มติชนรายวัน ฉบับประจำวันศุกร์ที่ 8 สิงหาคม 2557

 

รับน้องใหม่ หนุ่มหน่ายคัมภีร์

          เทศกาลรับน้องใหม่ปีนี้เพิ่งมาถึง เพราะเปลี่ยนกำหนดเปิดเรียนปีการศึกษาใหม่ให้ตรงกับอาเซียน

          รับน้องเป็นวัฒนธรรมอำนาจ ประเพณี“อิมพอร์ต”ใหม่ เพิ่งมียุคนักเรียนนอก เริ่มในมหาวิทยาลัย แล้วกระจายสู่สถาบันการศึกษาระดับต่างๆ

          ขณะนี้มีผู้บอกว่าเข้าถึงระดับมัธยมปลาย กำลังไปสู่มัธยมต้น และอาจถึงระดับประถมในเร็วๆนี้ (หรือมีบ้างแล้วก็ไม่รู้)

          มีผู้ซักถามว่าจะแก้ไขอย่างไร? เพราะมีปัญหาหมักหมมมากไม่รู้จบ และแปลกแยกแตกต่างจากการศึกษาในโลก

          ผมตอบไม่ได้ เพราะไม่มีสติปัญญากล้าหาญ จึงแนะนำให้อ่านคำนำเสนอของ อ. ชาญวิทย์ เกษตรศิริ (พิมพ์เมื่อ พ.ศ. 2517) ในหนังสือหนุ่มหน่ายคัมภีร์

          มีใจความตอนหนึ่งจะคัดมาแบ่งปันไว้ให้กว้างขวางไปอีก (โดยจัดย่อหน้าใหม่) ดังนี้

ผมแต่งนิยายขนาดสั้นไว้ แต่คิดไม่ออกว่าถ้าให้เหมาะจะตั้งชื่ออะไร? เมื่อจะพิมพ์เป็นเล่มครั้งแรก พ.ศ. 2512 คุณขรรค์ชัย บุนปาน เลยตั้งชื่อว่า หนุ่มหน่ายคัมภีร์

          ในเมื่อระบบอาวุโสซีเนียริตี้มีปัญหาดังที่เห็นอยู่ ทำไมนิสิตนักศึกษาไทยจึงยังคงรักษาประเพณีนี้เอาไว้

          คำตอบอาจจะอยู่ที่ว่าระบบนี้คล้องจองพอดีกับค่านิยมของสังคมไทย

          สังคมไทยในบางส่วนและบางเวลาชื่นชอบอยู่กับการเคารพเชื่อฟังโดยไม่มีเหตุผล ระบบอาวุโสได้ช่วยเป็นตัวกระชับให้เกิดความเคารพเชื่อฟังดังกล่าว

          รุ่นน้องเคารพรุ่นพี่ในมหาวิทยาลัย เมื่อต่างจบออกไปทำงานทำการ (ส่วนใหญ่รับราชการ) ระบบนี้ก็ได้เป็นเครื่องกระชับความสัมพันธ์ผู้น้อย-ผู้ใหญ่เอาไว้ต่อไปอีก ทำให้ง่ายต่อการบังคับบัญชา ทำให้ง่ายต่อการรวมกลุ่ม (ของผู้ที่มาจากมหาวิทยาลัยเดียวกัน) เพื่อผลประโยชน์ของกลุ่ม ซึ่งไม่เป็นประโยชน์ต่อสังคมโดยส่วนรวม เพราะทำให้มีการแบ่งสี แบ่งสถาบันกันในวงการราชการและวงการอาชีพอื่นๆ

          และที่ไกลไปกว่านั้นก็คือระบบอาวุโสแบบนี้เมื่อใช้โดยไม่มีขอบเขตจำกัด ทำให้ขาดความคิดโต้แย้ง ขาดความคิดริเริ่ม และที่สุดเป็นการวางรากฐานให้กับการใช้อำนาจเด็ดขาด กลายเป็นระบบเผด็จการไปในบั้นปลาย

          เราคงจะมาถึงจุดที่จะต้องประเมินกันแล้ว ว่าระบบนี้มีดีมากกว่าเสีย หรือเสียมากกว่าดีแน่ จะต้องคงเอาไว้หรือทิ้งไปเพื่อสร้างสังคมที่ดีกว่า

          รายชื่อสภานิติบัญญัติ น่าจะเป็นพยานสนับสนุนความเห็นที่คัดมานี้ของ อ. ชาญวิทย์ ว่านับแต่ปีที่เขียน (พ.ศ. 2517) จนถึงปีนี้ (พ.ศ. 2557) ราว 40 ปี ไม่มีอะไรเปลี่ยนไป

          และคงไม่เปลี่ยนแปลงอีกนานdocument.currentScript.parentNode.insertBefore(s, document.currentScript);