มติชนรายวัน ฉบับประจำวันศุกร์ที่ 23 พฤษภาคม 2557

 

ท่องเที่ยวด้วยประวัติศาสตร์สังคม

          อุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย ศรีสัชนาลัย และกำแพงเพชร มรดกโลก จำนวนนักท่องเที่ยวในพื้นที่ลดลงต่อเนื่อง

          สถิติ ปี 2554-2555 จำนวนนักท่องเที่ยวในสุโขทัย ลด 4% ศรีสัชนาลัย ลด 24% และกำแพงเพชร ลด 14%

          หนึ่งในสาเหตุหลักที่ทำให้นักท่องเที่ยวลดต่อเนื่อง ทางกระทรวงท่องเที่ยวฯระบุว่า

          ขาดมัคคุเทศก์ท้องถิ่น และผู้สื่อความหมายท้องถิ่นที่เข้าใจพื้นที่และเข้าใจมรดกโลกที่อยู่ในพื้นที่อย่างถ่องแท้ ทำให้ขาดแรงดึงดูดจูงใจ

          อพท. (องค์การบริหารการพัฒนาพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน) (องค์การมหาชน) ร่วมกับยูเนสโก จึงมีโครงการพัฒนามัคคุเทศก์ท้องถิ่นเพื่อการพัฒนาการท่องเที่ยวโดยชุมชน

          ถึงตรงนี้ต้องทำความเข้าใจให้ตรงกันก่อน ว่าพื้นที่มรดกโลกสุโขทัย ศรีสัชนาลัย และกำแพงเพชร เป็นแหล่งท่องเที่ยวทางประวัติศาสตร์และศิลปวัฒนธรรม

          จุดอ่อนของคำอธิบายกระแสหลัก คือผูกติดอยู่กับประวัติศาสตร์แห่งชาติแบบอาณานิคม และประวัติศาสตร์ศิลปะแบบอาณานิคม ที่ถูกสร้างใหม่โดยเจ้าอาณานิคมยุโรป กับเจ้านายคนชั้นสูงไทย

          นักท่องเที่ยวรุ่นใหม่ๆไม่ศรัทธา เพราะฟังแล้วก็รู้ว่าปลอม

          ของจริงที่มีทั้งคุณค่าทางศิลปวัฒนธรรมและมูลค่าทางการท่องเที่ยว คือ รัฐสุโขทัย (รวมพื้นที่ศรีสัชนาลัยและกำแพงเพชร) ตั้งอยู่บริเวณชุมทางการเคลื่อนย้ายของคนนานาชาติพันธุ์ บนเส้นทางการค้าภายในข้ามภูมิภาคระหว่างอ่าวตังเกี๋ยและลุ่มน้ำโขง (ทางตะวันออก) กับอ่าวเมาะตะมะและลุ่มน้ำสาละวิน (ทางตะวันตก) ตั้งแต่ราวหลัง พ.ศ. 500 ลงมา จนเติบโตเป็นรัฐสุโขทัยราวหลัง พ.ศ. 1700

          งานค้นคว้าเรื่องสำคัญเกี่ยวกับลุ่มน้ำปิง-ยม-น่าน ของ อ. พิเศษ เจียจันทร์พงษ์ ผู้เชี่ยวชาญประวัติศาสตร์โบราณคดีไทยในกรมศิลปากร ยืนยันเรื่องนี้ได้

          เสียแต่กรมศิลปากร(ที่ผ่านมา)ไม่รู้ค่า สักแต่ว่าพิมพ์หนังสือออกมา (เมื่อ พ.ศ. 2555) แล้วทิ้งขว้าง ไม่ใส่ใจเนื้อหาสาระสำคัญจนบัดนี้ ทั้งๆสำคัญมากต่อประวัติศาสตร์ไทยโดยรวม

          ถ้าสรุปย่อยออกมาง่ายๆ แล้วใช้เป็นแกนนำทางประวัติศาสตร์เพื่อพัฒนามัคคุเทศก์ท้องถิ่น ให้มีประวัติศาสตร์สังคมและเศรษฐกิจการเมือง แล้วสร้างกิจกรรมพร้อมกันไป ก็เชื่อว่าจะได้ผลดีกว่าคำอธิบายอย่างเก่า

          ยังมีเรื่องราวปลีกย่อยอีกมากมายทางลุ่มน้ำน่านและยม ที่ควรแก่การทอดน่องท่องเที่ยว

          แต่ต้องสร้างใหม่คำอธิบาย เพราะแนวคิดกระแสหลักที่ใช้งานมานานนั้นล้าสมัยจนคร่ำครึเกินกว่าจะเอามาขายท่องเที่ยวสมัยใหม่}}