มติชนรายวัน ฉบับประจำวันศุกร์ที่ 25 เมษายน 2557

 

แจก! แผนที่เกาะเมืองอยุธยา

แผนที่ภูมิสถานเกาะเมืองอยุธยา แผ่นเดียว ขนาด A2 พิมพ์สองสี มีสองหน้า ด้านหน้าเป็นแผนที่ภูมิสถาน ด้านหลังเป็นรายชื่อสถานที่ในแผนที่ เช่น ตลาด, คลอง, ท่าเรือ, สะพาน, ถนน, ประตูเมือง, ป้อมประตูวังหลวง, จำหล่อ, ฯลฯ

          พระนครศรีอยุธยา (ศูนย์กลางอำนาจของรัฐอยุธยา) เป็นบริเวณมีแม่น้ำล้อมรอบ 3 สาย

          คือ แม่น้ำลพบุรี (ด้านเหนือ) แม่น้ำป่าสัก (ด้านตะวันออก) แม่น้ำเจ้าพระยา (ด้านตะวันตกกับด้านใต้)

          คนแต่ก่อนเรียก เกาะหนองโสน สอดคล้องกับกลอนเพลงยาวนิราศกรมพระราชวังบวรมหาสุรสิงหนาท (ในรัชกาลที่ 1) ว่า

          “บริเวณอื้ออลด้วยชลธี   ประดุจเกาะอสุรีลงกา”

          ในเอกสารเก่าพรรณนาว่าเกาะนั้นมีสัณฐานคล้ายรูปสำเภานาวา ข้างหัวสำเภาอยู่ทิศตะวันออก ส่วนข้างท้ายสำเภา (หรือท้ายเภตรา) อยู่ทิศตะวันตก

          ราว พ.ศ. 2512-2513 (ไม่แน่ใจนัก) ขรรค์ชัย บุนปาน ยังเป็นนักเรียนอยู่คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร ได้ทุนมูลนิธิฝรั่งไปขุดค้นบริเวณวัดเจ้าปราบคราวหนึ่ง แล้วอีกคราวหนึ่งไปศึกษาสำรวจวัดเก่าทั่วเกาะเมืองทั้งรอบในและรอบนอกอยุธยา

          ผมเป็นลูกมือทั้งสองคราวได้ “เดินด้วยตีน ดูด้วยตา” ทั่วหมด

          นี่ยังไม่รวมอีกคราวหนึ่งที่สองคนพากันติดสอยห้อยตามรุ่นพี่ (จากคณะจิตรกรรมฯ) อรรถทวี ศรีสวัสดิ์ และนิพนธ์ ขำวิไล ไปตระเวนทุ่งแก้ว ทุ่งขวัญ วังโบราณ ตอนตีสอง (เพราะเมาอย่างเสมอภาคแล้วทุกคน) เมื่อรุ่นพี่สองคนร่วมเป็นคณะช่วยสำรวจซากอิฐปูนอยุธยา ของ น. ณ ปากน้ำ (อ. ประยูร อุลุชาฎะ) แล้วเช่าบ้านอยู่หน้าวัดแม่นางปลื้ม (ฝั่งตรงข้ามหัวรอ)

          ด้วยประสบการณ์เหล่านั้น ครั้น พ.ศ. 2553 ขรรค์ชัยให้ทำโครงการประวัติศาสตร์ไทยสังเขป ฉบับมติชน ผมเลยระดมเพื่อนพ้องน้องพี่ครูบาอาจารย์รุ่นใหม่ไปสำรวจเพิ่มเติมที่อยุธยา แล้วทำแผนที่ภูมิสถานอยุธยา(ตามรอยเจ้าคุณโบราณราชธานินทร์) มาแบ่งปันไว้ในเว็บไซต์นานแล้วตั้งแต่ปีนั้น

          ปีนี้ 2557 อธิบดีกรมศิลปากร เอนก สีหามาตย์ (เคยเป็น ผอ.สำนักศิลปากรที่อยุธยาหลายปี) เอาแผนที่ชุดนี้พิมพ์แจกในงานแบ่งปันความรู้สู่สาธารณะ เรื่อง พระเจ้าอู่ทอง สร้างอยุธยา มาจากไหน? ที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ เจ้าสามพระยา วันเสาร์ที่ 26 เมษายน ตั้งแต่ 17.30 น. เป็นต้นไป

          ใครอยากได้ขอให้ไปรับแจกฟรีทุกคน แล้วดูโขน พร้อมระบำเสียมกุก-ละโว้ นอกจากนั้นยังมีลูกทุ่งออเคสตราระดมนักร้องร่วมสมัยสนุกสนานเฮฮากับ“กลองทัดสะเทือน” ตอนต้นรายการ

          มิวเซียมสากลโลกมีกิจกรรมสม่ำเสมอหลากหลายรูปแบบ เพื่อดึงดูดคนเข้าชม แล้วรับแบ่งปันความรู้ตามอัธยาศัย สั่งสมประสบการณ์ไปสร้างสรรค์สังคมในอนาคต

          ไม่ใช่เพื่อฟูมฟายโหยหาอดีตปลอมๆ ที่รกรุงรัง ลมๆแล้งๆ