Download PDF

มติชนรายวัน ฉบับประจำวันจันทร์ที่ 16 มิถุนายน 2557

 

เพลงระบำ ของครูมนตรี ตราโมท

          ครูมนตรี ตราโมท แต่งเพลงระบำ ให้กรมศิลปากรบรรเลงประกอบแสดงระบำในโรงละครแห่งชาติ นานมากหลายปี จึงมีเพลงระบำนับไม่ถ้วน

          จนมีผู้ยกย่องสรรเสริญว่าท่านเป็น“อมตะนิรันดร์กาลแห่งเพลงระบำ”

          ระบำ แปลว่า ฟ้อนรำเป็นชุด (ถ้าฟ้อนไม่เป็นชุดก็มักเรียก รำ) เป็นคำยืมจากเขมรว่า “รบำ” (อ่านว่า รัว-บำ)

          ในแง่ภาษาเขมร บรรดาครูบาอาจารย์สอนนานแล้วว่า รำ กับ รบำ เป็นคำเดียวกัน เมื่อแผลงคำโดยเติม บ ในรำ เป็น รบำ

          ฟ้อน เป็นคำลาว มีความหมายเดียวกับคำเขมรว่า รำ และ รบำ ไทยยืมมารวมกันเป็นคำไทยว่า ฟ้อนรำ กับ ฟ้อนระบำ

          นี่คือพยานอย่างหนึ่งว่าความเป็นไทยมีส่วนผสมของลาวกับเขมร (แล้วมีมอญด้วย)

          เล่นระบำ หรือจับระบำ ในพจนานุกรมภาษาเขมรว่า แลบฺงรบำ (อ่าน ละ-แบง-ระ-บำ) แปลว่า การแสดงมีทั้งร้องทั้งรำ

          แลบฺง คำเขมรแปลว่า เล่น, การละเล่น ไทยยืมมาเรียกการละเล่นอย่างหนึ่งในราชสำนักยุคต้นอยุธยาว่า ระเบ็ง แต่มีร้องเซิ้งเลียนแบบเซิ้งบั้งไฟ

          (เรื่องนี้เกี่ยวข้องกับความเป็นไทยมาจากลาวและเขมร ที่ต้องร่วมกันศึกษาวิจัยในรายละเอียดกันต่อไป ถ้าลดอคติได้)

เป่าแคนทำเพลงระบำและช่างฟ้อนระบำ ราว 3,000 ปีมาแล้ว เก่าสุดเท่าที่มีหลักฐานในอาเซียนขณะนี้ (ลายเส้นคัดลอกจากลายสลักบนขวานสัมฤทธิ์ พบที่เวียดนาม)

          ม.ร.ว. จักรรถ จิตรพงศ์ (ประธานมูลนิธิมนตรี ตราโมท ในพระราชูปถัมภ์ฯ) กับ คุณกชภรณ์ ตราโมท (กรรมการและเลขานุการมูลนิธิฯ) ส่งเอกสารและกำหนดการมาให้ เกี่ยวกับงานวันครูมนตรี ตราโมท พ.ศ. 2557 ดังนี้

          วันอังคารที่ 17 มิถุนายน  ณ พิพิธภัณฑ์บ้านครูมนตรี ตราโมท (นนทบุรี) 09.30 น. บำเพ็ญกุศลทางศาสนา

          วันเสาร์ที่ 21 มิถุนายน เสวนาทางวิชาการ ณ โรงละครวังหน้า (เชิงสะพานปิ่นเกล้า ฝั่งพระนคร)

          10.00 น. เสวนาเรื่องบอกเล่าเพลงระบำอมตะ

          ดร. สิริชัยชาญ ฟักจำรูญ, อาจารย์ทัศนีย์ ขุนทอง ศิลปินแห่งชาติ, อาจารย์สถาพร สนทอง, ม.ร.ว. อรฉัตร ซองทอง, อาจารย์อานันท์ นาคคง และ อาจารย์พรทิพย์ อินทิวโรทัย ดำเนินรายการ

          13.00 น. แสดงระบำเพลินพนาลัย โดย ศูนย์วัฒนธรรมมหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์

          13.30 น. เสวนาเรื่องนิรันดร์กาลแห่งเพลงระบำ

          ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร. สุรพล วิรุฬรักษ์, ดร. อนุชา ทีรคานนท์, อาจารย์อานันท์ นาคคง, อาจารย์พรทิพย์ อินทิวโรทัย ดำเนินรายการ

          [หมายเหตุ : หนังสือที่ระลึกงานวันครูมนตรี ตราโมท ประจำปี 2557 บรรจุข้อมูลเอกสารประกอบการประชุม]} else {