Download PDF

มติชนรายวัน ฉบับประจำวันพุธที่ 12  มีนาคม 2557

 

โคราช และทุ่งกุลาอาเซียน

          ทุ่งกุลาอาเซียน (เคยเขียนบอกไว้ก่อนแล้ว ฉบับวันศุกร์ที่ 28 กุมภาพันธ์ 2557) เกี่ยวข้องโดยตรงกับแอ่งโคราช

          เพราะทุ่งกุลานั่นแหละเป็นแอ่งของภูมิประเทศที่เรียกแอ่งโคราช

          ส่วนเมืองโคราชอยู่ขอบแอ่งด้านทิศใต้ บริเวณต้นน้ำมูล ที่เติบโตขึ้นเป็นเมืองพิมาย แล้วมีปราสาทพิมาย ก็เพราะทรัพยากรสำคัญคือเหล็กและเกลือจากทุ่งกุลา

          ดังนั้น ต้นน้ำมูล หรือลุ่มน้ำมูลตอนบน ย่อมเป็นบริเวณสำคัญของทุ่งกุลาอาเซียน ที่กรมศิลปากรต้องทำความเข้าใจให้ลึกซึ้ง

          เพราะเป็นพื้นฐานความเข้าใจแท้จริงต่อประวัติศาสตร์ไทย ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของประวัติศาสตร์สุวรรณภูมิในอุษาคเนย์

          ต้นน้ำมูลอยู่ทางตะวันตกเฉียงใต้ของ จ. นครราชสีมา (เขตติดต่อ จ. ลพบุรี กับ จ. สระบุรี)

          เป็นแหล่งต้นน้ำ 2 สาย ไหลขนานกันไปรวมลงแม่น้ำมูล ตามแนวตะวันตก-ตะวันออก คือ ลำเชิงไกรกับลำตะคอง

          ลำเชิงไกร อยู่ข้างบน มีต้นน้ำอยู่ในเขต อ. ด่านขุนทด ไหลไปทางตะวันออก ผ่าน อ. โนนไทย, อ. โนนสูง ลงแม่น้ำมูลใกล้ปราสาทพนมวัน

          ลำตะคอง อยู่ข้างล่าง มีต้นน้ำอยู่ในเขต อ. ปากช่อง ไหลผ่านไปทางตะวันออก ผ่าน อ. สีคิ้ว, อ. สูงเนิน, อ. เมือง, อ. จักราช ลงแม่น้ำมูล ใกล้ปราสาทพิมาย

          ทางการไทยสนับสนุนการศึกษาวิจัยพบแหล่งโบราณคดีหลายแห่ง เช่น เขาจันทน์งาม (อ. สีคิ้ว), เมืองเสมา (อ. สูงเนิน), เมืองนครราชสีมา (อ. เมือง), บ้านปราสาท (อ. โนนสูง), ปราสาทพนมวัน (อ. โนนสูง), เมืองพิมายและปราสาทพิมาย (อ. พิมาย), ฯลฯ

          นักโบราณคดีคนสำคัญยุคนี้ที่ขยายการศึกษาวิจัยต้นน้ำมูลออกไปกว้างขวาง คือ ศ. ชาร์ลส ไฮแอม กับ รัชนี ทศรัตน์

          ได้ต่อยอดความรู้ไร้พรมแดนเกี่ยวกับบรรพชนคนนครราชสีมาไม่น้อยกว่า 3,000 ปีมาแล้ว กับคนดั้งเดิมดึกดำบรรพ์สุวรรณภูมิอันมีตระกูลมอญ-เขมร, ไทย-ลาว, มาเลย์-จาม เป็นต้น

          หนังสือสยามดึกดำบรรพ์ ยุคก่อนประวัติศาสตร์ถึงสมัยสุโขทัย (ฉบับภาษาไทย) โดย ชาร์ลส ไฮแอม และ รัชนี ทศรัตน์ (สำนักพิมพ์ริเวอร์ บุ๊คส์ พิมพ์ครั้งแรก พ.ศ. 2542) เปิดเพดานความรู้ประวัติศาสตร์โบราณคดีไทยให้กว้างกว่าเดิม และยังไม่มีใครทำมาก่อน มีข้อมูลเกี่ยวกับ 2 คน จะสรุปมาดังนี้

          ศ. ชาร์ลส ไฮแอม จบปริญญาตรีถึงเอก ด้านโบราณคดีจากมหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ ประเทศอังกฤษ ทำงานวิจัยทางโบราณคดีในไทยมาแล้วกว่า 30 ปี เริ่มโดยการชักชวนจาก Dr. Chester Gorman ให้มาร่วมงานขุดค้นที่ถ้ำผี (แม่ฮ่องสอน) และบ้านเชียง (อุดรธานี) จากนั้นได้ทำงานขุดค้นในไทยเป็นระยะๆ เช่น ที่โคกพนมดี (อ. พนัสนิคม จ. ชลบุรี) ขณะนี้ทำวิจัยบริเวณลุ่มน้ำมูลตอนบน อ. โนนสูง จ. นครราชสีมา

          ปัจจุบันสอนอยู่ภาควิชามานุษยวิทยา มหาวิทยาลัยโอทาโก (นิวซีแลนด์)

          รัชนี ทศรัตน์ จบปริญญาตรีจากคณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร เมื่อ พ.ศ. 2520 และเข้ารับราชการที่กรมศิลปากร ต่อมาไปเรียนโทที่มหาวิทยาลัยเพนซิลวาเนีย (สหรัฐ) พ.ศ. 2527-2528 ร่วมกับ ศ. ไฮแอม ขุดค้นครั้งใหญ่ที่โคกพนมดี (อ. พนัสนิคม จ. ชลบุรี) หลังจากจบปริญญาเอกจากมหาวิทยาลัยโอทาโก (นิวซีแลนด์) พ.ศ. 2532 กลับมาวิจัยวัฒนธรรมบ้านเชียงและยุคก่อนประวัติศาสตร์ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

          ปัจจุบันเป็นนักโบราณคดีอิสระ มีสำนักงานอยู่ อ. พิมาย ทำงานวิจัยร่วมกับ ศ. ไฮแอม เรื่องลุ่มน้ำมูลตอนบน อ. โนนสูง จ. นครราชสีมา

          แม้ทางการไทยไม่ค่อยรับรู้งานวิจัยของ 2 ท่านนี้ แต่นอกทางการยกย่องอย่างยิ่ง}}