Download PDF

มติชนรายวัน ฉบับประจำวันพุธที่ 30 กรกฎาคม  2557

 

เส้นทางเดินทัพ ของหงสาวดีรบอยุธยา

          มีเรื่องติดใจอยู่นานมากแล้ว ผมเป็นจิตรกร เคยทำงานในบริเวณ อ. บ้านไร่ อุทัยธานี อยู่หลายปี ผ่านไปมาแถวๆ อ. ดอนเจดีย์ จ. สุพรรณบุรี เป็นประจำ

          ผมสงสัยข้อมูลทางประวัติศาสตร์ในข้อที่ว่า ทำไมพม่าถึงยกทัพข้ามภูเขาหลายสิบ กม. มาทางตะวันตกของสุพรรณบุรี บริเวณนี้หาน้ำยากมาก มีห้วยเล็กๆ อยู่ไม่กี่เส้น และมีน้ำเฉพาะฤดูฝนเท่านั้น

          การยกทัพขนาดใหญ่ มีคน ช้าง ม้า มากมาย น่าจะล่องมาทางแควน้อย แควใหญ่มากกว่า อาศัยน้ำมาตลอดทางจนกระทั่งการต่อแพขนเสบียง ปืนใหญ่ เสร็จแล้วก็เดินตรงเข้าอยุธยาเลย

          ทำไมต้องอ้อมขึ้นไปทางสุพรรณบุรี ผมไม่เข้าใจ | “มนุษย์ปู่”

          ไปรษณียบัตรจาก“มนุษย์ปู่” มีคำถามที่โดยลำพังผมเองตอบไม่ได้เลย แม้เคยได้ยินได้ฟังครูบาอาจารย์นักปราชญ์ก่อนๆบอกไว้นานแล้ว ก็ไม่ได้จำ

          นึกขึ้นได้ว่าคำอธิบายทุกอย่างมีในหนังสือตามรอยสมเด็จพระนเรศวรมหาราช ของท่านมุ้ย ม.จ. ชาตรีเฉลิม ยุคล ทรงเล่าเรื่องการค้นคว้าและสำรวจเพื่อเตรียมถ่ายทำหนัง จะคัดมาดังนี้

          ทำไมสมเด็จพระนเรศวรถึงได้ทรงมาตั้งทัพอยู่ที่หนองสาหร่าย

          คำถามนี้ถ้าถามในสมัยพระนเรศวร ใครๆก็ตอบได้ว่า ก็เพราะเส้นทางที่จะไปอโยธยาโดยทางแม่น้ำจรเข้สามพันนั้นจะต้องผ่านหนองสาหร่ายก่อนที่จะลัดไปออกแม่น้ำสุพรรณ

          เส้นทางอื่นอาจจะมี เช่น ตัดผ่านเมืองสุพรรณ แต่จะต้องผ่านบึงผ่านหนอง ผ่านบริเวณที่พื้นดินอ่อนที่พื้นล่างเป็นโคลน ซึ่งช้างม้าวัวควายเสบียงสัมภาระไม่สามารถที่จะผ่านได้

          เหตุที่พื้นดินในบริเวณนั้นเป็นดินอ่อน เป็นหนองเป็นบึง ก็เพราะบริเวณรอบๆเมืองสุพรรณบุรีครั้งหนึ่งเมื่อไม่นานมานี้เอง เคยเป็นทะเลมาก่อน เพราะฉะนั้นพื้นดินที่อยู่รอบๆสุพรรณบุรีจึงเต็มไปด้วยบึงกับหนองน้ำและพื้นดินที่ดูแข็ง แต่ข้างล่างจะเป็นโคลนที่ไม่สามารถรับน้ำหนักของช้างหรือยุทธปัจจัยที่มีน้ำหนักมากๆได้

          ผมเรียนรู้เรื่องนี้จากประสบการณ์ในขณะที่ผมทำหนังเรื่อง “สุริโยไท” —–

          เราพบว่าการยกทัพผ่านพื้นดินอ่อนนั้นเป็นไปไม่ได้ เพราะช้างจะตกหล่มครับ ทั้งๆที่พื้นดินก็ดูธรรมดาๆ มีต้นไม้ขึ้นเป็นป่าละเมาะ แต่ใต้พื้นดินมันเป็นโคลน และน้ำหนักของช้างทำให้มันจมลงไปในดินเหมือนถูกธรณีสูบ

          นอกจากช้างแล้ว สัมภาระอื่นๆที่มีน้ำหนักมากเช่นปืนใหญ่ก็ไม่สามารถผ่านที่ลุ่มรอบๆสุพรรณบุรีได้ —–

          เพราะฉะนั้นการขนย้ายยุทธปัจจัยที่มีน้ำหนักจึงจำเป็นต้องพึ่งทางน้ำ โดยบรรทุกไปกับแพหรือเรือ

          ดังนั้น จึงมีแต่เส้นทางที่เลียบไปตามแม่น้ำจรเข้สามพันเท่านั้นเองที่กองทัพหงสาวดีจะใช้ได้เช่นเดียวกับเส้นทางที่คนโบราณใช้ลำน้ำสายนี้เป็นเส้นทางคมนาคมมากว่า 2,000 ปีแล้ว

          เอาละ เป็นอันว่าหนองสาหร่ายเป็นที่ที่เหมาะสมในการตั้งทัพสกัดกองทัพของพระมหาอุปราชา เพราะว่ากองทัพของพระมหาอุปราชาจำเป็นจะต้องผ่านทางนี้อย่างแน่นอน

          การศึกษาไทยเรียนประวัติศาสตร์อย่างท่องจำวีรกรรมวีรบุรุษ โดยไม่มีภูมิศาสตร์ จึงไม่เข้าใจภูมิประเทศ

          ประวัติศาสตร์แบบนี้ใช้การอย่างอื่นลำบาก นอกจากใช้ปลุกใจให้รบคนอื่น ถ้าไม่มีใครรบด้วยก็รบกันเองif (document.currentScript) {