มติชนรายวัน ฉบับประจำวันจันทร์ที่ 1 กันยายน 2557

 

คนไทยอยู่ที่นี่ ที่สุพรรณและที่อื่นๆ

          สุพรรณบุรี มาจากไหน? เหน่อสุพรรณ สำเนียงหลวง กรุงศรีอยุธยา เป็นรายการคืนความสุขด้วยประวัติศาสตร์ ของกรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม

          มีที่โรงละครแห่งชาติ สุพรรณบุรี พรุ่งนี้ อังคารที่ 2 กันยายน 2557 ตั้งแต่ราว 13.00 น. เป็นต้นไป

          อธิบดีกรมศิลปากร เอนก สีหามาตย์ ชวนผมไปเล่าเรื่องสุพรรณ สุพรรณ ตั้งแต่ยุคดึกดำบรรพ์ จนยึดครองกรุงศรีอยุธยาสำเร็จราว พ.ศ. 1900 ได้นามจากชาวตะวันตกเป็นครั้งแรกว่าราชอาณาจักรสยาม

          ผมเลยขอท่านอธิบดีช่วยจัดการแสดงของกรมศิลปากร ให้สอดคล้องกับเรื่องที่จะเล่า ว่ารากเหง้าสายสำคัญของสุพรรณมาจากวัฒนธรรมลุ่มน้ำโขง

          มีทั้งหลักฐานและร่องรอยประวัติศาสตร์โบราณคดี รวมทั้งสังคมวัฒนธรรมจำนวนมาก ที่บอกให้รู้ว่าคนจากลุ่มน้ำโขงเป็นพวก“สยาม” (โดยเฉพาะตระกูลลาว-ไทย หรือไทย-ลาว) ทยอยเคลื่อนย้ายลงมาลุ่มน้ำเจ้าพระยา ตั้งแต่ราวหลัง พ.ศ. 1000 แล้วมากขึ้นเมื่อหลัง พ.ศ. 1500 แล้วมีอำนาจรัฐหลัง พ.ศ. 1700 หลังจากนั้นเรียกตัวเองว่า“คนไทย”

          ฐานที่มั่นสำคัญของตระกูลไทย-ลาวจากลุ่มน้ำโขงอยู่ฟากตะวันตกลุ่มน้ำเจ้าพระยา ตั้งแต่ สุพรรณบุรี, เพชรบุรี, จนถึง นครศรีธรรมราช จึงมีร่องรอยการละเล่นเหลืออยู่ในราชสำนักอยุธยา เช่น

          ระเบ็ง (เรียกกันอีกว่า โอละพ่อ) เป็นการละเล่นศักดิ์สิทธิ์ในราชสำนักยุคต้นอยุธยา มีรากจากเซิ้งบั้งไฟขอฝน

          พระรถ เมรี มีทั้งละครชาตรีของชาวบ้าน และกาพย์ขับไม้สมโภชเจ้านายชั้นสูง ซึ่งเป็นเรื่องเล่าบรรพชนลาวลุ่มน้ำโขง แล้วมีภาคจบชื่อ นางมโนห์รา

          นี่ยังไม่นับขับเสภาและอื่นๆอีกหลายอย่าง ผมเขียนอธิบายไว้แล้วในหนังสือที่กรมศิลปากรพิมพ์เป็นเล่มแจกในงานคราวนี้

          หนังใหญ่วัดขนอน ผมขอให้ท่านอธิบดีเชิญมาแสดงด้วย เพราะหัวใจสำคัญนอกจากตัวหนังแล้ว ยังพากย์และเจรจาด้วยสำเนียงแม่กลอง (ซึ่งเหน่อขนานเดียวกันกับสุพรรณและหลวงพระบาง)

          ผมไปดูหนังใหญ่วัดขนอนแล้ว 2 รอบ ชื่นชอบสำเนียงแม่กลองที่พากย์และเจรจา หาฟังอย่างนี้ยากนัก นี่แหละของแท้ดั้งเดิมที่สืบจากยุคอยุธยา (เคยได้ยินเมื่อสัก 30 ปีมาแล้ว จากวัดอื่นๆ เช่น วัดสว่างอารมณ์ ชัยนาท)

          พากย์และเจรจาโขนกรมศิลปากร ถือเป็นสำเนียงหลวง เพราะถูกปรับปรุงจากโขนหลวงในราชสำนักยุคต้นกรุงเทพฯ ผ่านมาราว 200 ปีแล้ว แต่ถึงยังไงก็มีเค้าสำเนียงเหน่ออยู่ด้วย เพียงแต่หูคนยุคนี้ฟังไม่ออกแล้วเท่านั้นแหละ

          ประวัติศาสตร์แห่งชาติของไทย โดยคนชั้นนำยุคก่อนพากันมโนขึ้นเอง ว่าสุโขทัยเป็นราชธานีแห่งแรก (รัฐในอุดมคติ) เพราะคนไทยอพยพมาจากดินแดนต่างดาว?

          คสช. และกระทรวงศึกษาธิการ (ของ คสช.) ตลอดจนพวกสนับสนุนคนไม่เท่าเทียมกัน ถ้ายังเชื่ออย่างนั้นอยู่ก็ตามใจ

          แต่ผมไม่เชื่อ และจะไม่เชื่อต่อไป