มติชนรายวัน ฉบับประจำวันอังคารที่ 30 กันยายน 2557

 

ลพบุรี ของดีมีอยู่ แต่ไม่มีใครรู้ค่า

          ของดีมีอยู่ แต่ไม่รู้จักคุณค่าและมูลค่าของดีๆนั้น เลยพากันทำอีลุ่ยฉุยแฉกที่ลพบุรี เช่น กรณีวัดไลย์ แล้วยังมีอีก เช่น เขาสมอคอน

          รัฐละโว้ (ลพบุรี) เมื่อหลัง พ.ศ. 1500 เป็นศูนย์กลางทางการเมืองและวัฒนธรรมขอมลุ่มน้ำเจ้าพระยา

          [ขอมไม่ใช่ชื่อชนชาติ แต่เป็นชื่อทางวัฒนธรรม (เหมือนแขก, คริสต์) อย่างหลวมๆ โดยรวมๆหมายถึงพวกนับถือพราหมณ์และมหายาน ไม่ว่าเป็นตระกูลมอญ-เขมร, ชวา-มลายู, หรือไทย-ลาว ถ้าเข้ารีตเป็นพราหมณ์และมหายานแล้ว ถูกเรียกเป็นขอมทั้งนั้น แนวคิดนี้ผมได้จากเมื่ออ่านข้อเขียนของ ม.ร.ว. คึกฤทธิ์ ปราโมช ในสยามรัฐรายวัน นานหลายปีแล้ว]

          พระร่วง แห่งรัฐสุโขทัย กับ พญางำเมือง แห่งรัฐพะเยา มีตำนานเล่าว่าลงไปเรียนศิลปวิทยาการ (เช่น อักษรเขมร) พร้อมกันที่สำนักสุกทันตฤๅษี เขาสมอคอน อยู่นอกเมืองละโว้ เมื่อหลัง พ.ศ. 1700

          แม้กระทั่งอักษรไทยแบบสุโขทัย ในพงศาวดารเหนือก็บอกว่าได้จากเมืองละโว้

          เรื่องเล่าทั้งหมดจะจริงหรือไม่จริงพิสูจน์ไม่ได้ ยังไม่น่าเชื่อ แต่โดยรวมๆแล้วตำนานและพงศาวดารกำลังจะบอกว่าเมืองละโว้เมื่อหลัง พ.ศ. 1500 เป็นศูนย์กลางทางศิลปวิทยาการในวัฒนธรรมขอม ซึ่งเป็นพื้นฐานสำคัญมากของยุคอยุธยาและไทยทุกวันนี้

          เขาสมอคอน ปัจจุบันอยู่ในเขต อ. ท่าวุ้ง จ. ลพบุรี เป็นภูเขาหินปูนลูกเตี้ยๆอยู่กลางทุ่ง โดดเด่นเป็นแลนด์มาร์กสำคัญมากตั้งแต่หลายพันปีมาแล้ว

          ชาวบ้านรู้จักเขาสมอคอนจากคำบอกเล่าตามเรื่องรามเกียรติ์ ว่าหนุมานยกเขาสรรพยา (อ. สรรพยา จ. ชัยนาท) เทินหัวเหาะผ่านมาเพื่อหาต้นสังกรณีกับตรีชวา ทำยาใส่แผลถวายพระลักษมณ์ที่ถูกอาวุธจากฝ่ายยักษ์

          จึงมีผู้คิดสร้างรูปหนุมานเทินเขาสรรพยาเป็นสัญลักษณ์ไว้บนยอดเขาสมอคอน

          ส่วนเรื่องพระร่วงกับพญางำเมือง มาเรียนหนังสือที่สำนักเขาสมอคอน ไม่มีใครพูดถึง ไม่รู้จัก เนื่องเพราะการศึกษาไทยตัดขาดให้ทิ้งพื้นฐานดั้งเดิมของท้องถิ่นทั่วประเทศมานานมากแล้ว

เขาสมอคอน อ. ท่าวุ้ง จ. ลพบุรี มีรูปปั้นหนุมานเทินหัวด้วยเขาสรรพยา (ภาพโดย สรวิศ รุ่งเลิศมณีพงศ์)

          คำบอกเล่าอย่างนี้ไม่ต้องท่องจำเป็นอาขยานให้รกสมอง เพียงสร้างบรรยากาศสั่งสม ไม่ต้องสั่งสอน แต่โดยบอกเล่าบ่อยๆ แล้วคนจำได้เอง ไม่ต้องท่อง

          ครูบาอาจารย์ในสถาบันการศึกษา จ. ลพบุรี น่าจะร่วมกันแบ่งปันเผยแพร่ข้อมูลความรู้เรื่องพระร่วงกับพญางำเมืองให้เป็นที่รู้ทั่วกันในลพบุรี และในชุมชนชาวบ้านเขาสมอคอน แล้วร่วมกันทำอนุสรณ์สถานเป็นสัญลักษณ์ของสติปัญญาวิชาความรู้

          อย่างน้อยก็เป็นทางเลือกคู่กับรูปปั้นหนุมานบนยอดเขา ที่ทำลายสภาพแวดล้อมธรรมชาติอย่างอุจาดสาหัสสากรรจ์} else {