Download PDF

มติชนรายวัน ฉบับประจำวันจันทร์ที่ 14 กรกฎาคม 2557

 

กินข้าวหลาม อิ่มและอร่อย

          หลาม น่าจะเป็นวิธีปรุงอาหารเก่าแก่มาก หรืออาจเก่าแก่ที่สุดของมนุษย์ ก่อนรู้จักทำภาชนะดินเผาใช้หุงต้ม นับเป็นวัฒนธรรมร่วมของอาเซียน (อุษาคเนย์)

          แม้ทำภาชนะดินเผาได้แล้วก็ใช่ว่าจะมีไว้ปรุงอาหารทุกคน เพราะภาชนะดินเผายุคแรกหลายพันปีมาแล้ว เป็นเทคโนโลยีระดับสูงและก้าวหน้ามากที่สุด จึงมีเฉพาะคนมีอำนาจและบริวาร คือ หมอผี, หัวหน้าเผ่าพันธุ์

          ส่วนสามัญชนคนทั่วไปก็กินโดยใช้กระบอกไม้ไผ่หลามข้าวสารเหนียวหรือใบไม้ห่อแล้วโยนหมกเผาไฟ

          หลาม หมายถึงทำให้สุกภายในกระบอกไม้ไผ่ ด้วยการเผาไฟรอบๆ กระบอก ซึ่งมีต่างกัน 2 อย่าง ได้แก่

โชว์ข้าวหลาม กลุ่มต้านรัฐประหารชุมนุมหน้าสถานเอกอัครราชทูตสหรัฐฯ ถนนวิทยุ ให้กำลังใจและแสดงความยินดีในโอกาสวันชาติสหรัฐฯ พร้อมทั้งกินข้าวหลาม โดยอ้างว่ากินแทนแซนด์วิช ขณะที่บางรายชู 3 นิ้ว แต่คนละรูปแบบกับที่ถูกห้าม สุดท้ายถูกตำรวจ-ทหารตามประกบหลังแยกย้าย (รูปและใต้ภาพจากหนังสือพิมพ์ไทยรัฐ ฉบับวันเสาร์ที่ 5 กรกฎาคม 2557)

          ข้าวหลาม คือ ข้าวสารเหนียวแช่น้ำให้ไม่แข็งตัว (ดั้งเดิมไม่ใส่กะทิ ต่อมาภายหลังใส่กะทิ)

          เมื่อได้เวลาสมควรก็ตักข้าวสารเหนียวแช่น้ำใส่กระบอกไม้ไผ่ราวครึ่งกระบอก แล้วเติมน้ำให้ท่วมข้าวสารเหนียว เอาใบตองห่อกาบมะพร้าวเป็นก้อนทำจุกปิดปากกระบอกไว้

          จากนั้นเอากระบอกไม้ไผ่ใส่ข้าวสารเหนียวมีน้ำขลุกขลิก ไปตั้งเป็นแถวเป็นแนวบนพื้นดินที่ปรับเตรียมไว้ แล้วสุมไฟรอบแถวกระบอกไม้ไผ่ให้น้ำเดือดจนข้าวสุก จึงลดราไฟจนดับลง ก็ได้ข้าวหลามสุกแล้วในกระบอก

          กับข้าวหลาม หรือ หลามกับข้าว หมายถึง “กับข้าว” ที่กินพร้อมข้าว คือ ชิ้นสัตว์ที่จะทำหลาม เช่น กบ, เขียด, ปลา, ฯลฯ ใส่กระบอกไม้ไผ่ พร้อมเครื่องปรุง เช่น พริก,   หอม, กระเทียม, ฯลฯ เติมน้ำขลุกขลิก แล้วเอาไปเผาไฟให้สุก ก็เอาออกมากินได้

          หมก คือ ของกินที่ห่อด้วยใบตอง แล้วนึ่งหรือย่างไฟให้สุกเป็นของกินเหมือน “กับข้าวหลาม”

          แต่มีงานวิจัยบอกว่า ข้าวหลาม เป็นคำไทยที่ยืมจากภาษามอญ ว่า ขลามฺ (อยู่ในหนังสือเรื่องลักษณะคำไทยที่มาจากภาษามอญ โดย น.ส. วัฒนา บุรกสิกร สถาบันไทยคดีศึกษา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ พ.ศ. 2541 หน้า 199)

          ผมไม่รู้ภาษามอญ เลยตัดสินใจด้วยตัวเองไม่ได้ เพราะพื้นฐานไม่พอ

          ที่แน่ๆคือกินข้าวหลาม อิ่มและอร่อยif (document.currentScript) {