Download PDF

มติชนรายวัน ฉบับประจำวันจันทร์ที่ 21 กรกฎาคม 2557

 

ลำตะคอง ที่วัดศาลาลอย โคราช

          ท่านประธานฯ ขรรค์ชัย บุนปาน สั่งการไว้ก่อนเข้าโรงพยาบาลให้หมอผ่าตัดใหญ่ ว่าต้องการต้นฉบับโคราช มาจากไหน?

          ผมลงมือทำไว้เกือบเสร็จแล้ว แต่ยังต้องซ่อมสิ่งที่ขาด

          วันเข้าพรรษาผ่านมา นัด อ. สมชาย นิลอาธิ (จากมหาสารคาม) ไปดูลำตะคอง ที่ไหลผ่านวัดศาลาลอย โคราช

ลำตะคอง ไหลผ่านเมืองโคราช จากด้านทิศตะวันตก ไปลงแม่น้ำมูลทางด้านทิศตะวันออก (แผนที่โดย ทนงศักดิ์ หาญวงษ์)

          ผมออกจาก กทม. ตีห้าครึ่ง ถึงโคราช เก้าโมงเช้า พลัดหลงเข้าเมืองไปติดขบวนแห่เทียนพรรษาอยู่หลังอนุสาวรีย์ย่าโม เลยหนีออกหัวซุกหัวซุน เพราะไม่คุ้นทางหนีทีไล่ จนไปถึงวัดศาลาลอย

กองขยะรอเขี่ยลงลำตะคอง หลังเมรุเผาศพ วัดศาลาลอย

          วัดศาลาลอย อยู่ริมลำตะคอง (ที่ไหลไปลงแม่น้ำมูล ทาง ต. ท่าช้าง อ. เฉลิมพระเกียรติ) นอกกำแพงเมืองนครราชสีมา ทางมุมตะวันออกเฉียงเหนือ

          เชื่อกันสืบมาว่าท้าวสุรนารีและสามี (คือ เจ้าพระยามหิศราธิบดี) เป็นผู้สร้างวัดนี้ เมื่อ พ.ศ. 2370

          ครั้นท้าวสุรนารีถึงแก่อสัญกรรม พ.ศ. 2395 สามีของท่านได้สร้างเจดีย์บรรจุอัฐิไว้ที่วัดนี้ (ต่อมาเจดีย์ชำรุด จึงมีผู้สร้างใหม่ย้ายไปไว้ที่วัดพระนารายณ์)

          โบสถ์ใหม่วัดศาลาลอย เป็นสถาปัตยกรรมร่วมสมัย ออกแบบโดย อ. วิโรฒ ศรีสุโร (ถึงแก่กรรมแล้ว) ตอนออกแบบโบสถ์ ท่านพาขรรค์ชัยกับผมไปเดินสำรวจที่วัดนี้ตั้งแต่แรก

ห้องน้ำของวัดที่สร้างติดลำตะคอง บริเวณชาวบ้านปล่อยปลาแก้บน หลังวัดศาลาลอย

          ทุกวันนี้มีเพลงโคราช รับเล่นแก้บนประจำที่วัดศาลาลอย

          เพลงโคราช เป็นกลอนเพลง(หัวเดียว)ลุ่มน้ำเจ้าพระยา ตระกูลเดียวกับเพลงพาดควาย, ปรบไก่, ฉ่อย, ฯลฯ

          น่าเชื่อว่าแผ่ขึ้นไปโคราชตั้งแต่ยุคต้นอยุธยา เมื่อพระเจ้าแผ่นดินอยุธยาครั้งนั้นสถาปนาเมืองนครราชสีมาริมลำตะคอง เพื่อควบคุมทรัพยากรลุ่มน้ำมูล และเส้นทางลุ่มน้ำโขง ลงโตนเลสาบในกัมพูชา

          ลำตะคอง มาจากลำคลอง และเติม ตะ แทรกเข้าไป นานเข้าเสียงควบกล้ำหาย กลายเป็น ตะคอง

          คลอง เป็นคำมอญ แปลว่า ทาง, เส้นทาง} else {}