มติชนรายวัน ฉบับประจำวันจันทร์ที่ 24 มีนาคม 2557

 

รถไฟ ในสำนึกแบบมวลชน

           รถไฟ เป็นการขนส่งมวลชนระบบราง ที่มีลักษณะเสมอภาคอย่างประชาธิปไตยในสำนึกแบบมวลชน (แม้จะไม่เหมือนเป๊ะ) แล้วลดต้นทุนเหลือต่ำมากๆ

           แต่สังคมไทยไม่ให้ความสำคัญ จึงทอดทิ้งราว 100 ปี ไม่พัฒนา เพราะยกย่องชื่นชมถนนรถยนต์ ที่มีลักษณะเหลื่อมล้ำสูงและต้นทุนสูง

           เห็นได้จากสื่อทุกแขนงไม่มีหรือมีน้อยจนเกือบไม่มีเรื่องราวที่พาดพิงถึงรถไฟและขนส่งระบบรางทั่วประเทศ แต่ฟูมฟายโหยหารถยนต์และถนน

           เส้นทางคมนาคมทางน้ำทางบกเมื่อ 3,000 ปีมาแล้ว ผลักดันให้มีชุมชน แล้วเติบโตขึ้นเป็นเมือง จนเป็นรัฐขนาดใหญ่ มีหลักฐานประวัติศาสตร์โบราณคดียืนยันทั่วไป เช่น เมืองพิมาย และเมืองนครราชสีมา (จ. นครราชสีมา), เมืองสุโขทัยและเมืองศรีสัชนาลัย (จ. สุโขทัย), เมืองเพชรบุรี (จ. เพชรบุรี), ฯลฯ

           หาดใหญ่ (จ. สงขลา) อยู่บนเส้นทางคมนาคมจากแบบเก่า คือทางน้ำทางบก เติบโตขึ้นเป็นเมืองสมัยใหม่ ด้วยเส้นทางคมนาคมสมัยใหม่ คือรถไฟ

           เมื่อวันที่ 16 มีนาคม นายชัชชาติ สิทธิพันธุ์ ปฏิบัติหน้าที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคม ได้โพสต์ผ่านเฟซบุ๊ก ชัชชาติ สิทธิพันธุ์ (มติชน ฉบับวันจันทร์ที่ 17 มีนาคม พ.ศ. 2557 หน้า 14) ระบุว่า ในการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านการคมนาคมนั้น มีจุดประสงค์ที่สำคัญสองอย่าง คือ

           1. การกระจายความเจริญและโอกาสสู่พื้นที่ต่างๆ ทั่วประเทศ ทำให้คนในต่างจังหวัดมีงานทำ มีรายได้ ไม่ต้องเดินทางมาทำงานในกรุงเทพฯ

           2. ลดต้นทุนและเพิ่มความสะดวกในการเดินทางและการขนส่ง ราคาสินค้าถูกลง คนเดินทางไปมาหาสู่กันง่ายขึ้น และปลอดภัยขึ้น

           ทั้งนี้ เมื่อวันที่ 13 มีนาคม ได้ไปดูงานที่ศูนย์กระจายสินค้าของเทสโก้ โลตัส ที่ขอนแก่น เป็นศูนย์กลางใหม่ของภาคอีสาน

           ปัจจุบัน เทสโก้ยังไม่มีการขนสินค้าทางรถไฟ แต่ทางผู้บริหารเห็นว่าถ้าสามารถขนทางรถไฟได้ จะช่วยประหยัดค่าขนส่งได้เป็นอย่างมาก ซึ่งน่าจะเป็นเหตุผลที่เลือกพื้นที่ศูนย์กระจายสินค้านี้อยู่ติดทางรถไฟ เพื่อรองรับแผนพัฒนาระบบรางในอนาคต

           ต้นทุนการขนส่งที่ลดลงจากการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน ไม่ได้เกิดกับเทสโก้รายเดียว แต่จะเกิดกับผู้ประกอบการทุกราย ไม่ว่าจะเป็นบิ๊กซี แม็คโคร โฮมโปร 7-11 และผู้ประกอบการรายย่อย เพราะจะทำให้เกิดการแข่งขันด้านการลดต้นทุนและราคา ซึ่งจะเป็นประโยชน์กลับมาสู่ผู้บริโภคในที่สุด

           นายชัชชาติโพสต์ต่ออีกว่า นี่เป็นตัวอย่างอันหนึ่งของความสำคัญของระบบโครงสร้างพื้นฐาน ทั้งในด้านการกระจายโอกาสและด้านต้นทุนขนส่ง ถ้าเราอยู่ในกรุงเทพฯ เราอาจจะรู้สึกเฉยๆ แต่ต้องลองคิดถึงสินค้าแต่ละชิ้นที่ต้องเดินทางหลายร้อยกิโลเมตรจากแหล่งผลิตไปสู่ผู้บริโภคในต่างจังหวัด และนึกถึงคนทำงานอีกหลายล้านคนที่ต้องเดินทางเข้ามาหาโอกาสในกรุงเทพฯ

           ผมได้ยินว่าคนชั้นนำและคนชั้นสูงของสังคมไทยต่อต้านประชาธิปไตย ห่างไกลสำนึกแบบมวลชน จึงไม่สนใจรถไฟ เพราะเลื่อมใสรถยนต์ ที่แสดงตนเป็นเจ้าผู้ครองรัฐอิสระบนถนนตลอดกาล