มติชนรายวัน ฉบับประจำวันพุธที่ 27 สิงหาคม  2557

 

ดงพญากลาง รอยต่อลพบุรี-โคราช

          กองทัพยุค ร.5 มีบอกในนิราศหนองคายว่าออกจากโคราชจะกลับกรุงเทพฯ ต้องเดินทัพผ่านทิวเขาพังเหย แล้วลงทางดงพญากลาง ซึ่งเป็นบริเวณลาดจากที่ราบสูงลงที่ราบลุ่ม มีระดับสูงต่ำต่างกันมากกว่า 100 เมตร

          เส้นทางที่เป็นช่องเขาลงลำพญากลางตรงนี้อยู่เขต อ. ด่านขุนทด (นครราชสีมา) ตามถนนหมายเลข 2256 ลงไป เขต อ. ลำสนธิ (ลพบุรี)

          มีเทือกเขาสลับซับซ้อน แต่อยู่ห่างๆ โดยมีพื้นที่สูงๆ ต่ำๆ เป็นลอนคล้ายสันทรายขนาดมหึมากลางป่าดง ผ่านบริเวณที่รับรู้กันทั่วไป สมัย ร.5 จนถึงปัจจุบันเรียกทิวเขาพังเหย

เส้นทางที่ราบสูงโคราชลงที่ราบลุ่มดงพญากลาง ระหว่างทางบนถนนแยกจากคลองไผ่ (เขื่อนลำตะคอง) ข้ามไปทางตะวันตก ลัดเลาะภูเขาเตี้ยๆ จากเขต อ. สีคิ้ว ไปเขต อ. ด่านขุนทด มองเห็นทิวเขาพังเหยที่ดงพญากลางอยู่ลิบๆ (ภาพโดย อรวรรณ จิตรรัมย์)

          ดงพญากลางอยู่เชิงทิวเขาพังเหย ในหนังสือนิราศหนองคายเรียก“เขาบังเหย”

          น่าเชื่อว่าเดิมรู้จักในชื่อ เขา“บัง”เหย แต่ภายหลังเพี้ยนเป็น เขา“พัง”เหย จนทุกวันนี้

          (บัง คำลาวตรงกับ บาง หมายถึง ลำห้วย, ลำคลอง, บริเวณมีน้ำไหล เช่น ในอีสานมีชื่อ บังอี่, บังมุก, บังทราย เป็นต้น เหย ตรงกับ ระเหย หมายถึง แห้งด้วยสภาวะที่ของเหลวกลายเป็นไอ)

          ทิวเขาพังเหย เป็นส่วนทิศใต้ของทิวเขาเพชรบูรณ์ตะวันออก

          ทอดตัวเริ่มตั้งแต่ อ. หนองไผ่ จ. เพชรบูรณ์ ลงไปจนเกือบสุดทิวเขา (แถบลำพญากลาง บริเวณรอยต่อลพบุรี-ชัยภูมิ-นครราชสีมา) มีลักษณะเป็นสันเขาซึ่งมีผาสูงชันทางด้านทิศตะวันตก

          นิราศหนองคายพรรณนาเส้นทางเอียงลาดลงดงพญากลาง ว่า “เดินเลียบเนินเขาใหญ่ไถลลง หนทางตรงรีบเดินดำเนินพล” ดังนี้

          ข้ามเขาเหวตาบัวน่ากลัวโข                       ดูใหญ่โตสูงเยี่ยมเทียมเวหน

          มีเขาใหญ่สูงชันอยู่ชั้นบน                          แลเหลือบยลแหงนฟ้าดูตาลาย

          จำเพาะมีมรคาสองวาศอก                        แลเป็นหมอกมืดมิดใจจิตหาย

          ข้างขวามือเขาชันกีดกั้นราย                      ข้างเบื้องซ้ายเหวลึกคิดนึกกลัว

          จะลึกสักเท่าไรเราไม่รู้                              ไม่อาจดูขนพองสยองหัว

          แม้นตกลงคงเหลวเหวตาบัว                      ระวังตัวพลัดตกหกคะมำ

          หนทางเดินลึกไกลไถลตรง                        กลัวช้างลงเดินเลียบเหยียบถลำ

          ช้างเดินลากขาหลังมันช่างทำ                     กูบเอียงคว่ำข้างหน้าเมื่อขาลง

          ถึงที่ต่ำข้ามลำพญากลาง                          เข้าเดินทางทิวไม้ไพรระหง

          เข้าแขวงเมืองบัวชุมเห็นพุ่มพง                  ตัดทางตรงมาทำเนียบประเทียบพัก

          อยู่เชิงเขาบังเหยลมเชยฉ่ำ                        ริมฝั่งน้ำพญากลางต่างประจักษ์

          คนหิวจริงวิงเวียนเจียนจะชัก                     ถึงบ่ายสักสามโมงท้องโล่งมา