประเทศต้องปรับตัวและพัฒนาตนเอง เพื่อส่งเสริม ‘คุณค่าอันเป็นสากล’ ให้เป็นที่ปรากฏ”

          “แต่ด้วยการปลูกฝังความรักชาติ ศาสน์ กษัตริย์ อย่างเข้มข้น ทำให้พื้นฐานความเข้าใจเรื่อง ความเป็นสากลดูจะบิดเบี้ยวและรางเลือนไปหมด”

          “สุดท้ายความเป็นไทยก็เลยมีทิศทางตรงกันข้ามกับความเป็นสากลอย่างที่เห็น เรากำลังทำตัวแปลกแยกจากสังคมโลก ส่งเสริมสถานะของความดีและคนดีที่มองไม่เห็นหัวคนอื่น เราพยายามผลักไสความเป็นอื่นทุกรูปแบบ รวมถึงประณามชาวโลกว่า ไม่เข้าใจความเป็นไทย ไม่เข้าใจบริบทการเมืองไทย”

           “การจะทะลุไปสู่คุณค่าอันเป็นสากลได้นั้นจำเป็นต้องผ่านกำแพงการปกป้องตัวเอง ไม่ว่าจะเป็น ความเป็นไทย ความเป็นพุทธ ความเป็นชาติ หรือความเป็นอะไรก็แล้วแต่ ก้าวข้ามเส้นกั้นขวางของความดี เลว —– จนสัมผัสกับความเป็นธรรมดา ‘คุณค่าความเป็นมนุษย์’ ซึ่งควรได้รับการเคารพอย่างเสมอภาคเท่าเทียม”

          “ไม่ใช่เพราะว่ามนุษย์ดีเป็นสากล หรือเลวเป็นสากล แต่เพราะความดีเลวแปรเปลี่ยนได้ คนทุกคนสามารถเรียนรู้และตื่นรู้ได้”

          “…และประชาธิปไตย ก็คือระบอบการปกครองที่ส่งเสริมคุณค่าอันเป็นสากลที่ว่านั้น”

          ก้าวทะลุความเป็นไทย ไปสู่ความเป็นคน สนุกกว่ากันเยอะแยะเลยน่า